The Southern Kashuby. The land of hills and lakes.

Co warto zobaczyć na Kaszubach - atrakcje Kaszub

From the lakes and hills to the valleys full of tastes and covered by the green grass. Form the classical sniffing tobacco to the Kashubian strawberry full of the summer sun. From the Kashubian old huts to museums showing the variety of the tradition of the region. The Southern Kashuby, the area from Zukowo to Przechlewo are fascinating with the landscapes and the culture.

The Southern or the Northern Kashuby? If You would ask such question to someone, who loves this region, for sure it would be impossible to answer that. This region is very diverse with the incomparable features and history.

Kashubian Switzerland... so hills and lakes

“Kashubian Switzerland” – this is how w describe the central part of Kashuby. The name is not accidental. This part has the biggest highs differences full of hills and lakes. It is located close to Wiezyca peak (329 m. above the sea level), the highest hill not only in Kashuby and the Northern Poland but in the European Plain. There is also the Kashubian Landscape Park here with beech trees, pines and spruce forests, unique bird species (like the sea ducks “Mergini” or boreal owl) or bats and even the common European viper. Through the Southern Kashuby goes the red tourists trail, very popular among the walkers as well as the cyclists. In the winter time, the area near Wiezyca is a fantastic place for skiing. In the Summer time it is worth climbing the platform on the top of the hill and admire the view.

Wiezyca, Fot: Kaszubski Park Krajobrazowy

Kashubian Switzerland that is not only hilly landscape and post glacier lakes. That is also a culture and tradition, You can find almost everywhere. The names of cities and villages are written in two languages – Kashubian and Polish. You can hear Kashubian language, a mixture of Polish and German almost everywhere. It is difficult to understand what Kashubian people are saying. Luckily, people where are very friendly and kind, sow hen they see you do not understand, they turn into Polish.

The capital of Kashubia?

Which city is the capital of Kashuby region? No one knows and there are debates about it . Usually, it is said that the capital of the whole Kashubian region is Kartuzy, some people say that it is rather Koscierzyna. On the other hand, when we drive into Gdansk, we see the sign: Gdansk, the capital of Kashuby.  And how to decide now?

Rynek w Kościerzynie, Fot: UM Kościerzyna

Nevertheless, Kartuzy, situated at the four lakes, is that city which promotes Kashuby the most. Already before the WWII Kartuzy were the centre of Kashubian Switzerland. Tourists were coming here all year long, visiting former Carthusian Abbey and swimming on the lakes. Today there is a Kashubian Museum here with the name of F. Treder, with big collection of the artefact of the historical and folk culture of Kashuby.

Kashuby - cultura and traditions

Near Kartuzy, in the Kashubian Landscape Park, there is Chmielno. A small village, extremely popular among sailors and the lovers of Kashubian pottery. For generations the family of Necel lived here, known around Poland for their passion to pottery. Till today they produce by hand traditional Kashubian vases, tableware, pitchers or bowls with the traditional patterns of tulips, lilies, fish scales or Kashubian star.

  Pottery Museum in Chmielno, Fot: Pomorskie.travel

Those decorations are also traditional motives of Kashubian painting on glass and the embroidery. There are several Kashubian embroidery schools, depending on the region.

Travelling deeper  in the region, passing Koscierzyna with its renovated Old Town and famous Old Brewery, where the traditional Kashubian beer is brewed, we shall reach Wdzydze Kiszewskie. It is a touristic village, a true heaven for lake lovers and history enthusiasts. Wdzydze Kiszewskie is situated at the Golun Lake, ant the oldest Polish open air museum is situated here – The Kashubian Ethnographic Park. It was established in 1906 and till today is one of the most important historical attraction in Pomerania region and Poland.

Sunset in Wdzydze Kiszewskie, Fot: LOT Serce Kaszub

The Southern Kashuby hypnotize and fascinate. It is love at the first sight and who will fall in love with this area will love it forever.

Co o Kaszubach turysta wiedzieć powinien

Co o Kaszubach turysta wiedzieć powinien

Kaszubi to życzliwi, serdeczni i porządni ludzie. Kochają przyrodę, śpiew i zachwycają się przyrodą, która tak hojnie obdarzyła tereny, na których mieszkają. Nim odwiedzimy Kaszuby, warto zapoznać się z elementami, które składają się na wyjątkowy folklor tego regionu.


Region kaszubski oprócz pięknych widoków, przywita wszystkich gościnnością oraz wielowiekową tradycją. 
Fot. pomorskie.travel
 
 
"Kim jestem? Jestem Kaszubą!", odpowiada Bòlesłôw, Kaszub z krwi i kości. Silne poczucie tożsamości, pewnej odrębności, przywiązania do ziemi i tradycji to cechy charakterystyczne osób zamieszkujących ten region Pomorza. Z własnoręcznie wykonaną tabakierą, w której znajduje się aromatyczna tabaka, Bòlesłôw przemierza ścieżki nad kaszubskimi jeziorami. Myśli o tradycjach, które przekazywane są z dziada pradziada - zimą kolęduje w kolorowych orszakach, wiosną polewa wodą na śmigus-dyngus, a lato wita podczas nocy świętojańskiej.
Jak twierdzą Kaszubi... Tabaka na pomorzu była od zawsze.  Na zdjęciu kaszubskie tabakierki Fot. pomorskie.travel
Mówiąc o wielkanocnym zwyczaju polewania wodą warto wspomnieć jak to dawniej bywało. Na Kaszubach  „dyngowano” gałązkami jałowca. Chłopcy chodzili od domu do domu smagając nimi dziewczęta po nogach. Dziewczęta chętnie znosiły ból wierząc, że im bardziej podrapane, pokłute i posiniaczone będą ich nogi, tym większe będą miały powodzenie u chłopców. Obrzędy i zwyczaje są stałym elementem kaszubskiego folkloru. Jednak nie istniałyby one, gdyby nie…

 

Język, hymn, flaga i godło

Przede wszystkim Kaszubi posiadają swój własny język. Nie jest to dialekt czy gwara, a właśnie język. Trzeba wziąć to pod uwagę, gdy będziemy zwiedzać ten region, ponieważ nie doceniając tej kwestii, bardzo łatwo Kaszubów urazić. W Chmielnie czy w Kartuzach usłyszymy oczywiście język polski i jest duża szansa, że do przyjezdnych Kaszubi będą mówić w języku dla wszystkich zrozumiałym.


Kaszubskie nuty czyli regionalna odmiana alfabetu. Fot. pomorskie.travel

Po kaszubsku rozmawiają przede wszystkim między sobą, podczas spotkań, zjazdów, w muzeach czy regionalnych restauracjach. W języku kaszubskim powstawały i powstają powieści i pieśni. Gdy z głośników popłynie popularna pieśń – wyliczanka "Kaszubskie nuty" (inaczej "Kaszubski alfabet"), możemy być pewni, że właśnie zapoznajemy się z najbardziej charakterystycznym elementem kaszubskiego folkloru.
 

Za kaszubskie godło uważa się czarnego gryfa na żółtym tle. To nawiązanie do historii ze średniowiecza, gdy właśnie gryf stał się symbolem Pomorza Wschodniego po pokoju toruńskim.

Kolejny element zbioru kaszubskich symboli jest flaga dumnie łopocząca na dachach wielu regionalnych instytucji. W naturalny sposób nawiązuje ona do kolorów godła. Górny pas jest czarny a dolny żółty (ewentualnie złoty).


Żółty i czarny to oficjalne barwy kaszubskiej flagi. Fot. materiały ZPK

Co ciekawe, Kaszuby nie mają oficjalnego hymnu, chociaż istnieją dwie pieśni, które są za takowy uważane. To starsza, licząca prawie 140 lat, "Kaszëbsczi marsz" i młodsza "Zemia Rodnô".

 

Kaszubski strój, haft i kuchnia

Wspaniałym, niezwykle barwnym elementem kultury kaszubskiej jest tradycyjny strój ludowy, zakładany od święta, na specjalne okazje. Niebieskie, czerwone i zielone, szerokie, damskie spódnice sięgające za kolana, biały fartuch, biała haftowana bluzeczka i czarny aksamitny gorset – to popularny damski strój kaszubski. Panowie z kolei  do białej koszuli zawiązywanej czerwoną wstążką pod brodą zakładają białe spodnie. Na koszulę z kolei naciągają czarną kamizelkę.


Charakterystyczny układ kolorów i wzorów tworzący typowy kaszubski haft. Fot. pomorskie.travel

Kaszubski haft, czyli kaszëbsczi wësziwk, to znak rozpoznawczy Kaszub. Choć kaszubskiego haftu mamy kilkanaście rodzajów, cechą wspólną są kolory. To pięć  podstawowych barw: niebieski, czarny, żółty, zielony i czerwony. Tradycyjne motywy to nawiązania do kwiatów: tulipanów, bratków, lilii, róż i niezapominajek. Dziś haftowanie to nadal hobby wielu Kaszubek i pomysł na spędzanie wolnego czasu. Trudno odnaleźć kaszubskie domostwo, gdzie nie znajdziemy chusty, obrusu czy zastawy przyozdobionych tradycyjnym haftem.


Haftem często zdobione są regionalne kaszubskie stroje. Fot. pomorskie.travel

Jednak nie samą sztuką Kaszubi żyją. Region zachwyca lokalną kuchnią, opartą na tradycyjnych, zdrowych składnikach. Kaszubska kuchnia tradycyjna to bogactwo ryb i mięs, w tym gęsiny, która jest kulinarną dumą. Niepowtarzalne ruchanki czyli racuszki z ciasta drożdżowego lub chlebowego   czy szneka z glancem będąca okrągłym lukrowanych ciastkiem z rodzynkami  to domowe desery, które znajdziemy w wielu kaszubskich restauracjach.


Jednym z kaszubskich przysmaków jest  szneka z glancem. Fot. pomorskie.travel

 Dodatkowo będąc na Kaszubach warto zapamiętać jeszcze takie nazwy jak zupa brzadowa  i kaszebska malena.   Nazwa zupy pochodzi od słowa „brzad” oznaczającego susz owoców z sadu i pewnie potrawa ta była by zwykłą zupą owocową gdy nie były do niej dodane… grzyby.  Z kolei widząc nazwę kaszebska melena, większość zapewne pomyśli  o kaszubskiej odmianie malin.  Tym bardziej będzie zdziwiony kiedy  okaże się, że za moment zajadał się będzie regionalna odmianą truskawek.  


Kaszebska melena to najbardziej popularny owoc w tym regionie, oprócz jedzonego na świeżo występuje np w regionalnej odmianie... piwa.  Fot. pomorskie.travel

Bogactwo kaszubskiej kultury jest ogromne i niezwykle różnorodne. Warto się z nim zapoznać przed podróżą w te malownicze pomorskie rejony.