Kociewie est une zone ethnographique qui fait partie de la Poméranie de l’Ouest, dont les frontières ont beaucoup évolué au fil des années. Ainsi les frontières actuelles de la région Kociewie ont été fixées sur la base des études linguistiques menée par Kazimierz Nitsch.

Le chercheur a divisé la région de Kociewie en zone primaire recouvrant les environs de Pelpin et en une zone plus large, dans laquelle est utilisé le dialecte Kociewie. La région Kociewie est d’une superficie d’environ de trois mille km2. Sa frontière orientale est constituée par une partie de la Vistule d’environ cent kilomètres, depuis la région de Gruczna au sud jusqu’au village Czatkowy, situé au nord de Tczew. La fontière nord de la région est déterminée par la ligne entre les villes de Pszczółki – Trąbki Wielkie – Wysin, tandis que la frontière occidentale traverse Stara Kiszewa, Bartoszy Las, Czarna Woda, Szlachta, Śliwiczki, Drzycim, puis Gruczna et s’oriente vers la Vistule. La zone de Kociewie est du point de vue administratif, située dans la province de Poméranie (pour les comtés de Starogard et Tczew, une partie du district de Gdansk: Trąbki Wielkie , et le district kościerski avec les communes de Liniewo et Stara Kiszewa) et dans la province de Cujavie - Poméranie (la plupart des terres appartenant au comté świecki et une partie de la municipalité Śliwce du comté Tuchola). Dans la zone de Kociewia, se trouvent neuf villes: Tczew, Starogard Gdański, Skarszewy, Skórcz, Czarna Woda, Gniew, Pelplin, Nowe i Świecie. C’est Starogard Gdański qui est considérée comme la capitale de la région.                                                                                                            

La dénomination Kociewie est déjà utilisée dans des documents du début du XIXe siècle, plus exactement de 1807. En effet, les sources militaires de l'histoire de la Poméranie citent le rapport du lieutenant Hurting au général Dąbrowski dans lequel est mentionné le nom Gociewie. Dans de tels rapports, un grand nombre de noms de lieux étaient déformés, on peut donc supposer que la lettre G à la place de K fait partie de ce type d'erreur. Une autre dénomination de la région était Koczewie, retrouvé dans le poème Szczaście ji pon rédigé en dialecte Kociewie. Ce document provient de Świec et date des années 1810 à 1820. Alors que l’écrivain Florian Ceynowa utilisait le terme de Koczevije. La dénomination Kociewie a également été mentionnée par l’ethnographe Oskar Kolberg dans son volume Poméranie.

Jusqu'à présent, les chercheurs n'ont pas réussi à déterminer clairement l’étymologie du mot Kociewie. À ce sujet, un certain nombre de concepts différents et d’hypothèses ont été formulés, mais aucun d'entre eux n’a reçu une approbation totale. La grande majorité des concepts concernant l'étymologie se concentre sur le noyau- Koć.

Selon ces concepts, Kociewie provient des mots:

- kociełki, c’est-à-dire les nombreuses vallées, marécages et marais, entourés de montagnes (concept du Père Fankidejski.);

- kotten, ou une hutte (pour J. Łęgowski);

- kocza, kuczen - petites huttes bricolées (pour le Père J. Kujot.);

- kociewie -  limon (pour S. Kozierski, A. Bruckner);

- kocanki - nom de plante (pour W. Taszycki);

- koc- piège de pêche (pour J. Treder);

- kaczy - Kociewie, ou «pays au bord de la rivière Kacza (pour J. Haliczer);

- Gocie – Gotowie (pour F. Bujak, J. Czekanowski).

Hanna Popowska - Taborska évoquait dans ses recherches concernant le nom de Kociewie, le père Bernard Sychta, qui comparait l’expression Kociewie à celle de kocie wiarë, c’est-à-dire « la région perdue et plate », et au mot kocevinë qui a un sens similaire. Selon Popowska-Taborska, le nom Kociewie est insultant, péjoratif (ce qui peut expliquer le fait que dans le cadre de la recherche menée par Z. Stamirowska, la population de la région n’acceptait pas ce nom). Son nom serait basé sur « kot », ce serait donc une formation similaire à celle citée dans le « Dictionnaire kociewski » de chrószczewie qui signifie « maquis, buissons ». le mot koćejeve rencontré sporadiquement, contiendrait la racine puis son suffixe –ej.

Quant à Bogusław Kreja, il considère que le nom Kociewie provient d’une langue slave orientale. Ainsi, en russe existe le mot kočevьe qui signifie « repaire, campement ». Il s'agit d'un nom verbal formé avec le suffixe- ьe ajouté au verbe kočevat, c’est à dire «camper». Le nom Koczewie, de Ceynowa est similaire à l'étymologie russe.

Kreja a accepté le concept de Kujot d’une zone plus petite de Kociewia par le passé (c’est-à-dire les environs autour du côté gauche de Wierzyca, entre Nowa Cerkwia et Królówlasem) et a supposé qu’avant que le nom n’apparaisse dans les sources écrites, il a dû fonctionner dans la conscience des habitants, c’est-à-dire pour Kreja déjà au XVIIIe siècle. A cette époque, de nombreuses armées passaient par la région, y compris russes, et ont également stationnés dans la région. Les sources historiques n’apportent pas de preuve directe que les Russes résidaient dans les environs de Gniew et Pelplin, mais des pièces russes datant de 1759 à 1762 ont été retrouvées dans le monastère de Pelplin. De plus, Kreja cite des exemples de toponymie (par exemple, le village Rusek, le hameau Rusin évoquant le mot polonais « russe ») et anthroponyme (par exemple les noms Sobkow, Kołokolcow), ce qui pourrait indiquer un séjour de l'armée russe en Poméranie au XVIIIe siècle.

Kociewskie atrakcje, czyli miejsca które trzeba odwiedzić

Bazylika Katedralna w Pelplinie, fot. pomorskie.travel

Kociewie, urocza kraina, która obok Kaszub jest najchętniej odwiedzanym regionem Pomorskiego. Zamieszkujący ją Kociewiacy po dziś dzień kultywują swoje rodzime tradycje, kociewską gwarę, haft czy lokalną kuchnię, a turystom chętnie opowiadają miejscowe legendy. Wybierając się na Kociewie koniecznie musisz odwiedzić:

1. Pelplin

Pelplin to duchowa stolica regionu, nad którą góruje wybudowana przez Cystersów gotycka Bazylika Katedralna. To właśnie w niej znajduje się słynny obraz autorstwa Hermana Hana "Koronacji Najświętszej Maryi Panny". Będąc w Pelplinie nie można pominąć Muzeum Diecezjalnego, które w swoich zbiorach posiada jedyny w Polsce egzemplarz Biblii Gutenberga.

2. Gniew

Miłośnicy średniowieczka koniecznie powinni tu zajrzeć. Urokliwe położone miasteczko nad brzegiem Wisły, w którym warto sie "zgubić" spacerując uliczkami. Rynek Starego Miasta z zabytkowym ratuszem i kamieniczkami nadaje temu miejscu niezapomniany charatker. Górująca nad miastem twierdza krzyżacka - Zamek Gniew, to idealne miejsce na poznanie historii w aktywny sposób. Liczne turnieje i zawody rycerski, jarmarki oraz inscenizacje bitew, pokazują jak wyglądało życie lokalnej ludności setki lat temu. Ci, którzy lubią aktywny wypoczynek skorzystać mogą z lekcji jazdy konnej, rekreacyjnych rejsów gondolą po Wiśle, przejażdżek powozem czy wycieczek rowerowych.

3. Tczew

Tczew to miasto dobre do odwiedzenia o każdej porze roku. Warto zajrzeć do Tczewa, aby zobaczyć zabytkowy most drogowy z XIX wieku zbudowany pod kierunkiem Carla Lentze. Tylko tu można odwiedzić muzeum poświęcone królowej polskich rzek - Wiśle, a w Centrum Konserwacji Wraków Statków zobaczyć kolekcję łodzi z całego świata.

4. Grodzisko Owidz

Grodzisko Owidz to kolejne miejsce, które oferuje bliższe spotkanie z historią. Zaglądając do Owidza, będziecie mogli zobaczyć odrestaurowane grodzisko z IX w. w którym zamieszkiwali Słowianie. Dzieje tutejszej ludności przybliża funkcjonujące na terenie grodziska Muzeum Mitologii Słowiańskiej. Warto również zajrzeć tu podczas organizowanych jarmarków, wystawiane rękodzieło skusi nie jednego amatora przedmiotów ładnych.

5. Arboretu w Wirtach

Ten niesamowity ogród został założone już w połowie XIX w. jako miejsce dla pierwszych powierzchni doświadczalnych dla drzew północnoamerykańskich. Ponad 100-letnie drzewa imponują swymi wymiarami, głównie wysokością, dochodzącą do 40 metrów oraz potężnymi, kolumnowymi pniami.

6. Frank Raj

Frank Raj to ozdobne ogrody położone w miejscowości Frank. Jest to miejsce stworzone z pasją, łączące miłość do pięknych roślin z niesamowitą wiedzą wykorzystaną w praktyce przy tworzeniu ogrodów pokazowych. Właściciele zakładając niegdyś małą, przydomową hodowlę roślin, nie sądzili, że do ich ogrodów zjeżdżać będą turyści z różnych stron i podziwiać stylowe ogrody. Warto wybrać się na spacer, aby zobaczyć jak wyglądają ogrody w stylu wiejskim, japońskim, modernistycznym, rokokowym, barokowo - angielskim czy średniowiecznym.

7. Węzeł wodny Rybaki

Rybaki to niewielka miejscowość na terenie gminy Subkowy, której zobaczyć można zabytkowy węzeł hydrotechniczny składający się ze śluzy i przepompowni odwadniających teren Niziny Walichnowskiej do Wisły. Śluza wybudowana została w XIX w. z muru ceglanego, przed śluzą znajdują się przepompownie o nazwach „Nadzieja” i „Pokój”, które usytuowane są pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi Wisły a Jeziorem Pelplińskim. Obie pompy stanowią drugi stopień pompowania wody w stosunku do pompowni „Zgoda”, która odwadnia Nizinę i tłoczy wody do Jeziora Pelplińskiego.

8. Wierzyca i elektrownie wodne

Wierzyca to rzeka wypływająca z centralnej części Pojezierza Kaszubskiego, a bieg swój kończy wpływając do Wisły w Gniewie. Jej górny bieg wiedzie przez Kaszuby, a środkowy i dolny przez malownicze Kociewie. Na szlaku jest kilka przenosek przy zabytkowych elektrowniach wodnych, których oglądanie stanowi dodatkową atrakcję spływów. Warto zatrzymać się na chwilę, aby w Owidzu, Kolinczu, Stockim Młynie czy Czarnocińskich Piecach przyjrzeć się, jak od stu ponad lat produkowana jest energia elektryczna z energii, zgromadzonej w wodach rzeki.

9. Kociewskie Trasy Rowerowe

Popularne wśród  miłośników KTR-ów trasy wiodą spokojnymi drogami lokalnymi przez urocze zakątki Kociewia. Kilkanaście szlaków o łącznej długości ponad 1000 km umożliwi odwiedzenie najciekawszych miejsc regionu.

10. Osiek

Osiek to ciekawe miejsce na południowych krańcach Kociewia. Wieś położona nad jeziorem Kałębie, zwanym Kociewskim Morzem jest popularnym i lubianym miejscem odpoczynku. Latem - fani kąpieli, kajaków, windsurfingu i żeglowania znajdą tutaj wymarzone warunki do rekreacji. Jesienią - w raju znajdą się grzybiarze, zaś zimą na zamarzniętej tafli jeziora podziwiać można popisy bojerów, a okoliczne lasy nadają się idealnie na przejażdżki kuligiem. Wiosna to idealna pora na leśne wycieczki na świeżym powietrzu.