Charakterystyka trasy

Pętlę można rozpocząć w Kwidzynie, Grudziądzu lub Nowem. Najdogodniejszym punktem startowym jest jednak dworzec kolejowy w Kwidzynie, zapewniający dobre połączenia kolejowe z Trójmiastem, Malborkiem oraz innymi miastami regionu.

Wycieczka tworzy zamkniętą pętlę prowadzącą przez pomorską część Powiśla oraz fragment województwa kujawsko-pomorskiego. Wykorzystuje odcinki EuroVelo 9/ Wiślanej Trasy Rowerowej, dawne nasypy kolei wąskotorowej, korony wałów przeciwpowodziowych oraz lokalne drogi asfaltowe.

To jedna z najbardziej różnorodnych tras w Dolinie Dolnej Wisły. W ciągu jednego dnia można przejechać przez średniowieczne miasta, dawne porty rzeczne, zabytkowe mosty, pozostałości infrastruktury kolejowej oraz miejsca, z których rozciągają się panoramy doliny Wisły praktycznie niezmienione od setek lat.

Przebieg trasy

Kwidzyn – w cieniu pomezańskiej twierdzy

Wycieczkę rozpoczynamy przy odnowionym dworcu kolejowym w Kwidzynie. Już po kilku minutach trasa przechodzi na łącznik  do EuroVelo 9, wybudowany w śladzie dawnej kolei wąskotorowej. To jeden z najbardziej charakterystycznych odcinków całej pętli. Linia powstała pod koniec XIX wieku i służyła głównie do transportu płodów rolnych z gospodarstw Powiśla do stacji kolejowych oraz wiślanych portów przeładunkowych.

Podczas zjazdu z wysoczyzny śladem dawnej linii kolejowej otwierają się rozległe panoramy doliny Wisły. Cały czas widoczna jest też charakterystyczna sylwetka zamku i katedry w Kwidzynie.

Po 3 kilometrach szlak łączy się z EuroVelo 9 i Wiślaną Trasą Rowerową.

Na zwiedzanie samego Kwidzyna warto przeznaczyć kilka godzin. W mieście zachowało się sporo zabytkowych gmachów użyteczności publicznej z XIX i XX, kiedy miasto było ważnym ośrodkiem administracji pruskiej. Jednak magnesem przyciągającym turystów jest monumentalny zespół katedralno – zamkowy. To jeden z najcenniejszych zabytków architektury gotyckiej w naszym kraju.

 Zamek kapituły pomezańskiej wyglądem przypomina twierdzę krzyżacką. Zbudowany został na przełomie XIII i XIV wieku. Ma formę czworoboku z dziedzińcem w kształcie kwadratu. Przed bramą wjazdową niegdyś znajdowało się przedzamcze, czyli zaplecze gospodarcze. Końcowym etapem prac było ukończone w latach 80 XIV w. gdańsko, czyli wieża ustępowa, która do dzisiaj jest najbardziej charakterystycznym elementem budowli.  

Początkowo zamek był samodzielnym założeniem, dopiero w późniejszym okresie został połączony z katedrą, a narożna wieża południowo-wschodnią przekształcona została w dzwonnicę.

Zamek był siedzibą kapituły pomezańskiej, centrum religijnym i polityczno-administracyjnym. W roku 1526 po sekularyzacji zakonu krzyżackiego również biskupi pomezańscy przeszli na protestantyzm. Kilka lat później zamek stał się budynkiem rządowym i rezydencją. Obecnie jest to odział Muzeum Zamkowego w Malborku.

Do zamku przylega potężna katedra. Największym skarbem  świątyni jest Krypta Wielkich Mistrzów Krzyżackich – jedyne znane na świecie miejsce, gdzie odnaleziono pochówki wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego. W bocznej części katedry znajduje się kaplica błogosławionej Doroty z Mątów, średniowiecznej mistyczki i pustelnicy. Osobliwością wnętrza  kościoła są unikalne średniowieczne polichromie a także monumentalny, surowy charakter typowy dla gotyku ceglanego.

Nebrowo – panorama, której większość turystów nie zna

Jednym z pierwszych miejsc, przy którym warto zatrzymać jest Nebrowo.

Na wale przeciwpowodziowym przygotowano miejsce odpoczynku z widokiem na położone po drugiej stronie Wisły miasto Nowe. To jedna z kilku bardzo ciekawych panoram całej doliny Wisły. Doskonale widoczny jest średniowieczny układ miasta, dominująca bryła gotyckiego kościoła oraz fragmenty dawnego zamku krzyżackiego usytuowanego na wysokiej skarpie.

To właśnie z tej perspektywy najlepiej można zrozumieć, dlaczego Krzyżacy zdecydowali się ulokować miasto właśnie w tym miejscu. Wysoka skarpa zapewniała doskonałą kontrolę nad ruchem statków płynących Wisłą.

W Nebrowie warto również zwrócić uwagę na zabytkowy kościół oraz pomnik żołnierza rosyjskiego przypominający o wydarzeniach I wojny światowej. Tego typu niewielkie pomniki spotykane w dolinie Wisły są świadectwem burzliwej historii pogranicza państw i dawnych konfliktów militarnych.

Glina – starorzecza dawnej Wisły

Nad niewielkim jeziorem w okolicy wsi Glina znajduje się zadaszone miejsce odpoczynku. Nie jest to jednak zwykły zbiornik wodny. Jezioro stanowi dawne starorzecze Wisły, powstałe po zmianie przebiegu głównego nurtu rzeki. Takie zbiorniki są charakterystycznym elementem krajobrazu doliny rzecznej i przypominają, że jeszcze przed regulacją Wisła wielokrotnie zmieniała swój bieg. Miejsce posiada zabudowę rekreacyjną co pozwala na chwilę odpoczynku „ze stopami w wodzie”

Dalsza część trasy prowadzi przez spokojne wsie Powiśla, pomiędzy polami uprawnymi i wałami przeciwpowodziowymi. Na jednym z odcinków rowerzyści wjeżdżają na koronę wału, skąd rozciąga się kolejna, efektowna panorama doliny Wisły.

Zakurzewo – pierwsze spotkanie z Grudziądzem

Po przekroczeniu granicy województw warto pamiętać, że oznakowanie EuroVelo 9 kończy się, a dalszy przebieg wyznaczają znaki Wiślanej Trasy Rowerowej. Pierwszym przystankiem po stronie kujawsko-pomorskiej jest nowoczesna platforma widokowa w Zakurzewie. To jedno z najlepszych miejsc do obserwacji doliny Wisły. W oddali pojawia się panorama Grudziądza z charakterystyczną linią spichlerzy oraz zabudową miasta rozciągającą się na wysokiej skarpie.

Dla fotografów jest to jedno z najbardziej efektownych miejsc całej trasy.

Twierdza Grudziądz – miasto fortów

Wjazd do Grudziądza prowadzi w pobliżu jednego z fortów dawnej Twierdzy Grudziądz. System fortyfikacji powstał pod koniec XIX wieku jako element pruskiego systemu obronnego zabezpieczającego przeprawy przez Wisłę oraz linię kolejową prowadzącą do Królewca. W skład twierdzy wchodziło kilkanaście fortów rozmieszczonych wokół miasta. Jeszcze dziś przejazd rowerem odbywa się fragmentami dawnych dróg wojskowych prowadzących pomiędzy obiektami obronnymi.

To jeden z największych systemów fortyfikacyjnych zbudowanych przez Prusy na ziemiach polskich.

Zjazd prowadzi na bulwary wiślane, gdzie ukazuje się najbardziej rozpoznawalny widok miasta.

Grudziądzkie spichlerze powstawały od XIV do XVII wieku i należą do najcenniejszych zabytków tego typu w Europie. Od strony miasta przypominają zwykłe kamienice, jednak od strony Wisły osiągają nawet dziewięć kondygnacji. Takie rozwiązanie pozwalało wykorzystywać różnicę wysokości skarpy do sprawnego magazynowania i przeładunku zboża transportowanego Wisłą do Gdańska.

To jedyny tak rozległy zespół spichlerzy zachowany bezpośrednio nad rzeką. Spacer bulwarem pozwala dostrzec, jak silnie rozwój Grudziądza był związany z handlem wiślanym.

Stare Miasto i marina

Z bulwarów warto podjechać na rynek. Zachował on średniowieczny układ urbanistyczny z ratuszem, kamienicami oraz fragmentami murów obronnych. W pobliżu znajdują się również pozostałości zamku krzyżackiego z punktem widokowym, miejscem rekreacyjnym i gastronomią.

Kilkaset metrów dalej działa nowoczesna Marina Grudziądz. W sezonie cumują tutaj jednostki turystyczne i jachty podróżujące Wisłą. Wieczorem miejsce wyróżnia się efektowną iluminacją, która ciekawie eksponuje nabrzeże miasta.

Most, którym jadą pociągi i samochody

Jednym z najbardziej charakterystycznych momentów całej wycieczki jest przeprawa przez Wisłę.

Most w Grudziądzu oddano do użytku w 1878 roku jako most kolejowy. Była to jedna z najnowocześniejszych konstrukcji kratownicowych swojej epoki. W XX wieku przebudowano go tak, aby oprócz ruchu kolejowego mógł obsługiwać również samochody.

Do dziś pozostaje jednym z najbardziej nietypowych mostów nad Wisłą. Przejazd pozwala jednocześnie obserwować panoramę miasta, spichlerzy, szerokie koryto rzeki oraz przejazd pociągów.

Nadwiślańskie wsie i droga do Nowego

Po przekroczeniu Wisły krajobraz wyraźnie się zmienia. Trasa prowadzi płaskim terenem po zachodniej stronie rzeki, przez pola uprawne i niewielkie wsie, które przez stulecia rozwijały się dzięki żyznym glebom doliny Wisły.

Zanim jednak tempo jazdy wzrośnie, warto zatrzymać się przy dawnej karczmie i zjechać na punkt widokowy. Jest to jedno z ostatnich miejsc, z którego można jednocześnie podziwiać panoramę Grudziądza, ciąg średniowiecznych spichlerzy oraz most, którym przed chwilą przejechaliśmy. To również doskonałe miejsce do wykonania zdjęć miasta od strony doliny Wisły.

Kilka kilometrów dalej trasa prowadzi przez aleję drzew objętych ochroną jako pomnik przyrody i od wielu lat tworzą charakterystyczny krajobraz tej części Kociewia. Jadąc rowerem możemy zauważyć, że to nie tylko alej drzew prawnie chronionych ale także aleja bocianich gniazd, których jest tutaj wyjątkowo dużo.

W okolicach miejscowości Tryl warto zwrócić uwagę na dwa cmentarze ewangelicko-mennonickie. Są one świadectwem wielokulturowej historii doliny Wisły. Mennonici przybywali tutaj od XVI wieku z Niderlandów, wnosząc wiedzę o gospodarowaniu na terenach zalewowych. Budowali systemy odwadniające, wały przeciwpowodziowe oraz nowoczesne gospodarstwa rolne. Zachowane nekropolie przypominają o społeczności, która przez kilka stuleci współtworzyła krajobraz nadwiślański.

Nowe – miasto na skarpie

Zbliżając się do Nowego, trudno nie zauważyć wysokiej skarpy górującej nad doliną Wisły. Ostatni podjazd należy do najbardziej wymagających na całej trasie i wielu rowerzystów decyduje się pokonać jego fragment pieszo. To jedna z niewielu „górskich premii” na niemal płaskiej Pętli Nadwiślańskiej.

Podczas rowerowej wspinaczki warto zwrócić uwagę na figurę św. Wojciecha – patrona miasta. Według lokalnej tradycji mieszkańcy ukryli ją podczas II wojny światowej, aby uchronić przed zniszczeniem przez okupanta. Po zakończeniu wojny figura powróciła na swoje miejsce i do dziś przypomina o historii miasta oraz jego mieszkańców.

Nowe zostało lokowane przez Krzyżaków na początku XIV wieku. Położenie na wysokiej skarpie pozwalało kontrolować ruch na Wiśle, będącej w średniowieczu jedną z najważniejszych dróg handlowych Europy Środkowej. Do dziś zachował się średniowieczny układ ulic oraz rynek, którego zabudowa zachowała historyczny charakter.

Najważniejszym zabytkiem są pozostałości zamku krzyżackiego. Warownia należała do systemu twierdz kontrolujących żeglugę na Wiśle pomiędzy Gniewem, Świeciem i Grudziądzem. Mimo że zamek zachował się jedynie częściowo, jego położenie pozwala zrozumieć strategiczne znaczenie tego miejsca.

Obowiązkowym punktem wizyty jest taras widokowy na skarpie. Rozciąga się stąd jedna z najszerszych panoram doliny dolnej Wisły. Z tego miejsca można dostrzec Nebrowo, Glinę oraz tereny, którymi przejechaliśmy kilka godzin wcześniej. To rzadko spotykana możliwość obserwowania całej doliny z perspektywy miasta zbudowanego kilkadziesiąt metrów ponad poziomem rzeki.

Rezerwat Wiosło Duże – las nad urwiskiem

Za Nowem trasa opuszcza zabudowę miejską i prowadzi przez kompleks leśny, na terenie którego  znajdują się rezerwaty Wiosło Duże i Wiosło Małe. To już  z powrotem województwo pomorskie.

Rezerwaty chronią fragment naturalnej krawędzi doliny Wisły porośniętej starymi bukami, dębami oraz innymi gatunkami charakterystycznymi dla lasów grądowych. Teren zachował swój naturalny charakter dzięki stromym zboczom, które przez stulecia utrudniały prowadzenie intensywnej gospodarki leśnej.

Warto dojść do punktu widokowego ukrytego na skraju skarpy. Panorama obejmuje szerokie koryto Wisły, liczne starorzecza oraz rozległe tereny zalewowe. To jedno z tych miejsc, które pozwalają zrozumieć, jak wyglądała dolina rzeki jeszcze przed jej kompleksową regulacją. Z punktu widokowego widać już Kwidzyn.

Opalenie – ślady mostu, którego już nie ma

Kolejnym miejscem z zapomnianą historią jest Opalenie. Na pierwszy rzut oka to spokojna miejscowość nad Wisłą, jednak właśnie tutaj znajdowała się jedna z ważniejszych przepraw kolejowych przez rzekę. Do dziś zachowały się przyczółki mostu oraz fragmenty dawnej infrastruktury kolejowej. Od głównej trasy warto odbić około kilometra prostą drogą prowadzącą dawnym nasypem kolejowym. Spacer kończy się przy brzegu Wisły, gdzie w nurcie rzeki nadal widoczne są masywne elementy fundamentów dawnego mostu.

Linia kolejowa została zniszczona podczas II wojny światowej i nigdy nie została odbudowana. Pozostałości przeprawy są dziś jednym z najbardziej interesujących przykładów zanikającej infrastruktury kolejowej nad dolną Wisłą. To miejsce szczególnie chętnie odwiedzają miłośnicy historii kolejnictwa, fotografii oraz industrialnych krajobrazów.

Najdłuższa przeprawa przez Wisłę

Z Opalenia trasa prowadzi w kierunku mostu kwidzyńskiego. Oddany do użytku w 2013 roku most należy do najnowocześniejszych przepraw przez Wisłę w Polsce. Konstrukcja typu extradosed łączy cechy mostów belkowych i wantowych. Razem z estakadami ma ponad dwa kilometry długości i w chwili otwarcia była jedną z największych konstrukcji tego typu w kraju.

Przejazd mostem pozwala obserwować szeroką dolinę Wisły z zupełnie innej perspektywy niż historyczne przeprawy w Tczewie czy Grudziądzu.

Korzeniewo – port, którego już nie ma

Po przekroczeniu Wisły trasa prowadzi koroną wału przeciwpowodziowego do Korzeniewa.

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że miejscowość była niegdyś ważnym portem rzecznym. Funkcjonował tutaj kapitanat portu nadzorujący ruch statków na Wiśle, a zachowany do dziś wodowskaz przez dziesięciolecia dostarczał informacji niezbędnych dla żeglugi i ostrzegania przed powodziami.

Stojąc na wale łatwo wyobrazić sobie czasy, gdy Wisłą regularnie kursowały barki transportujące drewno, zboże i inne towary do Gdańska. Dzisiaj ruch statków jest niewielki, ale układ wałów, nabrzeża i urządzeń hydrotechnicznych nadal przypomina o znaczeniu rzeki jako głównej arterii komunikacyjnej tej części Polski.

Powrót do Kwidzyna

Ostatni odcinek ponownie wykorzystuje dawny nasyp kolei wąskotorowej prowadzący do Kwidzyna. Po niemal całym dniu jazdy łatwo zauważyć, dlaczego dawne linie kolejowe stały się jednymi z najlepszych tras rowerowych Powiśla – są wygodne, mają niewielkie nachylenia i prowadzą z dala od intensywnego ruchu samochodowego.

Kilometraż

Kwidzyn PKP – 0 km
Mareza – 3,5 km
Nebrowo Wielkie – 20 km
Glina – 21 km
Zakurzewo – 33 km
Kwidzyn bulwar – 45 km
Kwidzyn Most – 48 km
Punkt Widokowy – 50 km
Nowe – 65 km
Pkt. widokowy Wisło Duże – 81 km
Widlice – dawny most kolejowy – 87 km
Most Kwidzyński – 92 km
Korzeniewo – 94,5
Mareza – 98,5 km
Kwidzyn PKP – 102 km

Rowerowa Pętla Wisły – Pętla Ujścia Wisły

Pomorskie.travel

Rowerowa Pętla Wisły – Pętla Żuławska

Pomorskie.travel

Rowerowa Pętla Wisły – Pętla Zamków Dolnej Wisły

Pomorskie.travel

Rowerowa Pętla Wisły – Pętla Doliny Dolnej Wisły

Pomorskie.travel

DOWIEDZ SIE WIĘCEJ O WIŚLANEJ TRASIE ROWEROWEJ