Pomorskie nieoczywiste – „żywe skanseny”, z kociewskiej wsi

Sielankowego uroku kociewskim wsiom nadają stare, drewniane chaty. Malownicze wiejskie budownictwo jak magnes przyciąga turystów szukających odpoczynku od zgiełku miast.

Zanim wyruszysz na poszukiwanie przykładów malowniczego budownictwa ludowego na Kociewiu, odwiedź Muzeum Ziemi Kociewskiej w Starogardzie. To prawdziwa kopalnia wiedzy o regionie. Zwróć uwagę na ekspozycje dotyczące etnografii. Zobaczysz, jak wygląda tradycyjny strój ludowy i czym charakteryzuje się elegancki kociewski haft. Zajrzysz do miniaturowego wnętrza starej kociewskiej chałupy. Dowiesz się sporo o ludowych zwyczajach związanych ze świętami i ważnymi wydarzeniami z codziennego życia. O kociewskich weselach i ludowym tańcu zwanym „krokarzem”, o wielkanocnych jednobarwnych kraszankach i purclach w karnawale, o kolędnikach i zwyczajach świętojańskich.

Meble z kociewskiej chaty, fot. M. Kuchta

Meble z kociewskiej chaty, fot. M. Kuchta

Żywe skanseny – gdzie zobaczyć dawne budownictwo kociewskie?

Gdy zwiedzisz starogardzkie muzeum, możesz udać się w teren, by odszukać śladów kociewskiego budownictwa ludowego. W wielu wioskach zachowały się oryginalne, ponad 100-letnie drewniane chaty, urokliwe kościółki, a nieodłącznym elementem krajobrazu są przydrożne kapliczki i krzyże na rozstajach dróg.

Przyglądając się dawnym wiejskim chałupom z pewnością zauważysz, że różnią się one wielkością. Większe chaty świadczyły o zamożności dawnych gospodarzy. Budowano je z naturalnych materiałów: drewna, kamienia, gliny, a dachy kryto słomą lub trzciną. Ściany miały konstrukcję zrębową, a szczeliny między belami wypełniano gliną i torfem. Zamożniejsi gospodarze wzbogacali swoje chałupy podcieniami.

Kasparus chata, fot. Magda Kuchta

Kasparus chata, fot. Magda Kuchta

Kasparus to niewielka wioska zagubiona wśród kociewskich lasów. Zachowało się w niej wyjątkowo dużo drewnianych chałup, a także drewniana plebania o wieńcowej konstrukcji, ryglowy kościół, stary cmentarz i ceglany budynek szkoły. Wieś Długie, położona w głębi lasu, zachowała swój oryginalny układ. Dominują w niej przepiękne drewniane chaty, niektóre z kolorowymi, zdobionymi okiennicami. Liczba nagromadzonych malowniczych chat tworzy z tych wsi prawdziwy „żywy skansen”. Żywy, bo chaty mają swoich mieszkańców – są własnością prywatną. Oglądając stare domy rób to z poszanowaniem ich prywatności.

Przykłady ludowego budownictwa zauważysz też w miejscowości Osiek, Wycinki, Jaszczerz czy Bukowiny.

W Szteklinie stoi dawny dworek zbudowany z drewna modrzewiowego.

Kasparus, fot. Magda Kuchta

Kasparus, fot. Magda Kuchta

Wnętrza kociewskich chat

Wnętrza kociewskich chat były proste i skromne. Serce chaty stanowił piec z kominem – ogrzewał izbę, służył do pieczenia chleba i przyrządzania posiłków. Reprezentacyjnym pomieszczeniem była z kolei „biała izba” – zawsze ze starannie wybielonymi ścianami i najlepszymi meblami. To w niej przyjmowano kolędę, świętowano, spędzano niedziele.

Jeśli chcesz wejść do wnętrza kociewskiej chaty,  koniecznie odwiedź chatę w Borzechowie – najsłynniejszą chałupę na Kociewiu, z podcieniami, w której obecnie mieści się biblioteka. To niewielki dom, z jedną izbą, sienią i komorą.

Borzechowo, fot. Magda Kuchta

Borzechowo, fot. Magda Kuchta

Natomiast na południowych krańcach Kociewia, we wsi Chrystkowo koło Gruczna, stoi piękny, pomennonicki, okazały drewniany dom podcieniowy, który można zwiedzić i warto to zrobić. To pozostałość po dużym gospodarstwie, na terenie którego znajdowała się także obora, stodoła, czy owczarnia. Chałupa ma dwie kondygnacje i kilka izb: kuchnię, spiżarnię, sypialnię, salon gościnny, wędzarnię. Zobaczymy tutaj kolekcję eksponatów związanych z życiem na wsi. Co ciekawe, dom był przystosowany do regularnie nawiedzających teren powodzi – wyposażony był w system pochylni umożliwiających przeprowadzenie zwierząt gospodarskich na poddasze. Zachowały się także stare znaczniki pokazujące stan wody podczas powodzi.

Chrystkowo koło Gruczna, fot. M. Kuchta

Chrystkowo koło Gruczna, fot. M. Kuchta

W pobliżu

Noclegi

Ulubione

Niestety, nie masz jeszcze dodanych, ulubionych pozycji.

Klikając w ikonę serca dodasz pozycję do ulubionych.

Niestety, nie masz jeszcze dodanych, ulubionych pozycji

Odkryj

Gastronomia

Noclegi