Odkrywaj z nami największe atrakcje na Kaszubach 

Co warto zobaczyć na Kaszubach - atrakcje Kaszub

Od jezior i wzgórz po pola pełne maków i doliny porośnięte trawą. Od klasycznej tabaki po truskawkę kaszubską skąpaną w promieniach letniego słońca. Od dawnej kaszubskiej chëczy po liczne muzea przybliżające niezwykle bogatą tradycję regionu. Kaszuby Południowe, teren od Żukowa po Przechlewo, zachwyca krajobrazem i fascynuje kulturą.

Kaszuby Południowe czy Kaszuby Północne? Gdyby zadać miłośnikom Kaszub takie pytanie, z pewnością nie potrafiliby na nie odpowiedzieć. To bardzo różnorodny teren, z nieporównywalnymi do siebie walorami i inną historią.  

Szwajcaria Kaszubska, czyli wzgórza i jeziora

Szwajcaria Kaszubska -  tak mówi się o centralnej części Kaszub. Nazwa nie jest przypadkowa. To część o największym zróżnicowaniu terenu, pełne wzgórz i jezior. Zlokalizowana jest w okolicy Wieżycy (329 m n.p.m.), najwyższego wzniesienia nie tylko na Kaszubach i w północnej Polsce, ale w całym Niżu Europejskim. To tutaj znajduje się Kaszubski Park Krajobrazowy z bukowymi, sosnowymi i świerkowymi lasami oraz wyjątkowymi gatunkami ptaków (jak tracze czy sowa włochatka) oraz nietoperzami, a nawet żmiją zygzakowatą. Przez Szwajcarię Kaszubską przebiega czerwony szlak turystyczny, który każdego roku pokonywany jest zarówno przez piechurów jak i rowerzystów. Zimą okolice Wieżycy to fantastyczne miejsce wypadowe dla narciarzy. Latem zaś warto wejść na szczyt i z wieży widokowej podziwiać okolicę.

Foto: Kaszubski Park Krajobrazowy, M.Karczewska

Wieżyca, Fot: Kaszubski Park Krajobrazowy

Szwajcaria Kaszubska to jednak nie tylko podgórskie krajobrazy czy polodowcowe jeziora. To także kultura i tradycja, która w tym miejscu widoczna jest na każdym kroku. Nazwy miejscowości pisane są w dwóch językach - po kaszubsku i po polsku. Wszędzie słychać język kaszubski, swoistą mieszankę języka niemieckiego i polskiego. Trudno zrozumieć, co mówi Kaszub. Na szczęście ludzie zamieszkujący te tereny są mili i uczynni i gdy coś nie jest jasne, puszczają oko przekładając ze swojego na polski.

Stolica Kaszub?

Które miasto jest stolicą Kaszub? Tego nie wie nikt, bo od lat w tej kwestii zdania są mocno podzielone. Choć z reguły przyjmuje się, że stolicą całego regionu są Kartuzy, nie brakuje zwolenników tezy, że to Kościerzyna powinna nosić to zaszczytne miano. Z kolei, gdy wjeżdżamy do Gdańska, na tablicach widnieje napis: Gdańsk, stolica Kaszub. I bądź tu, człowieku, mądry?

Foto: UM Kościerzyna

Rynek w Kościerzynie, Fot: UM Kościerzyna

Niezaprzeczalny jest jednak fakt, że Kartuzy, położone nad czterema jeziorami to jedno z tych miast, które najbardziej promuje kulturę kaszubską. Już przed II wojną światową Kartuzy stanowiły centrum Szwajcarii Kaszubskiej. Turyści bywali tu przez cały rok, odwiedzali kolegiatę i pływali po okolicznych jeziorach. Dziś działa tu m.in. Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera zawierające zbiory dotyczące historii i folkloru Kaszub.

Kaszuby - kultura, zwycaje, tradycja

W okolicach Kartuz, na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego otoczonego jeziorami i lasami znajduje się Chmielno. Niewielka miejscowość, jednak niezwykle popularna wśród wodniaków oraz… miłośników kaszubskiej ceramiki. Niezmiennie od pokoleń Chmielno zamieszkuje rodzina Neclów, znana w całej Polsce z zamiłowania do garncarstwa. Do dziś Neclowie ręcznie produkują tradycyjne kaszubskie wazony, zastawy, dzbany czy misy z typowymi regionalnymi wzorami: tulipanami, liliami, rybimi łuskami czy kaszubską gwiazdą.

Muzeum Ceramiki Neclów w Chmielnie, Fot: Pomorskie.travel

Ozdoby te to jednocześnie tradycyjne motywy malarskie (sztuka malowania na szkle) i hafciarskie na Kaszubach. Szkół haftu kaszubskiego jest kilkanaście, dlatego w zależności od miejsca, w którym się znajdziemy, wzory będą się różnić.

Podróżując dalej w głąb regionu, mijając Kościerzynę z odrestaurowaną starówką i wspaniałym Starym Browarem, gdzie warzy się klasyczne kaszubskie piwo, dojedziemy do Wdzydz Kiszewskich. To miejscowość turystyczna, prawdziwy raj dla wodniaków i miłośników historii. Wdzydze, położone nad jeziorem Gołuń, są jednocześnie siedzibą najstarszego w Polsce skansenu – Kaszubskiego Parku Etnograficznego. Założono go w 1906 roku i do dziś jest jedną z najważniejszych atrakcji historycznych na Pomorzu i w Polsce.

Foto: Jezioro Wdzydze

Zachód slońca we Wdzydzach, Fot: LOT Serce Kaszub

Kaszuby Południowe hipnotyzują i zachwycają. To miłość od pierwszego wejrzenia, a kto raz je pokocha, kochać będzie już zawsze.

Kaszuby, a co dalej?

Kaszuby to niesamowita kraina, która na zawsze pozostanie w pamięci odwiedzających. Warto jednak wybrać się na sąsiednie Kociewie, które zachwyca zarówno krajobrazami jak i zabytkami. Opactwo w Pelplinie, zamek krzyżacki w Gniewie czy zabytkowe Mosty Tczewskie to absolutne "must see" na liście każdego turysty. Tym, którzy preferują odpoczynek na łonie natury proponujemy Bory Tucholskie. Ścieżki rowerowe w ramach Kaszubskiej Marszruty to obowiązkowy punkt rowerzystów, którzy wybrali się do Parku Narodowego Bory Tucholskie. Miłośników miejskiego życia i wielbicieli city breaków zapraszamy zaś do Trójmiasta, tu na pewno każdy znajdzie coś dla siebie. 

Kaszuby

Kaszuby

Kaszuby to cudowne miejsce stworzone według legendy przez Boga, za wstawiennictwem Aniołów i przy pomocy Gryfa. Opowieść głosi, iż Pan Bóg podczas stworzenia świata zostawił duży piaszczysty obszar, ubogi w lasy i jeziora, na którym nie powstało życie. Na prośbę swoich pomocników Aniołów poszukał w magicznym worku, czy coś mógłby jeszcze dać temu miejscu, i tak przechylając wór obdarował nieurodzajne dotąd Kaszuby licznymi zielonymi lasami, pięknymi łąkami porośniętymi  kwiatami, rzekami i jeziorami, o tak czystej wodzie, że można się w niej przejrzeć oraz polami z glebą tak żyzną, że co roku dawała obfite plony. A żeby nic nie ubyło z tak cudownego miejsca wysłał Gryfa, aby strzegł krainy i chronił ją od złego.

Kaszuby to nie tylko zielone lasy i brunatne gleby, błękitne jeziora i rzeki, ale także mieszkańcy - Kaszubi - tworzący klimat i odrębność tego regionu. Ich wyjątkowość to przede wszystkim kultura, której są wierni od lat i którą przekazują z pokolenia na pokolenie. To język jakim się posługują po dziś dzień, wyjątkowy w skali światowej. Strój ludowy, który noszą z dumą i szacunkiem, dostojnie go prezentując podczas uroczystości kościelnych, to obrzędy i zwyczaje związane z ich życiem codziennym, a także sztuka rodzima, którą uprawiają w małych domowych pracowniach. Nie tworzą wielkich fabryk ani zakładów wytwórczych, są wierni swojej historii ręcznie wyrabianych przedmiotów, które rozpoznawalne są w całej Polsce.

Najbardziej znany i popularny ze sztuki rodzimej jest haft kaszubski, który swoje korzenie ma w XVIII wieku. Po dziś dzień hafciarki ręcznie ozdabiają lniane płótna zgodnie z tradycyjnymi wzorami i przy użyciu odpowiednich kolorów, aby móc udekorować świąteczne stoły.

W Chmielnie możemy zobaczyć, jak kolejni członkowie rodziny Neclów ręcznie formują gliniane naczynia, pomocą koła garncarskiego napędzanego siłą nóg. Powstają w ten sposób dzbany, misy, wazony, które następnie są zdobione wzorami charakterystycznymi dla ceramiki Neclów; gałązka bzu, rybia łuska, mały tulipan, gwiazda kaszubska, wianek kaszubski, lilia oraz duży tulipan.

W skansenie etnograficznym we Wdzydzach Kiszewskich możemy wejść do tradycyjnej chëczy kaszubskie, czyli chaty, w której mieszkali Kaszubi. We wnętrzu zaprezentowane są tradycyjne meble, a w szczególności szelbiągi i kuchenne kredensy, które są ręcznie zdobione przez snycerzy. Sztuka kaszubska to również malowanie na szkle oraz plecionkarstwo różnych przedmiotów z korzeni sosny.

W czasie wolnym od pracy w polu oraz obowiązków domowych Kaszubi często gromadzili się w swoich chëczach lub karczmach, aby wspólnie z bliskimi i sąsiadami radować się i bawić przy kaszubskiej muzyce. Rozpoczęcie zabawy oznajmiały bazury, które w akompaniamencie diabelskich skrzypiec i burczybasu grały skoczne melodie. A tym, którym brakowało sił tańcząc Kosedera zasiadali do obficie zastawionych stołów, aby delektować się wyśmienitymi potrawami kuchni kaszubskiej. Własnoręcznie wypiekany chleb, śledzie po kaszubsku i kaszubska malina to tylko niektóre z lokalnych specjałów. "Jo jem najedłi ë napiti, ale muszi tabaką bëc nos przebiti", zgodnie z tym kaszubskim przysłowiem, po jedzeniu każdy prawdziwy Kaszuba powinien zaniuchać tabaki ze swojej tabakiery.

Po dziś dzień organizowane są takie uczty i biesiady wiec aby zapoznać się bliżej z kulturą kaszubską, aby poznać te zwyczaje i obrzędy, a przede wszystkim usłyszeć gwarę należy odwiedzić krainę Gryfa, a zaprowadzi on Was Drogą Kaszubską do samego serca Kaszub.

Autor: M.Piotrowska, Dep. Turystyki, UMWP

Foto: Dep. Turystyki, UMWP