Krainę kryjącą się pod nazwą "Żuławy" cechuje niespotykany nigdzie indziej w Polsce prawie całkowicie płaski teren. Jadąc po terenach delty Wisły można jak okiem sięgnąć oglądać różnobarwne prostokątne pola, tylko od czasu do czasu urozmaicone wierzbami pochylającymi się pod kanałami. Jednak to, co wydaje się proste i monotonne jest w rzeczywistości krainą zaskakującą dynamiką oraz idealną współpracą człowieka z naturą. Rolniczy charakter Żuław podkreślają wsie ulokowane jeszcze według planów krzyżackich, a pięknie położone mennonickie cmentarze przypominające o przybyszach z Holandii mieszkających na tych ziemiach.

Na terenie Żuław oraz w ich sąsiedztwie znajdują się większe miasta jak Nowy Dwór Gdański, Tczew, Malbork oraz Trójmiasto. Cechą charakterystyczną Żuław jest depresyjne położenie, z czego wynika możliwość ich zalewania. Nadmiar wody regulują kanały, wały przeciwpowodziowe, rowy melioracyjne oraz pompy.


Zamek w Malborku, fot. Rafał Baranowski

Trochę historii...
Osadnictwo na terenie Żuław istniało już najprawdopodobniej w epoce brązu. Następnie wieki nie przynosiły zwiększenia osadników z powodu trudnych warunków naturalnych. Bagienne tereny oraz ciągła możliwość powodzi skutecznie odstraszały potencjalnych osadników. Zmieniło się to pod panowaniem krzyżackim. Zaczęli oni osuszać tereny, budować wały i kanały. To sprawiło, że teren Żuław zaczynał się zaludniać. Zaczęto wycinać lasy i uprawiać ziemię. Już w XV wieku na mieszkańców został nałożony obowiązek melioracji terenów.

W XVI wieku na Żuławy przybyli z Niderlandów mennonici, którzy osiedlając się tutaj przynieśli ze sobą swoje tradycje i kulturę. Poza nimi na Żuławach funkcjonowała wiele innych kultur jak: pomorska, krzyżacka, niemiecka, polska a po II wojnie światowej także ukraińska, którą przynieśli przybysze z południowych krain przedwojennej Polski. Koniec II wojny światowej okazał się katastrofą dla Żuław. W 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie zniszczyły większość wałów przeciwpowodziowych oraz pomp, co spowodowało zalanie tych terenów. Lata powojenne były czasem ogromnego wysiłku włożonego w osuszanie ziem żuławskich, na które zaczęli przybywać osadnicy z głębi kraju.


Coś dla miłosników zabytkowej architektury - fasada domu na Żuławach, fot. Rafał Baranowski

Wśród zabytków na Żuławach wyróżniają się malownicze kościoły z charakterystyczną drewnianą wieżą, domy podcieniowe, pięknie położone cmentarze mennonickie oraz układy zabudowań wsi pochodzące jeszcze ze średniowiecza. Warto również skorzystać z innych atrakcji turystycznych Żuławy. Można wybrać się na przejażdżkę zabytkową kolejką wąskotorową, rejsy rzekami i kanałami w ramach Pętli Żuławskiej, odwiedzenie Żuławskiego Parku Historycznego czy pokonać szlak mennonicki.

Żuławy na dwóch kółkach!
Żuławy to kraina, którą cechuje niespotykany nigdzie indziej w Polsce prawie całkowicie płaski teren. Najatrakcyjniejszym szlakiem rowerowym na Żuławach jest Szlak Mennonitów. Przemierzając ten szlak poznamy historię osadnictwa na obszarze Delty Wisły oraz unikalne domy podcieniowe, gotycki kościółki, tzw. zagrody holenderskie oraz reliktowe cmentarze mennonickie.


...z lotu ptaka, fot. repozytorium ISIT

Dla żeglarzy i nie tylko
Pętla Żuławska to atrakcyjna turystycznie i przyrodniczo droga wodna łącząca ze sobą szlaki wodne Wisły, Martwej Wisły, Szkarpawy, Wisły Królewieckiej, Nogatu, Wisły Śmiałej, Wielkiej Świętej - Tugi, Motławy, Kanału Jagiellońskiego, rzeki Elbląg i Pasłęki, a także wody Zalewu Wiślanego. To 303 km niezapomnianej przygody, którą można przeżyć płynąc kajakiem, jachtem, łodzią motorową lub hausbotem.

Sztutowo

Sztutowo

Sztutowo  to nadmorska miejscowość, która położona jest w północno- wschodniej części Województwa Pomorskiego z dala od miejskiego gwaru.

Historia Sztutowa zaczęła się od przynależności osady do Książąt Pomorskich po czym w ΧΙΙΙ wieku osada przeszła we władanie Krzyżaków. W roku 1432 powstała w Sztutowie karczma, a trochę później stadnina koni dla rycerzy Zakonu Krzyżackiego. W 1920 roku Sztutowo znalazło się we władaniu Wolnego Miasta Gdańska. Sztutowo to miejscowość, w której lat swojej młodości spędził wielki filozof Artur Schopenhauer, a także zatrzymał się tu car Piotr Wielki. Dziś miejscowość charakteryzuje się bogatymi walorami przyrodniczo - krajobrazowymi oraz bioklimatycznymi. Granice Gminy w dużej mierze wytyczyła sama natura. Od północy Sztutowo otoczone jest wodami Morza Bałtyckiego, od wschodu wodami Zalewu Wiślanego, od południa rzeką Szkarpawą, a od zachodu Wisłą Królewiecką. Teren Sztutowa został ukształtowany na wskutek naniesienia przez prądy morskie i Wisłę piasku i mułu, tworząc obecny kształt Mierzei Wiślanej i Żuław. W całości Gmina Sztutowo znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego "Mierzeja Wiślana" oraz w jego otulinie.

Miejscowości nie przyniósł chluby powstały w czasie II wojny światowej niemiecki obóz koncentracyjny który był miejscem zagłady dla 110 000 więźniów. Do dzisiejszego dnia jest przestroga dla ludzkości.

Sztutowo oferuje różne formy wypoczynku na łonie natury. Zagwarantowana jest także świetna zabawa i uczestnictwo w wielu imprezach sportowo - rozrywkowych. Do tych najpopularniejszych należą: Sztutowskie Lato, Piknik Królewski i wiele innych. Do jednej z głównych atrakcji miejscowości należy Most Czterech Pancernych, na którym swój sukces odniosła załoga Rudego 102 podczas marszu na Berlin w popularnym serialu "Czterej Pancerni i Pies". Osoby lubiące aktywnie spędzać wolny czas mogą skorzystać z usług Ośrodka Jazdy Konnej lub też z przystani żeglarskiej oraz wypożyczalni sprzętu wodnego Marina Baltica. Dla turystów preferujacych przemieszczać się po pięknych okolicach Mierzei Wiślanej drogą lądową, ciekawą alternatywą może okazać się przejażdżka kolejką wąskotorową. Miłośnicy turystyki rowerowej oraz szlaków pieszych mogą skorzystać z tras rowerowych lub też nordic walking, które umożliwiają poznanie pięknej, często unikalnej przyrody oraz bogatego dziedzictwa kulturowego.

Przyjeżdżając do Sztutowa wszędzie spotyka się ciekawe zasoby przyrody, zabytki kultury materialnej, unikalne budowle hydrotechniczne, a przede wszystkim życzliwych mieszkańców tej miejscowości.