Pomorskie wędrówki: Jar Raduni

Rezerwat przyrody Jar Raduni to jedno z najbardziej malowniczych miejsc w bezpośrednim sąsiedztwie Trójmiasta. Głęboko wcięta dolina rzeki Raduni, strome zbocza porośnięte lasem liściastym i naturalny charakter krajobrazu sprawiają, że wędrówka tym odcinkiem niebieskiego szlaku ma niemal górski klimat.

Opisywany odcinek prowadzi przez serce rezerwatu, wzdłuż rzeki Raduni, i jest idealną propozycją na półdniową, spokojną wędrówkę wśród natury.

Punkty startowe

Stacja kolejowa Borkowo (PKM) – start dla korzystających z PKM

Po opuszczeniu peronu szlak w krótkim czasie wprowadza w dolinę Raduni. Już po kilku minutach znikają zabudowania, a krajobraz zaczyna dominować naturalny charakter doliny.

Parking w pobliżu elektrowni wodnej Rutki – start dla zmotoryzowanych

Parking w pobliżu przystani kajakowej, parę kroków od początku naszej wędrówki to dogodne miejsce pozostawienia samochodu. Trasa ma charakter pętli (opcjonalnie), dzięki czemu po zakończeniu wędrówki można wrócić do tego samego punktu.

Długość trasy i poziom trudności

Długość: 6–11 km (w zależności od wariantu dojścia)
Czas przejścia: 2,5–4 godziny (z przerwami)
Trudność: łatwa do umiarkowanej
Przewyższenia: niewielkie, ale częste krótkie podejścia

To trasa odpowiednia dla osób o podstawowej kondycji, rodzin z dziećmi (starszymi) oraz wszystkich, którzy szukają spokojnej wędrówki blisko natury.

FAQ – informacje praktyczne

Czy trasa przez Jar Raduni jest odpowiednia dla początkujących?
Tak. Odcinek niebieskiego szlaku jest łatwy do umiarkowanego. Nie ma długich podejść, ale ścieżki bywają wąskie i nierówne – po deszczu mogą być śliskie.

Czy można przejść trasę z dziećmi?
Tak, jednak rekomendowana jest dla starszych dzieci. Ze względu na naturalny charakter ścieżek trasa nie jest odpowiednia dla wózków dziecięcych.

Czy można wejść z psem?
Niestety nie – rezerwat przyrody Jar Rzeki Raduni jest obszarem chronionym, co oznacza, że obowiązują na nim rygorystyczne przepisy dotyczące ochrony dzikiej przyrody i wprowadzania na jego teren psów.

Czy na trasie są sklepy lub miejsca gastronomiczne?
Nie. Odcinek przez rezerwat nie posiada infrastruktury handlowej – wodę i prowiant należy zabrać ze sobą.

Opis wędrówki przez Jar Raduni

Początek wędrówki w okolicy Elektrowni Rutki, fot. Pomorskie.Travel

Nagrana trasa: Pomorskie wędrówki – Jar Raduni | mapa-turystyczna.pl

Początek szlaku znajduje się przy ulicy Skarpowej, obok niewielkiego parkingu w pobliżu nasypu kolejowego. Drugi parking zlokalizowany jest kilkanaście metrów niżej, w sąsiedztwie przystani kajakowej. Już po kilku minutach marszu opuszczamy zabudowania i kierujemy się w stronę doliny Raduni.

Zaśnieżony szlak wiodący brzegiem Raduni — Na szlaku, fot. Pomorskie.Travel

Most kolejowy nad zamarzniętym zbiornikiem wodnym — Most kolejowy, fot. Pomorskie.travel

Pierwszy odcinek nie zapowiada jeszcze charakteru dalszej trasy, jednak szybko krajobraz zaczyna się zmieniać. Przed nami pojawia się Elektrownia Wodna Rutki, a tuż za nią rozległy zbiornik wodny. Nad taflą wody góruje ponadstuletni wiadukt kolejowy – charakterystyczny element krajobrazu tej części doliny, którego burzliwe dzieje opisujemy w dalszej części artykułu. W tym miejscu wędrówka nabiera wyraźnie bardziej malowniczego charakteru.

Jar Raduni w śniegu — Fot.Pomorskie.Travel

Grzyb Gmatwek dębowy rosnący na starym, powalonym pniu — Daedalea quercina, czyli Gmatwek dębowy, fot. Pomorskie.Travel

Po minięciu zbiornika szlak wprowadza nas w głąb jaru. Ścieżka staje się węższa i bardziej kręta, miejscami biegnie bardzo blisko nurtu rzeki. Od tego momentu trasa ma bardziej „terenowy” charakter. Pojawiają się krótkie, miejscami strome podejścia i zejścia, a podłoże bywa nierówne – z korzeniami i kamieniami pod stopami.

wędrowiec stojący tuz przy brzegu zamarzniętej Raduni — W ślad za nurtem Raduni, fot. Pomorskie.travel

Jeszcze do niedawna fragmenty szlaku utrudniały powalone i butwiejące pnie drzew. Obecnie trasa została udrożniona, co poprawiło komfort przejścia, jednak nadal wymaga uważnego stawiania kroków – szczególnie po opadach deszczu.

Radunia zimą, lodowe kry na powierzchni — Radunia zimą, fot. Pomorskie.travel

Warto co jakiś czas zwolnić tempo i zatrzymać się na chwilę. W środkowej części rezerwatu krajobraz jest najbardziej naturalny i najmniej przekształcony. To dobre miejsce, by wsłuchać się w odgłosy lasu i rzeki – ptaki są tu obecne przez cały rok, a przy odrobinie cierpliwości można dostrzec ich aktywność w koronach drzew lub nad wodą.

Wędrowiec stojący na zamarzniętej tafli rozlewiska Raduni — Fot. Pomorskie.Travel

Po około 5 kilometrach docieramy do symbolicznego „półmetka” – betonowego mostku, nad którym biegnie asfaltowa serpentyna łącząca miejscowości Babi Dół i Borowo. To czytelny punkt orientacyjny na trasie.

Stąd pozostaje około 1,5 kilometra do stacji kolejowej Babi Dół. Dla osób korzystających z kolei jest to naturalne miejsce zakończenia wędrówki. Ci, którzy rozpoczęli trasę przy Elektrowni Wodnej Rutki i planują powrót do samochodu, mogą kontynuować spacer wygodniejszym odcinkiem wzdłuż linii kolejowej, domykając pętlę.

Charakterystyczne elementy trasy

Elektrownia Wodna Rutki, od niej zaczynamy wędrówkę
wiadukt kolejowy (ciekawostki historyczne na jego temat znajdziesz pod koniec artykułu)
strome, porośnięte lasem zbocza jaru
liczne zakola Raduni
fragmenty biegnące tuż nad wodą

Rezerwat Jar Raduni – ciekawostki przyrodnicze

Jar Raduni chroni naturalną dolinę rzeczną o wyjątkowym mikroklimacie. Dzięki głęboko wciętemu jarowi i wilgotnemu środowisku spotkać tu można:

bujne lasy liściaste z przewagą grabów, buków i olch
liczne gatunki paproci i mchów
ptaki wodne i leśne – m.in. zimorodka, dzięcioły, myszołowy
naturalne bystrza i spokojniejsze rozlewiska Raduni

To jedno z najlepszych miejsc w regionie do obserwacji przyrody w jej niemal nienaruszonym stanie.

Ciekawostki historyczne: most w Rutkach, inżynieryjna perła Jaru Raduni

Dawny most kolejowy w okolicy Elektrowni Rutki, widziany z lotu ptaka — Dawny most kolejowy - obecnie, po remoncie, fragment bajbasa kaszubskiego, fot. Pomorskie.Travel

Wędrując malowniczym przełomem rzeki Raduni, nie sposób przeoczyć monumentalnej konstrukcji, która od ponad stu lat dominuje nad tutejszym krajobrazem. Most kolejowy w Rutkach to nie tylko zabytek techniki, ale i świadek burzliwej historii Pomorza, który właśnie wchodzi w nową erę.

Historia i Architektura

Most został oddany do użytku w 1886 roku jako kluczowy element linii łączącej Pruszcz Gdański z Kartuzami. Wybudowano go w technologii kratownicowej z tzw. jazdą górną – oznacza to, że torowisko znajduje się na szczycie stalowej konstrukcji, co otwierało przed pasażerami pociągów zapierające dech w piersiach widoki na dolinę rzeki.

Konstrukcja ma około 25–27 metrów wysokości i blisko 70 metrów długości. Choć na Pomorzu dominują mniejsze wiadukty, ten obiekt swoją skalą przypomina raczej wysokogórskie przeprawy, co czyni go unikatem w skali regionu.

Przemiana Krajobrazu

Około 20 lat po powstaniu mostu, w latach 1908–1910, w bezpośrednim sąsiedztwie wzniesiono betonową zaporę i elektrownię wodną. Inwestycja ta na zawsze zmieniła otoczenie – wartka rzeka pod mostem zamieniła się w spokojne rozlewisko, tworząc harmonijne połączenie surowej stali i tafli wody.

Wojenna Zagadka i Fakty

Historia mostu kończy się i zaczyna na nowo w 1945 roku.

Wycofujące się wojska niemieckie wysadziły konstrukcję, by odciąć drogę Armii Czerwonej. Dzięki strategicznemu znaczeniu linii, most szybko odbudowano, wykorzystując do tego elementy z innych zniszczonych przepraw (wprawne oko dostrzeże różnice w nitowaniu stali).

Wśród mieszkańców wciąż żyje opowieść o składzie z amunicją, który w chwili wybuchu runął do rzeki. Choć rozpala ona wyobraźnię, liczne badania nurków nigdy nie potwierdziły obecności wraku lokomotywy na dnie Raduni.

Nowe życie: Kolejowa „Bajpas” Kartuski

Po latach ciszy, most w Rutkach odzyskał swoje pierwotne przeznaczenie. Stał się kluczowym elementem tzw. Bajpasu Kartuskiego – nowej trasy kolejowej łączącej Gdańsk z Kartuzami przez Starą Piłę i Glincz.

Wędrówka niebieskim szlakiem przez rezerwat Jar Raduni to doskonała propozycja dla tych, którzy chcą doświadczyć dzikiej przyrody Pomorza bez konieczności dalekich wyjazdów. Kameralna trasa, dobra dostępność koleją i możliwość zamknięcia pętli dla zmotoryzowanych sprawiają, że jest to jedna z najciekawszych krótkich wędrówek pieszych w regionie.