Кашубия — чудесное место, созданное, по преданию, Богом через заступничество Ангелов и при помощи Грифа. Легенда гласит, что Господь Бог во время сотворения мира оставил большую песчаную область, в которой не было жизни. По просьбе помощников Ангелов он заглянул в сумку, надеясь найти что-нибудь, что он мог бы дать этому месту, и так опрокидывая мешок он дал Кашубии много лесов, рек, озер и полей с почвой настолько плодородной, что каждый год она приносила обильный урожай. А для того, чтобы ничего не убывало в этом чудесном месте, он выслал Грифа, чтобы тот охранял землю и защищал ее от зла.

Самым известным и популярным видом народного искусства является кашубская вышивка, которая своими корнями уходит в XVIII век. По сегодняшний день вышивальщицы вручную вышивают льняные ткани, строго следуя традиционным узорам и используя соответствующие цвета, для того, чтобы украсить праздничный стол.

В Хмельно можно понаблюдать, как очередные члены семьи Нецлей вручную формируют глиняные горшки при помощи гончарного круга с ножным приводом. Так получаются кувшины, чаши, горшки, которые затем украшают узорами типичными для керамики Нецлей: веточка сирени, рыбья чешуйка, маленький тюльпан, звезда кашубская, кашубский венок, лилия и большой тюльпан.

В этнографическом музее в Вдыдзах Кишевских можно войти в традиционную кашубскую избу (хечу), в которой жили кашубы. Внутри представлена традиционная мебель, много кухонных шкафов (шельбёнгов) и буфетов, которые украшены резьбой по дереву. Кашубское искусство - это так же роспись по стеклу и плетение различных предметов из корня сосны.

В свободное от работы в поле и домашних обязанностей время кашубы часто собирались в своих хечах или трактирах, чтобы вместе с родственниками и соседями радоваться и веселиться под звуки кашубской музыки. О начале забавы объявляли базуры, которые в сопровождении дьявольской скрипки и бурчибаса играли живые мелодии. А те, у кого не было сил танцевать Коседера, садились за столы, чтобы наслаждаться изумительными блюдами кашубской кухни. Выпекаемый собственноручно хлеб, селедка по-кашубски и кашубская малина — это только некоторые из блюд местной кухни. Согласно кашубской пословице „Jo jem najedłi ë napiti, ale muszi tabaką bëc nos przebiti", после еды каждый истинный кашуб должен понюхать табак из своей табакерки.

По сей день организуются такие пиршества и застолья, чтобы познакомиться с кашубской культурой, узнать обычаи и обряды, услышать кашубский диалект, следует посетить землю Гриффина, а он заведёт вас по кашубскому пути к сердцу Кашубии.


Kaszuby

Kaszuby

Kaszuby to cudowne miejsce stworzone według legendy przez Boga, za wstawiennictwem Aniołów i przy pomocy Gryfa. Opowieść głosi, iż Pan Bóg podczas stworzenia świata zostawił duży piaszczysty obszar, ubogi w lasy i jeziora, na którym nie powstało życie. Na prośbę swoich pomocników Aniołów poszukał w magicznym worku, czy coś mógłby jeszcze dać temu miejscu, i tak przechylając wór obdarował nieurodzajne dotąd Kaszuby licznymi zielonymi lasami, pięknymi łąkami porośniętymi  kwiatami, rzekami i jeziorami, o tak czystej wodzie, że można się w niej przejrzeć oraz polami z glebą tak żyzną, że co roku dawała obfite plony. A żeby nic nie ubyło z tak cudownego miejsca wysłał Gryfa, aby strzegł krainy i chronił ją od złego.

Kaszuby to nie tylko zielone lasy i brunatne gleby, błękitne jeziora i rzeki, ale także mieszkańcy - Kaszubi - tworzący klimat i odrębność tego regionu. Ich wyjątkowość to przede wszystkim kultura, której są wierni od lat i którą przekazują z pokolenia na pokolenie. To język jakim się posługują po dziś dzień, wyjątkowy w skali światowej. Strój ludowy, który noszą z dumą i szacunkiem, dostojnie go prezentując podczas uroczystości kościelnych, to obrzędy i zwyczaje związane z ich życiem codziennym, a także sztuka rodzima, którą uprawiają w małych domowych pracowniach. Nie tworzą wielkich fabryk ani zakładów wytwórczych, są wierni swojej historii ręcznie wyrabianych przedmiotów, które rozpoznawalne są w całej Polsce.

Najbardziej znany i popularny ze sztuki rodzimej jest haft kaszubski, który swoje korzenie ma w XVIII wieku. Po dziś dzień hafciarki ręcznie ozdabiają lniane płótna zgodnie z tradycyjnymi wzorami i przy użyciu odpowiednich kolorów, aby móc udekorować świąteczne stoły.

W Chmielnie możemy zobaczyć, jak kolejni członkowie rodziny Neclów ręcznie formują gliniane naczynia, pomocą koła garncarskiego napędzanego siłą nóg. Powstają w ten sposób dzbany, misy, wazony, które następnie są zdobione wzorami charakterystycznymi dla ceramiki Neclów; gałązka bzu, rybia łuska, mały tulipan, gwiazda kaszubska, wianek kaszubski, lilia oraz duży tulipan.

W skansenie etnograficznym we Wdzydzach Kiszewskich możemy wejść do tradycyjnej chëczy kaszubskie, czyli chaty, w której mieszkali Kaszubi. We wnętrzu zaprezentowane są tradycyjne meble, a w szczególności szelbiągi i kuchenne kredensy, które są ręcznie zdobione przez snycerzy. Sztuka kaszubska to również malowanie na szkle oraz plecionkarstwo różnych przedmiotów z korzeni sosny.

W czasie wolnym od pracy w polu oraz obowiązków domowych Kaszubi często gromadzili się w swoich chëczach lub karczmach, aby wspólnie z bliskimi i sąsiadami radować się i bawić przy kaszubskiej muzyce. Rozpoczęcie zabawy oznajmiały bazury, które w akompaniamencie diabelskich skrzypiec i burczybasu grały skoczne melodie. A tym, którym brakowało sił tańcząc Kosedera zasiadali do obficie zastawionych stołów, aby delektować się wyśmienitymi potrawami kuchni kaszubskiej. Własnoręcznie wypiekany chleb, śledzie po kaszubsku i kaszubska malina to tylko niektóre z lokalnych specjałów. "Jo jem najedłi ë napiti, ale muszi tabaką bëc nos przebiti", zgodnie z tym kaszubskim przysłowiem, po jedzeniu każdy prawdziwy Kaszuba powinien zaniuchać tabaki ze swojej tabakiery.

Po dziś dzień organizowane są takie uczty i biesiady wiec aby zapoznać się bliżej z kulturą kaszubską, aby poznać te zwyczaje i obrzędy, a przede wszystkim usłyszeć gwarę należy odwiedzić krainę Gryfa, a zaprowadzi on Was Drogą Kaszubską do samego serca Kaszub.

Autor: M.Piotrowska, Dep. Turystyki, UMWP

Foto: Dep. Turystyki, UMWP