Co warto zobaczyć na Kaszubach - atrakcje Kaszub

Od jezior i wzgórz po pola pełne maków i doliny porośnięte trawą. Od klasycznej tabaki po truskawkę kaszubską skąpaną w promieniach letniego słońca. Od dawnej kaszubskiej chëczy po liczne muzea przybliżające niezwykle bogatą tradycję regionu. Kaszuby Południowe, teren od Żukowa po Przechlewo, zachwyca krajobrazem i fascynuje kulturą.

Kaszuby Południowe czy Kaszuby Północne? Gdyby zadać miłośnikom Kaszub takie pytanie, z pewnością nie potrafiliby na nie odpowiedzieć. To bardzo różnorodny teren, z nieporównywalnymi do siebie walorami i inną historią.  

Szwajcaria Kaszubska -  tak mówi się o centralnej części Kaszub. Nazwa nie jest przypadkowa. To część o największym zróżnicowaniu terenu, pełne wzgórz i jezior. Zlokalizowana jest w okolicy Wieżycy (329 m n.p.m.), najwyższego wzniesienia nie tylko na Kaszubach i w północnej Polsce, ale w całym Niżu Europejskim. To tutaj znajduje się Kaszubski Park Krajobrazowy z bukowymi, sosnowymi i świerkowymi lasami oraz wyjątkowymi gatunkami ptaków (jak tracze czy sowa włochatka) oraz nietoperzami, a nawet żmiją zygzakowatą. Przez Szwajcarię Kaszubską przebiega czerwony szlak turystyczny, który każdego roku pokonywany jest zarówno przez piechurów jak i rowerzystów. Zimą okolice Wieżycy to fantastyczne miejsce wypadowe dla narciarzy. Latem zaś warto wejść na szczyt i z wieży widokowej podziwiać okolicę.

Foto: Kaszubski Park Krajobrazowy, M.Karczewska

Szwajcaria Kaszubska to jednak nie tylko podgórskie krajobrazy czy polodowcowe jeziora. To także kultura i tradycja, która w tym miejscu widoczna jest na każdym kroku. Nazwy miejscowości pisane są w dwóch językach - po kaszubsku i po polsku. Wszędzie słychać język kaszubski, swoistą mieszankę języka niemieckiego i polskiego. Trudno zrozumieć, co mówi Kaszub. Na szczęście ludzie zamieszkujący te tereny są mili i uczynni i gdy coś nie jest jasne, puszczają oko przekładając ze swojego na polski.

Które miasto jest stolicą Kaszub? Tego nie wie nikt, bo od lat w tej kwestii zdania są mocno podzielone. Choć z reguły przyjmuje się, że stolicą całego regionu są Kartuzy, nie brakuje zwolenników tezy, że to Kościerzyna powinna nosić to zaszczytne miano. Z kolei, gdy wjeżdżamy do Gdańska, na tablicach widnieje napis: Gdańsk, stolica Kaszub. I bądź tu, człowieku, mądry?

Foto: UM Kościerzyna

Niezaprzeczalny jest jednak fakt, że Kartuzy, położone nad czterema jeziorami to jedno z tych miast, które najbardziej promuje kulturę kaszubską. Już przed II wojną światową Kartuzy stanowiły centrum Szwajcarii Kaszubskiej. Turyści bywali tu przez cały rok, odwiedzali kolegiatę i pływali po okolicznych jeziorach. Dziś działa tu m.in. Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera zawierające zbiory dotyczące historii i folkloru Kaszub.

W okolicach Kartuz, na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego otoczonego jeziorami i lasami znajduje się Chmielno. Niewielka miejscowość, jednak niezwykle popularna wśród wodniaków oraz… miłośników kaszubskiej ceramiki. Niezmiennie od pokoleń Chmielno zamieszkuje rodzina Neclów, znana w całej Polsce z zamiłowania do garncarstwa. Do dziś Neclowie ręcznie produkują tradycyjne kaszubskie wazony, zastawy, dzbany czy misy z typowymi regionalnymi wzorami: tulipanami, liliami, rybimi łuskami czy kaszubską gwiazdą.

Foto: Muzeum Ceramiki Neclów w Chmielnie

Ozdoby te to jednocześnie tradycyjne motywy malarskie (sztuka malowania na szkle) i hafciarskie na Kaszubach. Szkół haftu kaszubskiego jest kilkanaście, dlatego w zależności od miejsca, w którym się znajdziemy, wzory będą się różnić.

Podróżując dalej w głąb regionu, mijając Kościerzynę z odrestaurowaną starówką i wspaniałym Starym Browarem, gdzie warzy się klasyczne kaszubskie piwo, dojedziemy do Wdzydz Kiszewskich. To miejscowość turystyczna, prawdziwy raj dla wodniaków i miłośników historii. Wdzydze, położone nad jeziorem Gołuń, są jednocześnie siedzibą najstarszego w Polsce skansenu – Kaszubskiego Parku Etnograficznego. Założono go w 1906 roku i do dziś jest jedną z najważniejszych atrakcji historycznych na Pomorzu i w Polsce.

Foto: Jezioro Wdzydze

Kaszuby Południowe hipnotyzują i zachwycają. To miłość od pierwszego wejrzenia, a kto raz je pokocha, kochać będzie już zawsze.

 

Szwajcaria Kaszubska

Szwajcaria Kaszubska

Tym potocznym określeniem nazywamy centralną, najwyżej położoną część Pojezierza Kaszubskiego, czyli głównie obszar powiatu kartuskiego. Niekiedy obszar ten rozszerzany jest o fragment  powiatu bytowskiego i kościerskiego.

Charakterystycznym elementem tutejszego krajobrazu są malownicze jeziora rynnowe oraz zalesione wzgórza z wciśniętymi pomiędzy, niewielkimi miejscowościami. Cały obszar Szwajcarii Kaszubskiej położony jest na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, który powołany został w celu ochrony wartości przyrodniczych, historycznych, kulturowych i krajobrazowych.

Bogactwem naturalnym są tu liczne jeziora polodowcowe, które połączone rzekami i strugami tworzą jedne z najpiękniejszych w Polsce szlaków wodnych. Jednym z nich jest tzw. "Kółko Raduńskie" - szlak łączący 14 jezior (m.in. jez. Raduńskie, Ostrzyckie, Brodno Wlk, Kłodno, Patulskie), dostarczający niezapomnianych wrażeń dla amatorów kajakarstwa i żeglarstwa. Rozległe kompleksy leśne kryjące w sobie bogactwo natury, liczne rezerwaty przyrody z unikatową roślinnością zapraszają natomiast do uprawiania turystyki rowerowej, pieszej i konnej. Piękne kaszubskie jeziora zachęcają też do wypoczynku mniej aktywnego, czyli po prostu wylegiwania się na brzegu lub pomoście spacerowym oraz kąpieli.

Podstawowym walorem Szwajcarii Kaszubskiej jest rzeźba terenu. Z punktu widzenia deniwelacji terenu występuje tu krajobraz podgórski. Liczne wzniesienia i doliny gęsto poprzetykane rynnowymi jeziorami sprawiają, iż naturalny krajobraz jest wyjątkowy na skalę kraju. Bogato zalesione Wzgórza Szymbarskie z najwyższym wzniesieniem na Niżu Środkowoeuropejskim - Wieżycą (328,6 m n.pnm) uchodzą za obszar najbardziej malowniczy. Ten wspaniały krajobraz podziwiać można z kilku punktów widokowych zlokalizowanych na terenie całych Kaszub. Do najpopularniejszych tego typu miejsc należą: wieża widokowa na Wieżycy, punkty widokowe Sobótka, Góra Jastrzębia, Złota Góra, Tamowa Góra oraz Zamkowa Góra.

Szwajcaria Kaszubska to nie tylko piękna przyroda ale również niepowtarzalna, szeroko rozpoznawalna kultura i tradycja kaszubska. Sztuka ludowa, w szczególności haft kaszubski, malarstwo oraz ceramika znajdują rzeszę miłośników. Swoistą atrakcją jest również pielęgnowany przez mieszkańców tutejszych gmin język kaszubski. Muzea regionalne jak np. Muzeum Kaszubskie w Kartuzach czy Muzeum Neclów w Chmielnie doskonale ukazują turystom bogate dziedzictwo kulturowe Kaszub. Prawdziwą osobliwością kulturową Szwajcarii Kaszubskiej jest natomiast Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku, gdzie kaszubszczyzna przybiera wymiar niemal światowy. Tutaj zobaczyć można niezwykłe obiekty takie jak: najdłuższa deska świata, dom postawiony do góry nogami, replika bunkra Ptasia Wola czy Dom Sybiraka.