Край под названием «Жулавы" не имеет аналогов в Польше поскольку имеет почти полностью плоский рельеф. Проезжая по территории дельты королевы польских рек – Вислы можно наблюдать разноцветные прямоугольные поля, и только изредка пейзаж меняют наклонившиеся над каналами ивы. Однако то, что является простым и монотонным в действительности является краем удивительно динамичным, с идеальной взаимосвязью человека с природой. Сельскохозяйственный характер Жулав подчёркивают деревни, построенные ещё в соответствии с планами Тевтонского ордена, а живописно расположенные кладбища меннонитов напоминают о переселенцах из Нидерландов, живущих в этих областях.

Площадь Жулав составляет более 1740 км², 450 км² из которой  - это районы расположенные ниже уровня моря. В деревне Рачки Эльблонгские находится точка, расположенная 1,8 м ниже уровня моря — это самая низкая точка в Польше. На территории Жулав и по соседству находятся большие города, такие как Новы Двор Гданьски, Тчев, Мальборк и Трёхградье. Характерной особенностью Жулав является положение района ниже уровня моря,  а следовательно, большая  возможность затопления. Избыток воды регулируют каналы, насыпи, мелиорационные рвы и насосы.

Территория Жулав была заселена, вероятно, уже в эпоху бронзы. Следующие века не привели к увеличению поселенцев из-за суровых природных условий. Болотная местность и постоянная угроза затопления эффективно сдерживали потенциальных переселенцев. Ситуация изменилась под властью Тевтонского ордена. Они начали осушать территорию, строить дамбы и каналы. Это повлияло на то, что район Жулав начал заселяться.  Была начата рубка леса и возделывание земли. Уже в XV веке местные жители должны были обязательно проводить мелиорацию территории. В  XVI веке в Жулавы прибыли из Нидерландов меннониты, которые поселившись здесь, принесли с собой свои традиции и культуру. Кроме них в Жулавах функционировали иные культуры, такие как поморская, крестоносская, немецкая, польская, а после II Мировой войны также украинская, которую принесли выходцы из южных районов довоенной Польши.  Конец II Мировой войны оказался  катастрофой для Жулав. В 1945 году отступающая немецкая армия уничтожила большую часть дамб и насосов, что вызвало наводнение в этом районе. Послевоенные годы  - это время огромного труда, вложенного в осушение Жулавских земель,  куда начали прибывать поселенцы из глубины страны.

Среди памятников в Жулавах стоит выделить красивые костёлы с характерной деревянной башней, сводчатые (аркадные) дома и прекрасно расположенные кладбища меннонитов, а  также систему расположения строений в деревнях ещё со времён средневековья. Стоит также отправиться на прогулку по исторической узкоколейной железной дороге,  в рейс по рекам и каналам Жулавской Петли, посетить Жулавский Исторический парк или пройти по меннонитскому маршруту.

U Młynarza - zagroda edukacyjna w Mokrym Dworze


Letnie kolory Żuław wiślanych, fot. Mateusz Ochocki/pomorskie.travel

Mokry Dwór to mała miejscowość położona między Gdańskiem, a Pruszczem Gdańskim. Do 2018 roku znana była m.in.  z unikatowej w skali kraju imprezy  pod nazwą "Żuławski Tulipan".  Tysiące główek kwiatów układane były w główny dywan, który wzorem nawiązywał do aktualnych wydarzeń. Podczas imprez mogliśmy podziwiać wzory związane np. z  Euro 2012, rokiem Jana Heweliusza 2011 czy z 100 rocznicą odzyskania niepodległości w 2018 roku. Niestety edycja  w 2018 roku była ostatnią edycja imprezy i pozostały nam jedynie piękne wspomnienia i relacje.   

Impreza Żuławski Tulipan
10 edycji doczekała się wyjątkowa impreza plenerowa podczas której tysiące tulipanów tworzyły wyjatkowe wzory, fot. zulawy.org

Na szczęście w Mokrym Dworze cały mieszka Pan Wiesław Zbroiński, który stał m.in.  za organizacją Żuławskiego Tulipana i jak sam przyznaje  nie był by sobą gdyby czegoś nie wymyślił.  Jaką atrakcję tym razem możemy odwiedzić w Mokrym Dworze?  

  Mokry Dwór  Żuławski krajobraz od niedawna wzbogacony o piekny wiatrak w Mokrym Dworze, fot. Mateusz Ochocki/pomorskie.travel

Wiesław Zbroiński na co dzień jest sołtysem Mokrego Dworu i lokalnym producentem żywności, przez co w pracy jest praktycznie od świtu do zmierzchu.  Dodatkowo, od dawna interesowały go wiatraki i wręcz marzył aby kiedyś taki powołać. Był dzień kiedy w ręce Pana Wiesława wpadły stare mapy Żuław, a z  map tychże wynikało jedno – koźlaków, paltraków i  holendrów tutaj nie brakowało.  

ODKRYJ KUCHNIE ŻUŁAWSKĄ


Stojacy w Mokrym Dworze wiatrak to konstrukcja drewniana typu paltrak. Jedna osoba jest w stanie obrócić całą konstrukcję, aby ustawic śmigi zgdodnie z kierunkiem wiatru.  Fot. Mateusz Ochocki/pomorskie.travel

Na początku  na Żuławach zaczęły pojawiać się Koźlaki pompujące wodę , które z czasem doposażono w mechanizm do robienia mąki. W kolejnych latach zaczęto budować drewniane paltraki i murowane holendry.   Z różnych powodów na przestrzeni dekad wiatraki zaczęły znikać z krajobrazu Żuław, a burzliwy okres wojenny najmocniej wpłynął na ich liczbę.  


Wnętrze wiatraka, fot. Mateusz Ochocki/pomorskie.travel

Od tego momentu Pan Wiesław wiedział, że wiatraki na Żuławy wrócić muszą.  Poszukiwania zaprowadziły sołtysa z Mokrego Dworu do Wyszogrodu, gdzie znajdował się niedziałający ponad 100 letni wiatrak. Po uzyskaniu wszystkich wymaganych zgód formalnych na m.in. dyslokację obiektu, nastąpił skomplikowany proces rozbiórki i transportu budowli.   W maju 2019 roku, 116 letni wiatrak ponownie został uruchomiony w Mokrym Dworze i z powodzeniem zaczął ponownie pracować.


Wszystkie mechanizmy działajace w środku są oryginalne i pochodzą z 1903 roku, fot. Mateusz Ochocki/pomorskie.travel

Aby dowiedzieć się więcej o historii wiatraka, jego funkcjonowaniu oraz wielu ciekawych aspektach pracy nie tylko młynarza, zapraszamy wszystkich chętnych do wizyty w Mokrym Dworze, gdzie osobiście Pan Wiesław Zbroiński wciela się w rolę prawdziwego przewodnika i jak mało kto przenosi gości w zupełnie inny świat. Dodatkowo na miejscu funkcjonuje mini zoo oraz wypiekany jest tradycyjną metodą chleb wytwarzany z mąki produkowanej na miejscu we wiatraku.

Wiesław Zbroiński
Podczas wizyty w Mokrym Dworze Wiesław Zbroiński zabiera gości w swoista podróż w czasie, zdradzając tajniki często zapomnianej juz pracy młynarza, fot. Mateusz Ochocki/pomorskie.travel

By podkreślić wyjątkowość budowli , wspomnimy tylko że wiatrak w Mokrym Dworze jest prawdopodobnie największym paltrakiem w Europie, a drewniane elementy w środku mają  ponad 500 lat!  Jakie to elementy, gdzie się znajdują i skąd pochodzą -  o tym i wielu innych ciekawostkach dowiecie się na miejscu.  

Więcej informacji o zagrodzie na profilu FB