Żuławskie domy podcieniowe

Elementem wyróżniającym Żuławy, spośród innych regionów są domy podcieniowe. To jedne z ostatnich tak cennych zabytków w Delcie Wisły, które za sprawą pasjonatów i miłośników tych ziem możemy w dalszym ciągu podziwiać, a nawet zwiedzać.

Domy podcieniowe posiadają drewnianą konstrukcję szkieletową, które wypełnione są dekoracyjną układanką z tzw. cegłyholenderki„. O wyjątkowości tych budowli świadczy podcień, czyli wysunięte piętro oparte na drewnianych filarach (4-9 kolumn). Uzyskane w ten sposób pomieszczenie początkowo pełniło funkcję magazynu, później przekształcano je w obszary mieszkalne. Domy podcieniowe ustawiane były podcieniami do drogi, niekiedy na całej długości wsi, tworząc efektowną zabudowę rzędów słupów.

Ilość filarów w podcieniu uzależniona była od zamożności gospodarza. Początkowo w podcieniu jak i na całym poddaszu znajdowały się magazyny, w których przechowywano najczęściej worki ze zbożem, transportowane przy pomocy żurawia przez właz w podłodze bezpośrednio z wozu.

Dom podcieniowy w Nowej Cerkwi

Dom podcieniowy w Nowej Cerkwi

Dom podcieniowy nr 6 w Żuławkach

Dom podcieniowy nr 6 w Żuławkach

Podcień stosowano w domach żuławskich już prawdopodobnie w średniowieczu, najstarszy zachowany budynek pochodzi z początku wieku XVII. Ponieważ były one znane już w wiekach średnich błędem jest zakładanie, że zostały wymyślone przez osadników holenderskichmennonitów.

Wzrost zamożności chłopów żuławskich widać także w architekturze domów podcieniowych. Początkowo dom posiadał podcień szczytowy zwrócony do drogi, kolejnym etapem było dobudowanie z jednej strony skrzydła, w końcu budynek miał centralnie położony podcień, a po obu jego stronach znajdowały się symetryczne położone części mieszkalne.

Wnętrza wszystkich domów były podobne. Składały się z wielkiej izby, pokoju letniego, czarnej i białej kuchni, sieni głównej oraz gospodarczej. Dodatkowe pomieszczenia jak sypialnia czy pomieszczenia gospodarcze uzależnione były od wielkości domu. Najczęściej wielka izba wytyczana była w południowej części budynku i przylegała ona bezpośrednio do czarnej kuchni, w której gotowano posiłki na otwartym palenisku.

Wnętrze domu podcieniowego w Żuławkach

Wnętrze domu podcieniowego w Żuławkach

Do kuchni czarnej przylegała biała, w której przygotowywano posiłki wymagające gotowania. Sień główna była częścią reprezentacyjną przed wejściem głównym, z niej przechodziło się do czarnej kuchni, wielkiej izby i pokoju letniego. Sień gospodarcza stanowiła granicę pomiędzy częścią mieszkalną i gospodarczą, w mniejszych domach oddzielała dom mieszkalny od budynków gospodarczych. Wnętrza domów zdobiły schody z ozdobną balustradą, dekorowane drzwi, efektowne piece kaflowe, ozdobne płytki ceramiczne- tzw. flizy i meble ścienne.

Na terenach żuławskich istniały także budynki nieposiadające podcienia oraz tak zwane zagrody holenderskie czyli domy, w których część mieszkalna była połączona z zabudowaniami gospodarczymi. Jednak to właśnie domy z podcieniami są charakterystyczną cechą zabudowy wsi żuławskich i tworzą niespotykany nigdzie indziej klimat tego regionu.

Szczyt domu podcieniowego w Trutnowach

W pobliżu

Noclegi

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.

Kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej.

Ulubione

Niestety, nie masz jeszcze dodanych, ulubionych pozycji.

Tutaj tekst tłumaczący po co jest ta funkcjonalność oraz wytłumaczenie tekstowe uproszczonej grafiki poniżej.

Niestety, nie masz jeszcze dodanych, ulubionych pozycji.

Odkryj

Gastronomia

Noclegi