Czerwony szlak „Kaszubskiej Marszruty”

Prowadzący z Charzykowy do Czerska czerwony szlak to być może najciekawszy dla turystów odcinek „Kaszubskiej Marszruty”.

Trasa o małej trudności ciągnie się wzdłuż dróg lokalnych po żwirowej, asfaltowej i betonowej nawierzchni przez jedne z najatrakcyjniejszych obszarów powiatu chojnickiego. Wybierając czerwony szlak, rowerzyści przemierzając lasy Borów Tucholskich miną na swojej drodze liczne jeziora, doliny rzek, miejscowości wypoczynkowe, a także zaznajomią się ze sztuką i kulturą kaszubską. Trasa oznakowana na całej długości. Na odchinku Chociński Młyn – Drzewicz pokrywa się z żółtym szlakiem Kaszubskiej Marszruty.

Czas potrzebny na pokonanie trasy: 6-7 godzin

Przebieg:

Charzykowy – (1,0 km) Stary Młyn – (3,8 km) Funka – (5,8 km) Bachorze – (10,5 km) Małe Swornegacie – (13,6 km) Chociński Młyn – (17,7 km) Swornegacie – (22,4 km) Drzewicz – (28,3 km) Wielkie Chełmy – (31,9 km) Czyczkowy – (33,4 km) Brusy-Jaglie – (34,6 km) Brusy – (37,9 km) Kosobudy – (43,5 km) Chłopowy – (46,7 km) Bielawy – (50,9 km) Sienica – (55,8 km) Czersk
 

Szlak zaczyna się na promenadzie w Charzykowach, przy skrzyżowaniu ulic Kormoranów i Łabędziej.

Przystań na Jeziorze Charzykowskim, fot. Mateusz Ochocki/Pomorskie.Travel
Przystań na Jeziorze Charzykowskim, fot. Mateusz Ochocki/Pomorskie.Travel

0 km – Charzykowy – duża miejscowość letniskowa położona nad Jeziorem Charzykowskim, kolebka polskiego żeglarstwa. Pierwotna osada mieściła się na południowo-zachodnim brzegu jeziora. Na Zamkowej Górze Krzyżacy założyli zamek pomocniczy Buchwald, należący do komturii człuchowskiej. W 1350 r. doszło do lokacji Charzyków. Na początku XX w. zaczęła rozwijać się turystyka, w 1912 r. powstało niemieckie Stowarzyszenie Żeglarskie, w 1922 r. Otton Weiland założył pierwszy w niepodległej Polsce klub żeglarski. Charzykowy znajdują się na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego. Położony jest on na Równinie Charzykowskiej i obejmuje północno-zachodnią część Borów Tucholskich oraz skrawek Pojezierza Krajeńskiego. Większość obszaru zajmuje żwirowo-piaszczysta równina sandrowa powstała z roztopowych wód lodowcowych. Na terenie parku znajduje się 47 jezior, w większości rynnowych i wytopiskowych. Cennym elementem krajobrazu są oligotroficzne leśne jeziora lobeliowe. W lasach Zaborskiego Parku Krajobrazowego przeważają bory sosnowe rosnące na słabych glebach bielicowych. W południowej części parku, na terenie wzgórz morenowych, rosną naturalne lasy bukowe z bogatym runem. Ul. Kormoranów docieramy do szosy Charzykowy – Swornegacie. Tu zaczyna się ścieżka rowerowa z polbruku, biegnąca lewą stroną jezdni. Potem zmienia nawierzchnię na gruntową żwirowo-gliniastą, w miejscowościach przechodzi ona w nawierzchnię brukowaną. W osadzie Stary Młyn znajduje się kilka drzew pomnikowych, m.in. topole, w tym miejscu ścieżka przechodzi na prawą stronę szosy.

3,8 km – Funka – na początku wsi Funka przejeżdżamy na lewą stronę jezdni. Osada istniała już w XIV w., jej nazwa powstała od nazwiska Funk. Janina Bartkiewicz założyła tu w 1936 r. Harcerski Ośrodek Wodny, który w 1996 r. został przekształcony w Harcerskie Centrum Edukacji Ekologicznej.

5,8 km – Bachorze – wieś letniskowa wzmiankowana w 1772 r., w 1812 r. w jej okolicy legioniści udający się wraz z armią napoleońską na Moskwę postawili krzyż. Wjeżdżamy na chwilę na teren Parku Narodowego „Bory Tucholskie”. Park Narodowy „Bory Tucholskie”, utworzony w 1996 r., swym zasięgiem obejmuje cenne przyrodniczo, krajobrazowo i kulturowo fragmenty jednego z największych leśnych kompleksów w Polsce – Borów Tucholskich. Jego powierzchnia wynosi 4 613,04 ha, a otuliny 12 980,52 ha. Park Narodowy „Bory Tucholskie” to przede wszystkim obszar leśny (ponad 83% powierzchni Parku stanowią ekosystemy leśne). Dominującym typem gleb są gleby bielicowe, dlatego też przeważają siedliska borowe, z bardzo charakterystycznym borem suchym i świeżym. Istotny wpływ na walory przyrodnicze i krajobrazowe Parku mają wody. Występuje tutaj aż 21 różnych typów jezior, w tym bardzo cenne jeziora lobeliowe, dystroficzne i ramienicowe. We florze Parku stwierdzono występowanie wielu gatunków reliktowych. Są to m.in. zimoziół północny, trzcinnik prosty i nasięźrzał pospolity. Na uwagę zasługują liczne gatunki objęte ochroną, jak np.: widłaki, rosiczki, storczyki oraz szeroko reprezentowana grupa porostów. Do najcenniejszych przedstawicieli fauny należą m.in.: puchacz, bielik, zimorodek, traszka grzebieniasta, nocek duży i poskocz krasny. Pokonujemy ujście Strugi Siedmiu Jezior do Jeziora Charzykowskiego i przejeżdżamy na prawą stronę jezdni. Z parkingu po lewej rozpościera się panorama Jeziora Charzykowskiego. Docieramy do miejscowości letniskowej Małe Swornegacie, gdzie wracamy na lewą stronę jezdni.

10,5 km – Małe Swornegacie – w średniowiecznych dokumentach augustianów wzmiankowane jako Zwierzyniec, obecna nazwa pojawiła się w 2. połowie XVIII w. Malowniczo położone na przesmyku między Jeziorami Długim i Karsińskim oraz Charzykowskim. Przejeżdżamy przez zbudowany w ramach programu Kaszubska Marszruta most zwodzony na Brdzie, która łączy tu jeziora Charzykowskie i Długie. Jedziemy przez las do osady Chociński Młyn, gdzie skręcamy w prawo. Z lewej dołącza do nas szlak żółty z Charzyków. Można się nim dostać do czarnej pętli konarzyńskiej. Mijamy pozostałości po tartaku wodnym na rzece Chocinie, który powstał w XIX w., w 1923 r. uległ przebudowie. Jedziemy gruntową ścieżką biegnącą prawą stroną szosy nr 236 Konarzyny – Brusy. Docieramy do wsi Swornegacie.

14,1 km – Chociński Młyn


Swornegacie, fot. Mateusz Ochocki/Pomorskie.Travel

17,7 km – Swornegacie – duża miejscowość letniskowa, położona nad Jeziorem Karsińskim. Dość oryginalna nazwa wsi pochodzi według jednej z hipotez od połączenia słów: „swora”, czyli warkocz pleciony z korzeni sosny i „gacenie”, czyli umacnianie brzegów jezior. Swornegacie są jedną z najstarszych wsi kaszubskich, wzmiankowane były w dokumencie papieża Grzegorza X z 1272 r. Podczas okupacji wieś wysiedlono, a jej teren przeznaczono pod poligon, po wojnie zamierzano zalesić okolicę, ale ostatecznie wieś odbudowano. Jedziemy przez Swornegacie brzegiem Jeziora Karsińskiego, przez most na Brdzie i koło Kaszubskiego Domu Rękodzieła Ludowego oraz kościoła św. Barbary. Kaszubski Dom Rękodzieła Ludowego z ekspozycją dawnych sprzętów gospodarstwa domowego i sztuki ludowej. Neobarokowy kościół św. Barbary zbudowano w latach 1912-16 wg projektu Fritza Kunsta.

 

Wkraczamy w las, ścieżka rowerowa prowadzi do kolejnego letniska – Drzewicza.

22,4 km – Drzewicz – w połowie XVII w. istniała tu karczma położona przy brodzie na Brdzie. Po wojnie powstały ośrodki wypoczynkowe. Zachowała się leśniczówka z początku XX w. Ścieżka przerzuca się na lewą stronę jezdni, przekraczamy Brdę płynącą przesmykiem między Jeziorem Łąckim i Dybrzk. Szlak żółty opuszcza nas, skręcając w prawo do wsi Męcikał. Ścieżka biegnie dłuższą chwilę przez las, po jego opuszczeniu przed nami Wielkie Chełmy. Odtąd ścieżka zmienia nawierzchnię na asfaltową, w miejscowościach na kostkę brukową.

28,3 km – Wielkie Chełmy – wieś wzmiankowana w 1344 r., w XIX w. własność rodziny Sikorskich, prężnych gospodarzy i działaczy polskiego ruchu niepodległościowego. Zbudowali oni w latach 1852-53 dworek w stylu neogotyckim, przebudowany na początku XX w. Opuszczamy tu Zaborski Park Krajobrazowy i przejeżdżamy na prawą stronę szosy. Na początku wsi Czyczkowy wracamy na lewą stronę, na jej końcu ponownie jedziemy prawą stroną.

31,9 km – Czyczkowy – niewielka wieś, w której urodził się bł. ks. Józef Jankowski, patron Miasta i Gminy Brusy oraz miejscowej szkoły podstawowej. Mijamy osadę Brusy-Jaglie, znajduje się tu Chata Kaszubska nawiązująca do tradycyjnej zabudowy południowych Kaszub, powstała w 2005 r. Tuż obok znajduje się ekspozycja prac twórcy ludowego śp. Józefa Chełmowskiego. Od wjazdu do z pozoru niewielkiego gospodarstwa oczom odwiedzających ukazuje się fascynujący, wykreowany przez artystę świat pełen kaszubskich osobliwości, rzeźb, malowanych uli, instrumentów muzycznych i wynalazków. Na początku miasta Brusy ścieżka rowerowa Kaszubskiej Marszruty się kończy.

34,6 km – Brusy-Jaglie.

35 km – Brusy – liczące ok. 5 000 mieszkańców miasto stanowi centrum regionu Zaborów, zamieszkanego przez Zaboraków Krëbanów. Nazwa miejscowości pochodzi od słowa „brus” – kamień młyński. Wieś Brusy, wzmiankowana w 1324 r., lokowana była na prawie chełmińskim w 1351 r., od 1466 r. stanowiła własność królewską. W 2. połowie XIX w. Brusy stały się ośrodkiem ruchu kaszubskiego. Po 1945 r. miejscowość znacznie się rozrosła, a w 1988 r. uzyskała prawa miejskie. Najcenniejszym zabytkiem miasta jest kościół pw. Wszystkich Świętych. Neoromański kościół powstał wg projektu Adolfa Dankerta z Brandenburga w latach 1876-79 z inicjatywy księdza Augustyna Wiki-Czarnowskiego. Imponują jego rozmiary – 61 m długości, 26 m szerokości i 12,5 m wysokości. Jest to jeden z największych kościołów na Pomorzu. Wewnątrz znajduje się barokowy ołtarz „bracki” z XVII w. Jedziemy przez Brusy ul. Karnowskiego, Derdowskiego, Wojska Polskiego do ronda.

 

Tu spotykamy zielony szlak ze wsi Męcikał i razem z nim ul. Armii Krajowej, Targową, Ogrodową i Nad Dworcem docieramy do stacji kolejowej. Skręcamy w ul. Dworcową, jej lewą stroną biegnie brukowana ścieżka rowerowa. Jedziemy do wsi Kosobudy, przez którą przejeżdżamy ulicami św. Jana Nepomucena i Czerską.

37,9 km – Kosobudy – wieś istniała już w XIII w., w 1330 r. Krzyżacy utworzyli tu wójtostwo obejmujące znaczną część ziemi zaborskiej. Neogotycki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa wybudowali ewangelicy w 1871 r. Naprzeciwko kościoła stoi dawna pastorówka, we wsi zachowała się również zabudowa z końca XIX w. i figura św. Jana Nepomucena z 1925 r. W szkole znajduje się Izba Regionalna. Mijamy kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jedziemy teraz szosą bez wydzielonej ścieżki rowerowej. Na skrzyżowaniu z drogą do Kinic opuszcza nas szlak zielony, biegnący do Chojnic. Mijamy pomnik ofiar II wojny światowej i osadę Chłopowy. Pokonujemy mostem niewielką rzekę Niechwaszcz i jedziemy dość monotonnie przez las. Mijamy osadę Bielawy i skrzyżowania do położonych na uboczu przysiółków Kwieki i Sienica. Po dłuższej chwili opuszczamy las, przekraczamy tory linii Czersk – Bąk i ul. Wrzosową wjeżdżamy do miasta Czersk.

55,8 km – Czersk – miasto (9 800 mieszkańców) we wschodniej części powiatu chojnickiego. Wzmiankowane w 1330 r., od 1466 r. wieś królewska w starostwie tucholskim. Od XVII w. siedziba tzw. Ekonomii Czerskiej, kompleksu królewszczyzn dzierżawionych rodom szlacheckim. Miejscowość rozwinęła się po doprowadzeniu w latach 1871-73 linii kolejowej z Berlina do Królewca i Gdańska, później powstał węzeł kolejowy. Po powrocie do Polski w 1920 r. Czersk otrzymał prawa miejskie (1926). Ul. Lipową przejeżdżamy pod wiaduktem kolejowym linii Chojnice – Tczew, ul. Kolejową docieramy do stacji. Stąd ul. Dworcową jedziemy do centrum, gdzie koło Urzędu Miasta i kościoła św. Marii Magdaleny nasza trasa się kończy. Modernistyczny ratusz o cechach neogotyckich wzniesiono ok. 1926 r. Kościół św. Marii Magdaleny – neogotycka świątynia powstała w latach 1910-13 na miejscu drewnianego kościoła. Wewnątrz znajduje się cenny ołtarz główny z 1611 r., przeniesiony z Pelplina, z obrazem Trójcy Św. autorstwa Hermana Hahna.

 

 

Foto: M. Ochocki, R. Baranowski, M. Chybowska, M. Kochanowska, UM Brusy

Galeria

km szlak czerwony mapa
km szlak czerwony mapa
foto przystan w charzykowach
foto przystan w charzykowach
p1120252
p1120252
foto jezioro charzykowskie
foto jezioro charzykowskie
foto oanzkownaie szlaku
foto oanzkownaie szlaku
swornegacie fot mateusz ochocki pomorskietravel
swornegacie fot mateusz ochocki pomorskietravel
przystan na jeziorze charzykowskim
przystan na jeziorze charzykowskim
brusy jaglie
brusy jaglie
brusy jaglie 1
brusy jaglie 1
bachorze
bachorze
kaszubska marszruta w wielkich chelmach
kaszubska marszruta w wielkich chelmach
f74b35813f2562d828c9d85315ee4059
f74b35813f2562d828c9d85315ee4059
brusy jaglie 2
brusy jaglie 2
na szlaku 1
na szlaku 1
drzewicz
drzewicz
widok na jez
widok na jez
oznakowanie szlaku
oznakowanie szlaku

W pobliżu

Odkryj

Noclegi

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.

Kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej.

Ulubione

Niestety, nie masz jeszcze dodanych, ulubionych pozycji.

Tutaj tekst tłumaczący po co jest ta funkcjonalność oraz wytłumaczenie tekstowe uproszczonej grafiki poniżej.

Niestety, nie masz jeszcze dodanych, ulubionych pozycji.

Odkryj

Gastronomia

Noclegi