Historia

Piwnica Romańska to dawny refektarz (czyli klasztorna jadalnia) dominikanów z fragmentem kuchni z ceglanym piecem. Powstała w drugiej połowie XIII wieku jako część pierwszej kondygnacji zabudowań klasztornych, które zostały częściowo zagłębione w ziemi.

Prawdopodobnie pomieszczenia przestały być użytkowane po spaleniu Gdańska przez Krzyżaków w 1308 roku. Pod koniec XIV wieku zostały przekształcone w piwnice pod nowym, gotyckim krużgankiem klasztoru.

Znaczenie kulturowe

Piwnica Romańska jest jednym z najcenniejszych przykładów wczesnej architektury ceglanej w Gdańsku. Oryginalne mury stanowią aż około 3/5 kubatury pomieszczenia, a system sklepień należy do unikatowych w skali Polski.

To miejsce pozwala zrozumieć początki działalności dominikanów w Gdańsku oraz rozwój średniowiecznej Kępy Dominikańskiej – jednego z najważniejszych ośrodków religijnych i intelektualnych dawnego miasta.

Architektura wnętrza

Największe wrażenie robią:

• romańskie mury klasztorne,
• unikatowe sklepienia eliptyczne,
• pendentywy (czyli element konstrukcyjny podtrzymujący kopułę lub sklepienie ) i centralny filar podtrzymujący konstrukcję.

Specjalne oświetlenie i dźwiękowy przewodnik pomagają dostrzec detale architektoniczne i zrozumieć funkcję poszczególnych elementów.

Multimedialna opowieść o Kępie Dominikańskiej

Zwiedzający mogą obejrzeć film z animacjami 3D pokazujący:

• pierwszy kościół dominikanów z 1227 roku,
• jego przebudowę w XIII wieku,
• zabudowania klasztorne na tle średniowiecznego Gdańska.

Zabytki archeologiczne

Na wystawie prezentowanych jest ponad 100 zabytków, m.in.:

• ozdoby i dewocjonalia (medaliki, różańce),
• naczynia i wyposażenie kuchni,
• narzędzia codziennego użytku,
• enkolpion kijowski z XII wieku – czyli medalion relikwiarz noszony na piersi przez duchownych

Można zobaczyć także ossuarium z początku XVII wieku zachowane w miejscu złożenia.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

• autentyczne wnętrze klasztoru sprzed ponad 700 lat,
• unikatowy system sklepień w skali Polski,
• bardzo duży udział oryginalnej substancji zabytkowej,
• kameralna, niemal „podziemna” atmosfera średniowiecznego Gdańska,
• połączenie archeologii, architektury i multimediów.

Informacje praktyczne

Piwnica Romańska jest oddziałem Muzeum Archeologicznego w Gdańsku i znajduje się w centrum historycznego miasta, w rejonie dawnego klasztoru dominikanów. Zwiedzanie trwa krótko, dlatego łatwo połączyć je z wizytą w innych oddziałach muzeum lub spacerem po Głównym Mieście.

Ciekawostki 

• Pomieszczenia zostały celowo zagłębione w ziemi już w XIII wieku.
• Zachowane sklepienia należą do najstarszych tego typu konstrukcji w regionie.
• Wnętrze ma wyjątkową akustykę i półmrok, który podkreśla średniowieczny charakter miejsca.
• To jedno z nielicznych miejsc w Gdańsku, gdzie można zobaczyć tak dobrze zachowaną architekturę klasztorną sprzed ponad 700 lat.

Warto wybrać się również do pozostałych oddziałów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku:

• Oddział w Gniewie
• Grodzisko w Sopocie
• Muzeum Archeologiczne w Gdańsku
• Spichlerz „Błękitny Baranek”