Łagodna Kraina, która ma wiele do odkrycia. Zapraszamy na Kociewie! 

Kociewie. Etniczno-kulturowa kraina Pomorza rozciągająca się od powiatu gdańskiego po chojnicki na linii Tczew - Starogard Gdański- Świecie.

- Była zima roku 1807. Na Pomorzu trwały działania wojenne kampanii wojsk francusko-polskich, które walczyły o odebranie Prusakom tej części polskiej ziemi. Podpułkownik Hurtig raportował generałowi Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu, że „wysyła patrol ku Gociewiu”. Ten fragment oficerskiego listu z 10 lutego pamiętnego roku wysłany z Nowego nad Wisłą stał się pierwszym historycznym zapisem naszego regionu - opowiada Piotr Kończewski, dyrektor Lokalnej Organizacji Turystycznej KOCIEWIE.

Kociewie zamieszkuje około 340 tysięcy osób. To Kociewiacy, obok Kaszubów, jedna z ważniejszych grup społecznych na Pomorzu. Teorii dotyczących nazwy Kociewie jest przynajmniej kilka. My skupimy się jednak nie na teorii, a na praktyce. W rozmowie z Piotr Kończewskim w pierwszej kolejności pytamy, czym Kociewie się wyróżnia i dla jakich walorów warto je odwiedzić…

Piotr Kończewski: Na Kociewie warto zajrzeć dla wielowiekowej tradycji, której świadectwem jest twórczość ludowa, gwara i regionalna kuchnia. Dla niepowtarzalnych krajobrazów, dziedzictwa historycznego, oryginalnej kultury ludowej. Przede wszystkim zaś dla ludzi, Kociewiaków, zawsze pogodnych duchem.

Mosty Wiślane w Tczewie, fot: pomorskie.travel

Pomorskie.travel: Co koniecznie trzeba zobaczyć na Kociewiu?

P.K.: Kociewie to kraina, którą można zwiedzać o każdej porze roku. Warto wybrać się do Tczewa, aby zobaczyć most drogowy z XIX wieku zbudowany pod kierunkiem Carla Lentze, popularnego w tamtych czasach architekta. Tylko w Tczewie można odwiedzić muzeum poświęcone królowej polskich rzek, a w Centrum Konserwacji Wraków Statków zobaczyć kolekcję łodzi z całego świata. Dla fanów sztuki powstała Fabryka Sztuk, w której można zwiedzić wystawy sztuki wszelakiej.

Kolejnym ważnym miejscem na mapie Kociewia jest Pelplin, czyli duchowa stolica regionu. Nad miastem góruje gotycka Bazylika Katedralna z obrazem „Koronacji Najświętszej Maryi Panny” pędzla Hermana Hana.  Cystersi budując świątynię nie zapominali o mieszkańcach miasta, dla których powstał kościół pw. Bożego Ciała. W jego wnętrzu można zauważyć różne style architektoniczne – od gotyku po neobarok. W Muzeum Diecezjalnym znajduje się jedyny w Polsce egzemplarz Biblii Gutenberga. Jest to jedna z najcenniejszych ksiąg na świecie. Miejscem szczególnym w Pelplinie jest wzniesienie znajdujące się za miastem. To tam 6 czerwca 1999 roku mszę odprawił św. Jan Paweł II. Dziś góra jest miejscem pielgrzymek wiernych z całego Pomorza.

Opactro pocysterskie w Pelplinie, fot: UM Pelplin

Pomorskie.travel: Kociewie kojarzy się również z grodziskami i średniowiecznymi zabudowaniami…

P.K.: Fani średniowiecznych potyczek powinni odwiedzić Gniew i pokrzyżacką warownię, która powstała na przełomie XIII i XIV wieku. To siedziba komtura, a później starosty polskiego, w tym najsłynniejszego – Jana Sobieskiego. Dziś w zamku odbywają się turnieje i inscenizacje historyczne. Odwiedzając miasto warto zajść także na rynek, który zachował strukturę architektoniczną nadaną mu w wiekach średnich.

Podążając śladami średniowiecznych zakonów rycerskich warto wspomnieć o joannitach, po których pozostałości, m.in. zamek, można zobaczyć w Skarszewach. Warto zwrócić uwagę na rynek z XVII wiecznym ratuszem oraz dawne mury obronne.

Grodzisko Owidz znajdujące się niedaleko stolicy Kociewia także oferuje spotkania z historią. Znajduje się tam odrestaurowany gród z IX wieku, który zamieszkiwany był przez Słowian. Na terenie grodziska funkcjonuje Muzeum Mitologii Słowiańskiej, który w nowoczesny sposób przybliża wierzenia przodków.

Grodzisko Owidz, fot: pomorskie.travel

Pomorskie.travel: A co ze stolicą Kociewia?

P.K.: Oczywiście, warto zwrócić uwagę na Starogard Gdański, stolicę regionu. Osada, która leżała na bursztynowym szlaku posiada bogatą historię, którą pamięta Fara św. Mateusza. Powstała na początku XIV wieku i zachwyca bogactwem sztuki sakralnej. Przechadzając się warto zwrócić uwagę na trasę turystyczną „Korona i Krzyż”. Z nią turysta spacerowym krokiem zobaczy najważniejsze miejsca w Starogardzie – m.in. kwadratowy Rynek Starego Miasta  oraz trzy baszty: Gdańską, Narożną oraz Tczewską. W mieście można odwiedzić także dwie jednostki kulturalno-historyczne. Zwiedzający Muzeum Ziemi Kociewskiej pozna historię i kulturę krainy, a w Muzeum 2. Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich można przeżyć żywą lekcję historii.

Pomorskie.travel: Kociewie to również miejsce dla tych, którzy preferują aktywny wypoczynek.

P.K.: W regionie jest ponad 800 kilometrów szlaków rowerowych zwanych Kociewskie Trasy Rowerowe. Prowadzą turystę przez najciekawsze i najpiękniejsze zakątki Kociewia.

Miłośnicy wodnych przygód mogą popływać kajakiem po dwóch kociewskich rzekach. Wda – spokojny akwen, idealny dla rodzin i osób, którzy spokojnie chcą spędzić czas wśród Borów Tucholskich, podziwiać walory Wdeckiego Parku Krajobrazowego oraz Zalew Żurski. Fani adrenaliny mogą dać się porwać Wierzycy, rzece krętej z uskokami, która potrafi zaskoczyć.

Spływ kajakowy Wierzycą, fot: LOT Serce Kaszub

Pomorskie.travel: Kociewie to niezwykle bogata kultura. Słynny jest kociewski haft z serwetami czy obrusami w roli głównej i regionalnymi akcentami w postaci modraków, kłosów pszenicy czy maków. Ludowy strój kociewski to z kolei tradycja oznaczona charakterystyczną choinką na kobiecej kamizelce (tzw. sznurówka).

P.K. Zgadza się. Powiem więcej - oprócz haftu i tradycyjnego ubioru, Kociewiacy posiadają także własną gwarę, zaliczaną do dialektu wielkopolskiego. Kultura Kociewia to również kuchnia, bardzo różnorodna, bo inaczej jadano na terenach położonych nad jeziorami i rzekami, a inaczej na nizinach i w borach. Niemniej przeważały warzywa, owoce, runo leśne, a także ryby. Mięsa podawano od święta.

Pomorskie.travel: Kociewiacy, Kaszubi, Żuławianie, mieszczuchy z Trójmiasta. Wspólne życie na Pomorzu przebiega w spokoju i symbiozie…

P.K. Oczywiście, że tak… Mamy świadomość, że w zdecydowanej większości magnesem dla turystyki na Pomorzu jest Trójmiasto z Gdańskiem oraz pas nadmorski. Kociewie jednak korzysta z tej bliskości. Coraz więcej turystów, letników wybiera się na bliższe i dalsze wycieczki z plaży na… Kociewie.

Zamek w Gniewie, fot: Zamek Gniew

Mogę zgodzić się z poglądem, że jesteśmy mniej popularni niż Kaszuby, choć popularność to nie to samo co atrakcyjność czy potencjał turystyczny. Ten ostatni jest po naszej stronie. Jestem przekonany o tym, że mamy zdecydowanie więcej do zaoferowania w zakresie turystyki kulturowej: zabytki klasy Pelplina czy Gniewu wraz z ofertą Grodziska Owidz, Arboretum Wirty czy tczewskiego kompleksu Fabryki Sztuk, Muzeum Wisły i Centrum Konserwacji Wraków Statków. Pamiętać należy również o propozycjach Nowego nad Wisłą, Świecia czy Tlenia na Kociewiu Świeckim. To wszystko wzbogacone produktami turystyki aktywnej: rowerowej czy kajakowej, razem z propozycjami pobytowymi w ośrodkach wypoczynkowych, pensjonatach, z dobrą kuchnią stanowić mogą atrakcyjną alternatywę dla sąsiednich Kaszub, Powiśla czy nawet pasa nadmorskiego.

 

Kociewskie atrakcje, czyli miejsca które trzeba odwiedzić

Bazylika Katedralna w Pelplinie, fot. pomorskie.travel

Kociewie, urocza kraina, która obok Kaszub jest najchętniej odwiedzanym regionem Pomorskiego. Zamieszkujący ją Kociewiacy po dziś dzień kultywują swoje rodzime tradycje, kociewską gwarę, haft czy lokalną kuchnię, a turystom chętnie opowiadają miejscowe legendy. Wybierając się na Kociewie koniecznie musisz odwiedzić:

1. Pelplin

Pelplin to duchowa stolica regionu, nad którą góruje wybudowana przez Cystersów gotycka Bazylika Katedralna. To właśnie w niej znajduje się słynny obraz autorstwa Hermana Hana "Koronacji Najświętszej Maryi Panny". Będąc w Pelplinie nie można pominąć Muzeum Diecezjalnego, które w swoich zbiorach posiada jedyny w Polsce egzemplarz Biblii Gutenberga.

2. Gniew

Miłośnicy średniowieczka koniecznie powinni tu zajrzeć. Urokliwe położone miasteczko nad brzegiem Wisły, w którym warto sie "zgubić" spacerując uliczkami. Rynek Starego Miasta z zabytkowym ratuszem i kamieniczkami nadaje temu miejscu niezapomniany charatker. Górująca nad miastem twierdza krzyżacka - Zamek Gniew, to idealne miejsce na poznanie historii w aktywny sposób. Liczne turnieje i zawody rycerski, jarmarki oraz inscenizacje bitew, pokazują jak wyglądało życie lokalnej ludności setki lat temu. Ci, którzy lubią aktywny wypoczynek skorzystać mogą z lekcji jazdy konnej, rekreacyjnych rejsów gondolą po Wiśle, przejażdżek powozem czy wycieczek rowerowych.

3. Tczew

Tczew to miasto dobre do odwiedzenia o każdej porze roku. Warto zajrzeć do Tczewa, aby zobaczyć zabytkowy most drogowy z XIX wieku zbudowany pod kierunkiem Carla Lentze. Tylko tu można odwiedzić muzeum poświęcone królowej polskich rzek - Wiśle, a w Centrum Konserwacji Wraków Statków zobaczyć kolekcję łodzi z całego świata.

4. Grodzisko Owidz

Grodzisko Owidz to kolejne miejsce, które oferuje bliższe spotkanie z historią. Zaglądając do Owidza, będziecie mogli zobaczyć odrestaurowane grodzisko z IX w. w którym zamieszkiwali Słowianie. Dzieje tutejszej ludności przybliża funkcjonujące na terenie grodziska Muzeum Mitologii Słowiańskiej. Warto również zajrzeć tu podczas organizowanych jarmarków, wystawiane rękodzieło skusi nie jednego amatora przedmiotów ładnych.

5. Arboretu w Wirtach

Ten niesamowity ogród został założone już w połowie XIX w. jako miejsce dla pierwszych powierzchni doświadczalnych dla drzew północnoamerykańskich. Ponad 100-letnie drzewa imponują swymi wymiarami, głównie wysokością, dochodzącą do 40 metrów oraz potężnymi, kolumnowymi pniami.

6. Frank Raj

Frank Raj to ozdobne ogrody położone w miejscowości Frank. Jest to miejsce stworzone z pasją, łączące miłość do pięknych roślin z niesamowitą wiedzą wykorzystaną w praktyce przy tworzeniu ogrodów pokazowych. Właściciele zakładając niegdyś małą, przydomową hodowlę roślin, nie sądzili, że do ich ogrodów zjeżdżać będą turyści z różnych stron i podziwiać stylowe ogrody. Warto wybrać się na spacer, aby zobaczyć jak wyglądają ogrody w stylu wiejskim, japońskim, modernistycznym, rokokowym, barokowo - angielskim czy średniowiecznym.

7. Węzeł wodny Rybaki

Rybaki to niewielka miejscowość na terenie gminy Subkowy, której zobaczyć można zabytkowy węzeł hydrotechniczny składający się ze śluzy i przepompowni odwadniających teren Niziny Walichnowskiej do Wisły. Śluza wybudowana została w XIX w. z muru ceglanego, przed śluzą znajdują się przepompownie o nazwach „Nadzieja” i „Pokój”, które usytuowane są pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi Wisły a Jeziorem Pelplińskim. Obie pompy stanowią drugi stopień pompowania wody w stosunku do pompowni „Zgoda”, która odwadnia Nizinę i tłoczy wody do Jeziora Pelplińskiego.

8. Wierzyca i elektrownie wodne

Wierzyca to rzeka wypływająca z centralnej części Pojezierza Kaszubskiego, a bieg swój kończy wpływając do Wisły w Gniewie. Jej górny bieg wiedzie przez Kaszuby, a środkowy i dolny przez malownicze Kociewie. Na szlaku jest kilka przenosek przy zabytkowych elektrowniach wodnych, których oglądanie stanowi dodatkową atrakcję spływów. Warto zatrzymać się na chwilę, aby w Owidzu, Kolinczu, Stockim Młynie czy Czarnocińskich Piecach przyjrzeć się, jak od stu ponad lat produkowana jest energia elektryczna z energii, zgromadzonej w wodach rzeki.

9. Kociewskie Trasy Rowerowe

Popularne wśród  miłośników KTR-ów trasy wiodą spokojnymi drogami lokalnymi przez urocze zakątki Kociewia. Kilkanaście szlaków o łącznej długości ponad 1000 km umożliwi odwiedzenie najciekawszych miejsc regionu.

10. Osiek

Osiek to ciekawe miejsce na południowych krańcach Kociewia. Wieś położona nad jeziorem Kałębie, zwanym Kociewskim Morzem jest popularnym i lubianym miejscem odpoczynku. Latem - fani kąpieli, kajaków, windsurfingu i żeglowania znajdą tutaj wymarzone warunki do rekreacji. Jesienią - w raju znajdą się grzybiarze, zaś zimą na zamarzniętej tafli jeziora podziwiać można popisy bojerów, a okoliczne lasy nadają się idealnie na przejażdżki kuligiem. Wiosna to idealna pora na leśne wycieczki na świeżym powietrzu.