Котеве является географическо – этнографической частью Восточно - поморского Поозёрья, границы которой несколько раз менялась на протяжении многих лет. В настоящее время границы Котевя определены на основании языковых исследований, проведённых Казимиром Ничем.

Исследователь разделил территорию Котеве на первичную, охватывающую окрестности Пельпина и расширенную, охватывающую территорию, где говорят на диалекте Котеве. Сегодня Котеве  это около 3 тыс. км2. Восточная граница идет по около стокилометровому отрезку  Вислы из района Гручна на юге до деревни Чатковы, лежащей к северу от Тчева. На севере границу  региона определяет линия Пшчулки – Тромбки Вельке - Высин, в то время как западная граница проходит через Старую Кишеву, Бартоши Ляс, Чарну Воду, Шляхту, Сливички, Джицим, а затем в Гручно и направляется к Висле. Административно, район Котеве расположен на территории Поморского воеводства (все поветы: Старогардзкий и Тчевский, часть повета Гданьска: часть гмины Тромбки Вельке и повет Косцерски с  территорией гмин Линево и Стара Кишева), а также Куявско - Поморского (большинство земель повета Свецкого и часть гмины Сливце Тухольского повета). На территории Котевя расположено девять городов: Тчев, Старогард Гданьский, Скаршевы, Скурч, Чарна Вода, Гнев, Пельпин, Нове и Свеце. Столицей региона считается Старогард Гданьский.

 Название Котеве можно найти в документах начала XIX века. Первое упоминание относится к 1807 году. В военных источниках по истории Поморья есть рапорт подполковника Хуртинга  генералу Домбровскому, в котором упоминается название Готеве. В такого рода рапортах было много искажений названий населённых пунктов, поэтому предполагается, что Г вместо К является такого рода ошибкой. Другим названием для этого региона было Кочеве, которое фигурирует в стихотворении Szczaściejipon, написанном на котевском диалекте. Документ происходит из Свеца 1810 -1820 годов. В свою очередь, у Флориана Цейновы можно встретить форму Кочевие. Название Котеве упомянул также Оскар Кольберг в томе Поморье.

До сих пор исследователям не удалось однозначно определить этимологию слова Котеве. В связи с этим возник целый ряд различных концепций и гипотез, но ни одна из них не получила полной поддержки. Подавляющее большинство этимологии концентрируется на корне Кот -. В соответствии с этими концепциями название Котеве происходит из слов:

- Котелки, многочисленные долины, болота и болотца, в окружении гор (концепция кс. Фанкидейского);

-  коттен,  то есть хижины (сог. Ленговскому);

- коча, кучен – сколоченные шалаши (сог. кс. Куёта);

- котеве – перья, стружка, наносный ил (сог. С. Козерскому, A. Брюкнеру);

- коцанки –  название растений ( сог. В. Ташицкому);

- коц – рыбацкая сеть (сог. Тредеру);

- качы – Котеве,  то есть Кацеве ‘ край над рекой Качки (утки)’ (сог.  Галичеру);

Готе –  Готу (сог Ф. Буяку, Чекновскому).

Ханна  Поповска - Tаборска в своих исследованиях над названием Котеве сослался на кс. Бернарда Сухту, который сравнил  Котеве с выражением kociewiarë , или "глухое, захолустье", и словом kocevinë  с подобным значением. Для Поповской – Taборской название Котеве имеет характер прозвища, уничижительный генетически (что может объяснить тот факт, что в ходе исследований, проведенных З. Стамировской население региона не признавались к этому названию).  Ее словообразовательной  основой было бы апелятивное  "кот", и поэтому мы имели бы дело с аналогичной структурой, как цитируемое в  "Словаре котевском" chrószczewie  ‘заросли, кустарники’.  Редко появляющаяся  формаkoćejeveсодержала бы корень с суффиксом -  ej.

Богуслав Крея, в свою очередь считает, что название Котеве заимствовано из какого-то  восточнославянского языка. В русском языке  есть слово kočevьe со значением «кочевье, место кочевания". Это отглагольное существительное образованное при помощи суффикса-ьe от глагола kočevat, или «кочевать». Название Кочеве, которое присутствует у Цейновы, похоже имеет русскую этимологию.

Крея  поддержал мнение Куёта о меньшей площади в прошлом Kотевя (то есть, окрестности левой стороны Вежицы, между Новой Церковью и Крулювласом), а также предположил, что перед тем как название появилось в письменных источниках, оно должно было функционировать в сознании жителей,  то есть согласно Крее это был  XVIII век.  В то время, через Поморье проходили марши войск, в том числе русских, которые также размещались в этом районе. В источниках нет прямых доказательств того, что русские  пребывали в непосредственной близости от Гнева и Пельпина, но на территории Пельпинского монастыря найдены русские монеты 1759 - 1762 годов. Кроме того Крея приводит топономастические примеры (например, деревня Русек, хутор Русин) и антропонимические (например, фамилии типа Собков, Колокольцев), что может свидетельствовать о пребывании русской армии в Поморье в XVIII веке.

 

Wierzyca - nurty natury, nurty kultury - szlak kajakowy na Kociewiu

Wierzyca - nurty natury, nurty kultury - szlak kajakowy na Kociewiu

Wierzyca – nurty natury, nurty kultury Szanowni Państwo. Uprzejmie prosimy o nie używanie silników, akumulatorów, odtwarzaczy multimedialnych, wyłączenie oraz co ważniejsze szczelne zabezpieczenie telefonów komórkowych, a także przygotowanie wodoodpornych kamer i aparatów fotograficznych. Dziękujemy życząc miłych i niezapomnianych wrażeń. Wierzyca to rzeka o długości 160 kilometrów będąca lewym dopływem Wisły. Choć pomorska, posiada charakter górski cechujący się licznymi meandrami. Choć w przeważającej długości kociewska, to wypływa ze źródła na Pojezierzu Kaszubskim niedaleko Będomina. Choć stworzona przez naturę, to przyjaźnie związała się ze światem kultury ludzkiej nad jej brzegami. A na całej swej długości nieujarzmiona, dzika i tętniąca życiem przyrody.

Powtórka z ortografii z odrobiną językoznawstwa

Wierzyca pisana przez "rz" - bo wymienia się na "r". Verissa. Nazwa pochodzi od słowa "ver" - wilgoć i przyrostka "issa" - typowego dla języka Wenedów przybyłych na te tereny w II wieku p.n.e. Pod takim mianem Wierzyca po raz pierwszy zagościła w XII-wiecznych dokumentach. Dziś na początku XXI wieku nadal fascynuje swoimi tajemnicami historii i przyrody. To podwójne bogactwo nadal nie jest powszechnie znane i turystycznie oblegane.

Jeden nurt i dwa brzegi to mnóstwo atrakcji zapewniających wiele przyjemności podczas wypoczynku. W zdrowym ciele - zdrowy duch! Spływy kajakowe wśród nieskażonej natury to tętno życia zdrowego ciała. Zdrowy duch to podróż przez wiele i obok wielu najważniejszych kulturowo oraz cywilizacyjnie miejsc Kociewia - od Starej Kiszewy, przez Pogódki, Skarszewy, Starogard Gdański, Pelplin, aż po Zamek w Gniewie.

Aktywna ciałem i umysłem Wierzyca - nurty natury, nurty kultury.

Kajakową podróż w czasie i przestrzeni po Wierzycy zaczniemy przy jej ujściu, a następnie skierujemy się w górę rzeki. Będziemy miło zmagać się z nurtem natury tak, aby podjąć również próbę cofnięcia czasu.

W tej chwili góruje nad Państwem średniowieczna, monumentalna warownia. Straszne miano pięknego miasta. Ileż barw! Wystarczy zmrużyć oczy i niczym w śnie ich drganiami odmierzać rodzące się i przemijające po sobie epoki. Przejrzysto-mętna złocistość bursztynu, śnieżna biel naznaczona krucyfiksową czernią zakonnych płaszczy, rosnąca warstwa po warstwie czerwień murów. Podróż przez niezwykłą historię grodu nie za pomocą przewodnika, a po łuku tęczy, zanurzając i wynurzając się miarowo z jej kolejnych warstw.

Na horyzoncie duchowa stolica Kociewia - i tu także wszystko ogromne, gdy się przybędzie i spotka z tradycją tego miasta. Wielkie postacie wielkich władców europejskich, prawie dwa tuziny ołtarzy. Bezcenne precjoza, niepowtarzalne zabytki, spisane "Słowo Boże" wytłoczone w pierwszej manufakturze drukarskiej. Po plecach biegnie dreszcz wywołany tembrem masywnych organów, po nozdrzach snuje się zapach wirydarza i biskupiego parku.

Jesteśmy w połowie drogi szlakiem kultury Wierzycy. Za kolejnym meandrem czeka na nas stolica regionu, a stołeczność choćby regionalna zobowiązuje. Gęstwina dat, wydarzeń, postaci. Fakty, osoby, niezwykłe chwile: kamienne wprawki niewprawnych rąk ludzkich, świt światowego handlu, armię księcia o wykrzywionych wargach, czcigodnego polskiego kronikarza i dzieło jego życia, myśl inżynierską astronoma, który "wstrzymał Słońce, a ruszył Ziemię", przyszłego bohatera Odsieczy Wiedeńskiej, pierwsze "rogale" legendarnej futbolowej 10-tki.

A jak to wszystko zawsze się rozpoczyna? Tak jak na początku kociewskiej Wierzycy - osiadłe życie, cywilizacja zaczyna się zawsze od grodziska. Ono z czasem zmienia się w obronną warownię. Wojenne zawieruchy obracają pamiątki w perzynę, a współcześni próbują odnaleźć ślady minionej świetności, odbudować dawne mury i nauczyć się czegoś z bogatej historii Kociewia i jego rzeki.

Zachęcamy do odkrywania innych kulturowych tajemnic Wierzycy, których tu nie zdradziliśmy.

Na koniec proponujemy ponowne włączenie telefonów komórkowych i podzielenie się wrażeniami z bliskimi, którzy Państwu nie towarzyszyli na Wierzycy.

Za zastosowanie się do poleceń organizatora spływu oraz skupioną uwagę dziękuje:

Lokalna Organizacja Turystyczna KOCIEWIE

Nasz numer telefonu: 58 531 37 41

www.wierzyca.pl