Bory Tucholskie to jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce, obejmujący około 3 tysięcy kilometrów kwadratowych porośniętych głównie drzewami iglastymi z sosną na czele. Atrakcyjności krajobrazowej dodaje mu urozmaicona rzeźba terenu z bogatą siecią wodną. Część borów objęta została ochroną prawną i stanowi obecnie park narodowy.
Park Narodowy Borów Tucholskich obejmuje obszar ukształtowany przez lodowiec, a ściślej zjawiska związane z jego wycofywaniem się u końca ostatniego zlodowacenia. Topniejący lód i wypływająca spod niego woda niosąca ogromne ilości materiału skalnego, uformowały równinny krajobraz, ozdobiony charakterystycznymi, długimi jeziorami rynnowymi. Niewątpliwą atrakcją geograficzną parku są wielkie skupiska piaszczystych wydm - zjawiska kojarzonego raczej z wybrzeżem morza - tu występujących jako wydmy śródlądowe. Liczne zagłębienia terenu, często wypełnione wodą - to ślady po ogromnych bryłach lodu oderwanych od lodowca, zwanych "martwym loden", które stopniowo topiły się w miarę ocieplania klimatu. Oprócz dominującej sosny, na terenie parku narodowego występują rzadkie rośliny zaliczane do reliktów okresu wycofywania się lodu z terenów północnej Polski. Zajmują one zwłaszcza obszary rozległych torfowisk, powstałych przez zarastanie płytszych jezior. Rzadkie, ale tym bardziej ciekawe są także występujące gdzieniegdzie okazy wiekowych dębów i buków, kiedyś bardzo popularne w Borach Tucholskich, w większości zniszczone przez rabunkową gospodarkę człowieka w przeszłości.

Obszary leśne Borów Tucholskich są także ostoją zwierzyny charakterystycznej dla Europy Środkowej, takiej jak sarny, dziki, jelenie i lisy, a nawet wilki. Spośród ptactwa można w tucholskich lasach spotkać gatunki tak rzadkie jak cietrzewie i głuszce, czarne bociany i wędrowne sokoły.

Obszar Borów Tucholskich to także okolica bardzo atrakcyjna turystycznie. Wśród miejscowych atrakcji wypada wymienić szlaki kajakowe na rzekach i jeziorach, z Jeziorem Charzykowskim i szlakiem Wielkiego Kanały Brdy na czele, Kamienne Kręgi w Odrach, zabytki hydrotechniczne. Zaplecze noclegowo-gastronomiczne zapewniają liczne pensjonaty i gospodarstwa agroturystyczne.

Zaborski Park Krajobrazowy

Zaborski Park Krajobrazowy

Zabory to południowa część Kaszub i województwa pomorskiego. Odrębna kraina w stosunku do sąsiadujących ziem, nazywana już od czasów książęcych jako „terra Zaborensis”, zaś w czasach krzyżackich „land Sabor”. Ziemią Zaborską dawniej określano tereny położone „za borami” w stosunku do ośrodków władzy świeckiej lub kościelnej, a jej stolicą do dziś są Brusy. To właśnie tutaj w 1990 roku utworzono Zaborski Park Krajobrazowy.

Zaborski Park Krajobrazowy zajmuje duży obszar w północno-zachodniej części Borów Tucholskich. W krajobrazie przeważają piaszczyste równiny sandrowe, nazywane Wielkim Sandrem Brdy. Brda stanowi główną arterię wodną Borów Tucholskich, od czasów topnienia lądolodu, który ukształtował dzisiejszą rzeźbę terenu Ziemi Zaborskiej, do dziś, służąc każdego roku tysiącom kajakarzy.

Brda wraz z jej licznymi dopływami: Chociną, Zbrzycą, Młosiną i Kłonecznicą, tworzy na obszarze Zaborskiego Parku Krajobrazowego sieć bardzo atrakcyjnych i różnorodnych szlaków kajakowych. Dla początkujących kajakarzy Brda bywa łaskawa, przepływając przez szereg dużych jezior rynnowych, jak: Charzykowskie, Karsińskie, Witoczno, Łąckie i Dybrzk. Równie atrakcyjny jest szlak kajakowy Zbrzycy, który od Jeziora Dywańskiego prowadzi turystów wśród lasów i łąk przez jedenaście urokliwych jezior. Na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego znajduje się w sumie 48 jezior, w tym chronione i bardzo czyste jeziora lobeliowe i ramienicowe. Z reguły są to niewielkie, śródleśne zbiorniki, do których trafić można dzięki gęstej sieci szlaków pieszych, rowerowych i ścieżek przyrodniczych.

Duże jeziora rynnowe dają możliwość uprawiania żeglarstwa. Charzykowy i Jezioro Charzykowskie do kolebka żeglarstwa śródlądowego w Polsce, gdzie od 1922 roku działa Klub Żeglarski Chojnice. Spływy kajakowe, żeglarstwo, turystyka piesza i rowerowa, ułatwiają kontakt człowieka z przyrodą. Umożliwiają doskonały wypoczynek doznania estetyczne, zwłaszcza ludziom łaknących pięknych krajobrazów naturalnych, związanych z dolinami rzecznymi, jeziorami oraz mozaiką lasów, łąk i pól. Ziemia Zaborska to obszar jeszcze nieznacznie przekształcony przez człowieka, wymarzony do uprawiania ekoturystyki.

Na terenie Zaborskiego Parku krajobrazowego dominują lasy, głównie bory sosnowe, tworzące parasol ochronny dla czystych jezior i licznych torfowisk, a także dając schronienie dla ich dzikich mieszkańców. Symbolem Parku jest puchacz - największa leśna europejska sowa wymagająca ciszy i spokoju, która od wielu lat posiada na tym terenie swoje ostoje. Bory Tucholskie, w tym Zaborski Park Krajobrazowy, cenione są przez przyrodników w Polsce i zagranicą.

W 1996 r. w południowej części ZPK, w rejonie Strugi Siedmiu Jezior, powstał Park Narodowy. W czerwcu 2010 r. Międzynarodowa Rada Koordynacyjna programu UNESCO Człowiek i Biosfera uznała Bory Tucholskie, w tym obszar ZPK, za Światowy Rezerwat Biosfery. Jest to jeden z dziesięciu i zarazem największy Rezerwat Biosfery w Polsce.

Poza przyrodą ZPK to także dziedzictwo kulturowe - pozostałości drewnianej architektury Kaszub w Wysokiej Zaborskiej, siedemnastowieczny - drewniany kościół w Leśnie, kręgi kamienne i kurhany w Leśnie, a także pochodząca z 1913 r. wyłuszczarnia nasion w Klosnowie. Zapraszamy do korzystania z licznych szlaków pieszych, rowerowych i kajakowych, prowadzących do najbardziej atrakcyjnych miejsc na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego.

Autor: Zaborski Park Krajobrazowy

Foto: Zaborski Park Krajobrazowy