Gotyckie, barokowe, szachulcowe, i ryglowe, zbudowane z drewna, cegły bądź wypełnione strukturą z gliny o otynkowane, tak różnorodne budowle sakralne możesz odkryć tylko na Pomorzu. Bogaty wystrój wnętrz, malowidła naścienne i niesamowite witraże dopełniają całości budowli.

Kościół św. Mikołaja w Gniewie

Najważniejszym zabytkiem usytuowanym tuż przy rynku przy ulicy Kościelnej jest gniewska fara - kościół św. Mikołaja, patrona żeglarzy i kupców.

Prócz zamku krzyżackiego jest on najbardziej monumentalną budowlą miasta, pochodzącą z okresu średniowiecza. Drewniana kaplica istniała w Gniewie prawdopodobnie przed przejęciem grodu w 1282 roku przez Zakon Krzyżacki.

W akcie lokacyjnym z 1297 roku jest wzmianka "...Ecclesiae parochiali..." tzn. parafialny kościół, który wyposażono w cztery włóki ziemi zwolnione z danin i ciężarów. Budowę obecnego kościoła rozpoczęto w połowie XIV wieku. Najpierw wybudowano prezbiterium. Prace budowlane związane z korpusem i wieżą przeciągnęły się do połowy XV wieku. Cokół kościoła składa się z potężnych płyt granitowych.

Większość wyposażenia świątyni pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Nie brakuje tu też cennych przedmiotów o dłuższym rodowodzie - ornat barokowy pochodzący z czwartej ćwierci XVII w., który wedle miejscowej tradycji ofiarowała parafii królowa Maria Kazimiera Sobieska.

Mniej więcej na ten też okres datuje się monstrancję wykonaną przez Krystiana Schuberta II - złotnika gdańskiego, jedną z najcenniejszych w tej części Polski, z glorią w kształcie słońca i sześciolistną stopą, na którą nałożone są plakietki ze scenami z życia Chrystusa.

W jednej z dwóch naw bocznych, zwanej kaplicą Radziwiłłów od nazwiska prawdopodobnego jej fundatora Stanisława Albrechta Radziwiłła - starosty gniewskiego, znajduje się ołtarz św. Jana Pawła II.

W latach 2009-2016 roku kościół w Gniewie oraz teren przykościelny był areną regularnie prowadzonych badań archeologicznych, w wyniku których odkryto m.in. największą w Polsce kolekcję szat jedwabnych, masowe groby, niezliczoną ilość monet, a także pozostałości wcześniejszej pogańskiej świątyni. Dzięki pracy archeologów możliwe stało się udostępnienie dla zwiedzających krypty, w której wyeksponowano część znalezisk.

Z XVIII stulecia pochodzi zawieszony na wieży kościelnej dzwon, noszący imię patrona świątyni. Na płaszczu dzwonu ludwisarz umieścił napis: "Zrodziła mnie pobożna szczodrość podwalin Kościoła".

Foto: M. Bieliński - Dep. Turystyki UMWP