Casubia es un lugar maravilloso creado según una leyenda por Dios, por intercesión de los ángeles y con ayuda de Grifo. La leyenda dice que el Señor durante la creación del mundo dejó una gran superficie arenosa escasa en bosques y lagos, en la que no había vida. A petición de los ángeles miró dentro del saco por si podía dar algo a este lugar y así inclinó el saco sobre la tierra estéril de Casubia y esta recibió muchos bosques, bonitos prados llenos de flores, ríos y lagos con de agua transparente y con el suelo fértil para dar abundantes cosechas todos los años. Para que nada desapareciera de tan maravilloso lugar envió a Grifo para cuidar la región y protegerla de cualquier mal.

El  bordado casubio es el arte local más famoso y popular que tiene sus raíces en el siglo XVIII. Hasta el día de hoy, las bordadoras adornan a mano la tela de lino de acuerdo con los patrones tradicionales y el uso de los colores adecuados para poder decorar las mesas festivas.

En Chmielno podemos ver cómo los sucesivos miembros de la familia Necel hacen a mano las vasijas de barro con ayuda del torno de alfarero impulsado por la fuerza de las piernas. De esta manera se hacen jarras, cuencos y jarrones que luego son decorados con motivos típicos de la cerámica de Necel: ramita de lila, escama, tulipa, estrella de Casubia, corona de Casubia, azucena y tulipán grande.

En el Museo Etnográfico de Wdzydze Kiszewskie podemos visitar una tradicional cabaña llamada en el idioma casubio “chëcz”, en la que vivían los casubios. En el interior se presentan los muebles tradicionales, especialmente aparadores y armarios de cocina decorados a mano por los escultores. La pintura sobre vidrio y la producción de artículos de las raíces de pino también es arte casubio.

Después del trabajo en el campo y las tareas del hogar, los casubios en su tiempo libre se reunían a menudo en sus casas o tabernas para divertirse junto con familiares y vecinos escuchando la música local. El inicio de la fiesta lo anunciaban las alegres melodías del violín diabólico y el típico instrumento casubio llamado “burczybas” hecho de un barril cubierto con una piel de animal. Los que se quedaban sin fuerzas bailando el baile casubio “Koseder” se sentaban a las mesas bien provistas para deleitarse con los exquisitos platos de cocina casubia. El pan al horno hecho con las propias manos, el arenque al estilo casubio y la frambuesa casubia son solo algunas de las especialidades locales. "Jo jem najedłi ë napiti, ale muszi tabaką bëc nos przebiti", según este proverbio casubio después de comer cada verdadero habitante de Casubia debe tomar rapé de su tabaquera.

Hasta el día de hoy se organizan fiestas y banquetes para familiarizarse con la cultura casubia, conocer las costumbres y los rituales y, sobre todo, para escuchar el dialecto de la tierra de Grifo que lleva por el Camino Casubio hacia el mismo corazón de Casubia.

Kaszuby

Kaszuby

Kaszuby to cudowne miejsce stworzone według legendy przez Boga, za wstawiennictwem Aniołów i przy pomocy Gryfa. Opowieść głosi, iż Pan Bóg podczas stworzenia świata zostawił duży piaszczysty obszar, ubogi w lasy i jeziora, na którym nie powstało życie. Na prośbę swoich pomocników Aniołów poszukał w magicznym worku, czy coś mógłby jeszcze dać temu miejscu, i tak przechylając wór obdarował nieurodzajne dotąd Kaszuby licznymi zielonymi lasami, pięknymi łąkami porośniętymi  kwiatami, rzekami i jeziorami, o tak czystej wodzie, że można się w niej przejrzeć oraz polami z glebą tak żyzną, że co roku dawała obfite plony. A żeby nic nie ubyło z tak cudownego miejsca wysłał Gryfa, aby strzegł krainy i chronił ją od złego.

Kaszuby to nie tylko zielone lasy i brunatne gleby, błękitne jeziora i rzeki, ale także mieszkańcy - Kaszubi - tworzący klimat i odrębność tego regionu. Ich wyjątkowość to przede wszystkim kultura, której są wierni od lat i którą przekazują z pokolenia na pokolenie. To język jakim się posługują po dziś dzień, wyjątkowy w skali światowej. Strój ludowy, który noszą z dumą i szacunkiem, dostojnie go prezentując podczas uroczystości kościelnych, to obrzędy i zwyczaje związane z ich życiem codziennym, a także sztuka rodzima, którą uprawiają w małych domowych pracowniach. Nie tworzą wielkich fabryk ani zakładów wytwórczych, są wierni swojej historii ręcznie wyrabianych przedmiotów, które rozpoznawalne są w całej Polsce.

Najbardziej znany i popularny ze sztuki rodzimej jest haft kaszubski, który swoje korzenie ma w XVIII wieku. Po dziś dzień hafciarki ręcznie ozdabiają lniane płótna zgodnie z tradycyjnymi wzorami i przy użyciu odpowiednich kolorów, aby móc udekorować świąteczne stoły.

W Chmielnie możemy zobaczyć, jak kolejni członkowie rodziny Neclów ręcznie formują gliniane naczynia, pomocą koła garncarskiego napędzanego siłą nóg. Powstają w ten sposób dzbany, misy, wazony, które następnie są zdobione wzorami charakterystycznymi dla ceramiki Neclów; gałązka bzu, rybia łuska, mały tulipan, gwiazda kaszubska, wianek kaszubski, lilia oraz duży tulipan.

W skansenie etnograficznym we Wdzydzach Kiszewskich możemy wejść do tradycyjnej chëczy kaszubskie, czyli chaty, w której mieszkali Kaszubi. We wnętrzu zaprezentowane są tradycyjne meble, a w szczególności szelbiągi i kuchenne kredensy, które są ręcznie zdobione przez snycerzy. Sztuka kaszubska to również malowanie na szkle oraz plecionkarstwo różnych przedmiotów z korzeni sosny.

W czasie wolnym od pracy w polu oraz obowiązków domowych Kaszubi często gromadzili się w swoich chëczach lub karczmach, aby wspólnie z bliskimi i sąsiadami radować się i bawić przy kaszubskiej muzyce. Rozpoczęcie zabawy oznajmiały bazury, które w akompaniamencie diabelskich skrzypiec i burczybasu grały skoczne melodie. A tym, którym brakowało sił tańcząc Kosedera zasiadali do obficie zastawionych stołów, aby delektować się wyśmienitymi potrawami kuchni kaszubskiej. Własnoręcznie wypiekany chleb, śledzie po kaszubsku i kaszubska malina to tylko niektóre z lokalnych specjałów. "Jo jem najedłi ë napiti, ale muszi tabaką bëc nos przebiti", zgodnie z tym kaszubskim przysłowiem, po jedzeniu każdy prawdziwy Kaszuba powinien zaniuchać tabaki ze swojej tabakiery.

Po dziś dzień organizowane są takie uczty i biesiady wiec aby zapoznać się bliżej z kulturą kaszubską, aby poznać te zwyczaje i obrzędy, a przede wszystkim usłyszeć gwarę należy odwiedzić krainę Gryfa, a zaprowadzi on Was Drogą Kaszubską do samego serca Kaszub.

Autor: M.Piotrowska, Dep. Turystyki, UMWP

Foto: Dep. Turystyki, UMWP