Charakterystyka trasy

Pętlę można rozpocząć w dowolnym miejscu, jednak rekomendowanym punktem startowym jest Kiezmark, przy miejscu postojowym zlokalizowanym u podnóża mostu przez Wisłę. Znajduje się tam punkt widokowy, z którego rozciąga się panorama Żuław Wielkich. Przy dobrej pogodzie można dostrzec zamek w Malborku, a na przyczółku mostu odnaleźć oznaczenia poziomów historycznych powodzi Wisły.

Trasa tworzy zamkniętą pętlę prowadzącą przez najbardziej charakterystyczne krajobrazy Żuław Wiślanych. Wiedzie po koronach wałów przeciwpowodziowych, dawnych nasypach kolei wąskotorowej, lokalnych drogach asfaltowych oraz odcinkach prowadzących przez wsie o wyjątkowym dziedzictwie kulturowym. To jedna z najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo tras regionu, łącząca historię, hydrotechnikę, architekturę i przyrodę.

Przebieg trasy

Od Kiezmarka trasa prowadzi na południe po koronie wałów wiślanych. Wały te są efektem wielowiekowych prac hydrotechnicznych prowadzonych od czasów krzyżackich, a później rozwijanych przez osadników niderlandzkich. Po drodze można zjechać do portu rzecznego i miejsc położonych bezpośrednio nad Wisłą. W gminie Suchy Dąb póki co jeszcze nie ma drogi rowerowej na koronie wałach wiślanych.

Kolejne odcinki prowadzą przez okolice Giemlic, Steblewa aż do Miasta Tczew przez obszar dworca PKP i bulwarów nadwiślanych. Następnie trasa biegnie częściowo wzdłuż Wisły do mostu knybawskiego i dalej po na drugą stronę Wisły do Kończewic, Lisewa Malborskiego, Lichnowy, Pordenowa, Ostaszewa i Nowej Kościelnicy. Część trasy po stronie wschodniej wykorzystuje dawne nasypy Żuławskiej Kolei Dojazdowej, dzięki czemu jest niemal całkowicie płaska i przyjazna dla rowerzystów o różnym poziomie zaawansowania.

W Ostaszewie można skierować się drogą rowerową do Nowego Dworu Gdańskiego, gdzie znajduje się siedziba Żuławskiego Parku Historycznego oraz trasa EuroVelo 10/13, jednak główny przebieg pętli prowadzi dalej wzdłuż Wisły do Nowej Kościelnicy.

Powrót do Kiezmarka zamyka pełną pętlę wokół jednego z najcenniejszych krajobrazów kulturowych Pomorza.

Najważniejsze atrakcje na trasie

Kiezmark – Wielkie powodzie oraz zabytkowy kościół

W Kiezmarku w pobliżu trasy znajduje się drewniano-murowany rzymskokatolicki kościół parafialny, pw. Matki Bożej Częstochowskiej, zbudowany w 1678.  Z miejsca postojowego Kiezmark można zauważyć oznaczenie poziomu stanu wody podczas największych powodzi.

Żuławskie Jezioro

Punkt widokowy na Żuławy Gdański

Steblewo – zabytkowe domy podcieniowe i ruiny kościoła

Najbardziej charakterystycznym zabytkiem wsi są ruiny gotyckiego kościoła z XIV–XV wieku, z zachowaną wieżą i fragmentami murów świątyni zniszczonej podczas działań wojennych w 1945 roku. W otoczeniu kościoła znajduje się zabytkowy cmentarz oraz odrestaurowana kaplica grobowa rodziny Wessel z 1854 roku. O dawnej zamożności miejscowości przypomina również zachowany XVIII-wieczny dom podcieniowy, będący przykładem tradycyjnej architektury żuławskiej.

Mosty Tczewskie

Mosty w Tczewie należą do najważniejszych zabytków techniki w Polsce. Pierwszy most kolejowy powstał w latach 1851–1857 jako część Pruskiej Kolei Wschodniej i był wówczas jedną z najdłuższych konstrukcji mostowych Europy. W 1939 roku obiekt odegrał istotną rolę podczas pierwszych godzin II wojny światowej. Obok mostu kolejowego powstał później most drogowy. Dziś oba obiekty są symbolem Tczewa i świadectwem rozwoju inżynierii XIX wieku.

Bulwary Wiślane i Stare Miasto w Tczewie, Centrum Konserwacji Wraków Statków

Bulwary oferują miejsca odpoczynku oraz panoramę Wisły i zabytkowych mostów. W pobliżu znajduje się historyczne centrum miasta z rynkiem, restauracjami, kawiarniami oraz fragmentami średniowiecznych murów obronnych.

Dla ciekawskich można także w pobliżu odszukać zachowany fragment średniowiecznych murów obronnych. W Tczewie działa także Centrum Konserwacji Wraków Statków, oddział Narodowego Muzeum Morskiego, gdzie prezentowane są elementy jednostek wydobytych z dna Wisły i Bałtyku, co stanowi kontekst dla rzecznej części trasy. Pamiętaj, że w województwie pomorskim działa Pomorska Karta Turysty Pakiet Kultura, który daje możliwość wstępu do wielu obiektów kulturalnych przez 180 dni.

Most Knybawski

Przeprawa oddana do użytku w 1940 roku pozwala podziwiać szeroką dolinę Wisły. Z połowy mostu dobrze widoczna jest naturalna granica między Kociewiem a Żuławami. Przy dobrej widoczności można dostrzec również zamek w Malborku. Obiekt posiada zachowane elementy umocnień wojskowych. Przed mostem mija się Północny Schron Piechoty (musisz sam go znaleźć, jest blisko), będący częścią przyczółka mostu knybawskiego. Schron ten powstał w latach 1898–1900 jako element fortyfikacji mających zabezpieczać przeprawę przez Wisłę, strategiczną dla ówczesnych Prus. Zachowane obiekty militarne przypominają, że dolina rzeki miała znaczenie nie tylko gospodarcze, lecz także obronne.

Dziedzictwo mennonitów i osadników olęderskich

Żuławy są jednym z najciekawszych regionów w Polsce pod względem dziedzictwa osadniczego. W Starej Wiśle można zobaczyć cmentarz mennonicki, będący świadectwem obecności społeczności, która od XVI wieku kształtowała krajobraz regionu. Następnie w Palczewie znajduję się najbardziej znany wiatrak. W Pordenowie, Gniazdowie i Nowej Kościelnicy zachowały się liczne przykłady zabudowy olęderskiej, w tym charakterystyczne domy podcieniowe oraz zagrody o tradycyjnym układzie przestrzennym. Są one symbolem dawnej zamożności żuławskich gospodarzy.

Lisewo Malborskie – widok na mosty tczewskie, dawna kolej wąskotorowa, zabytkowy kościół

Lisewo Malborskie jest jedną z najstarszych miejscowości na Żuławach Malborskich. Jej najważniejszym zabytkiem jest kościół pw. św. Mikołaja, wzniesiony w XIV wieku. Świątynia zachowała gotycką bryłę, drewnianą wieżę z początku XIX wieku oraz elementy wyposażenia barokowego. W centrum miejscowości znajduje się dawny zespół folwarczny. W jego skład wchodzą dwór oraz zabudowania gospodarcze przypominające o rolniczym charakterze Żuław i funkcjonowaniu dawnych majątków ziemskich. Ciekawym miejscem jest także teren dawnej stacji Lisewo Wąskotorowe. Był to jeden z ważniejszych węzłów Żuławskiej Kolei Dojazdowej, obsługujący ruch pasażerski i towarowy na trasach prowadzących przez Żuławy obecnie miejsce pełni funkcję rekreacyjną, także do odpoczynku dla rowerzystów.

Śladami Żuławskiej Kolei Dojazdowej

Część pętli prowadzi po dawnych nasypach kolei wąskotorowej. Żuławska Kolej Dojazdowa powstała pod koniec XIX wieku i przez dziesięciolecia służyła przewozowi płodów rolnych oraz mieszkańców regionu. W wielu miejscach zachowały się budynki stacyjne, fragmenty infrastruktury oraz charakterystyczne nasypy wykorzystywane obecnie jako drogi rowerowe.

Palczewo – zabytkowy wiatrak i widok na Wisłę

Palczewo jest jedną z historycznych miejscowości Żuław Malborskich położonych w pobliżu Wisły. Najcenniejszym zabytkiem wsi jest drewniany wiatrak typu holenderskiego, wzniesiony w 1802 roku. Jest to budowla o konstrukcji słupowo-ryglowej, posadowiona na murowanej podstawie. Obiekt należy do nielicznych zachowanych wiatraków tego typu w regionie.

Ostaszewo i Nowa Kościelnica

Ostaszewo – najważniejszym zabytkiem wsi jest gotycki kościół pw. św. Jana Chrzciciela, którego początki sięgają XIV wieku. Miejscowość zachowała historyczny układ przestrzenny charakterystyczny dla osad żuławskich oraz ślady dawnej gospodarki rolnej i melioracyjnej. Przez wieś przebiegała trasa Żuławskiej Kolei Dojazdowej, która przez wiele lat stanowiła ważny element lokalnego transportu. W miejscowości można także zobaczyć zabytkowy wóz strażacki. Nowa Kościelnica to historyczna wieś żuławska o średniowiecznym rodowodzie. Jej najcenniejszym zabytkiem jest gotycki kościół pw. św. Marcina z XIV wieku. W krajobrazie miejscowości zachowały się elementy tradycyjnej zabudowy oraz charakterystyczny układ pól i kanałów melioracyjnych. Obecnie przejeżdżając możemy podziwiać zabytkowe domy podcieniowe.

Przyroda i krajobrazy

Pętla Żuławska to doskonałe miejsce do obserwacji przyrody. Wały wiślane, poldery oraz nadrzeczne zarośla stanowią siedlisko licznych gatunków ptaków i zwierząt. Podczas wycieczki można spotkać bociany, myszołowy, czaple, sarny, jelenie, a sporadycznie nawet łosie.

Rozległe przestrzenie Żuław sprzyjają również obserwacji zjawisk atmosferycznych. To jedno z najlepszych miejsc w regionie do podziwiania przemieszczających się frontów pogodowych, spektakularnych zachodów słońca oraz rozwoju komórek burzowych.

Informacje praktyczne

Jak dojechać?

Najłatwiej rozpocząć wycieczkę w Kiezmarku, do którego można dojechać samochodem z Gdańska drogą krajową nr 7. Alternatywnie trasę można rozpocząć w Tczewie, posiadającym dogodne połączenia kolejowe z Trójmiastem, Malborkiem i innymi miastami regionu.

Opis:

• asfaltowe drogi lokalne,
• drogi rowerowa na koronach wałów przeciwpowodziowych,
• odcinki po dawnych nasypach kolejowych,
• krótkie fragmenty wykonane z płyt typu IOMB.

Dla kogo?

Trasa jest odpowiednia dla rodzin, turystów rekreacyjnych oraz rowerzystów długodystansowych. Dzięki niewielkim przewyższeniom może być pokonywana również przez mniej doświadczonych użytkowników.

Warto wiedzieć

W Tczewie można skorzystać z oferty gastronomicznej oraz odwiedzić obiekty objęte Pomorską Kartą Turysty – Pakiet Kultura, umożliwiającą zwiedzanie wielu atrakcji regionu przez 180 dni.

Kilometraż:

Kiezmark – 0 km
Jeziorko Żulawskie – 11 km
Steblewo – 16 km
Tczew PKP – 28 km
Tczew Bulwar Wiślany – 31 km
Most Knybawski – 35 km
Kończewice – 38 km
Lisewo Malborskie – 45 km
Lichnowy – 52 km
Palczewo Wiatrak – 61 km
Ostaszewo – 71 km
Nowa Kościelnica – 75 km
Kiezmark – 79 km

Zwiedzane atrakacje po trasie:

Kiezmark kościół – 0 km
Most DK7 i znaki stanu wody – 0 km
Żuławskie Jezioro – 11 km
Steblewo – zabytkowe domy podcieniowe i ruiny kościoła – 16 km
Mosty Tczewskie – 30 km
Bulwary Wiślane i Stare Miasto w Tczewie, Centrum Konserwacji Wraków Statków – 31 km
Most Knybawski – 35 km
Lisewo Malborskie – widok na mosty tczewskie, dawna kolej wąskotorowa, zabytkowy kościół – 45 km
Palczewo – zabytkowy wiatrak i widok na Wisłę – 61 km
Ostaszewo – 71 km
Nowa Kościelnica – 75 km