Kociewie is a geographical and ethnographical region forming part of the East-Pomeranian Lake District, which has changed over the years many times. The present borders of Kociewie were determined on the basis of Kazimierz Nitsch’s linguistic research.


The researcher divided the area of Kociewie into primary, covering the vicinity of Pelplin, and extended, where the Kociewie dialect is encountered. Today’s Kociewie is about 3 thousand sq. km. Its east border is the ca. 100-km-long section of the Vistula from near Gruczno on the south to Czatkowy village, located north of Tczew. From the north the region is delimited by the line from Pszczółki – Trąbki Wielkie, Wysin, while the western border runs along Stara Kiszewa, Bartoszy Las, Czarna Woda, Szlachta, Śliwiczki, Drzycim, and then to Gruczno towards the Vistula. In administrative terms, Kociewie is situated in the Pomeranian Voivodeship (entire districts: Starogard and Tczew, part of the Gdańsk District: part of the Trąbki Wielkie Commune and the Kościerzyna District with the Communes of Liniewo and Stara Kiszewa) and in the Kuyavian-Pomeranian Voivodeship (most of the land in the Świecie District, part of the Śliwce Commune in the Tuchola District). There are nine towns in Kociewie: Tczew, Starogard Gdański, Skarszewy, Skórcz, Czarna Woda, Gniew, Pelplin, Nowe, and Świecie. Starogard Gdański is considered the region’s capital.

The name Kociewie can be found in documents from THE early 19th Century. The first mention comes from 1807. Military sources on the history of Pomerania cite the dispatch of Lt. Col. Hurting to General Dąbrowski, in which the name Gociewie comes up. These dispatches contained a great number of misquoted town names, so it is assumed that G instead of K is such a mistake. Another name for the region was Koczewie, featured in the Szczaściejipon poem written in the Kociewie dialect. It originates from Świecie IN 1810-1820. In Florian Ceynowa’s writings we encounter the name Koczevije. Kociewie was also mentioned by Oskar Kolberg in his volume on Pomerania.

To this day, researchers have not managed to conclusively determine the etymology of the word Kociewie. Many diverse concepts and hypotheses have been proposed on the subject, but none of them have been universally accepted. A vast majority of etymologies focus on the Koć- root. According to these, Kociewie derives from the following:


- kociełki, denoting the land’s numerous hollows, marshes, and bogs surrounded by hills (Rev. Fankidejski’s concept);
- kotten, meaning cottages (according to J. Łęgowski);
- kocza, kuczen – loosely-built huts (according to Rev. J. Kujot);
- kociewie – feathers, dump, silt (according to S. Kozierski, A. Brückner);
- kocanki – plant name (according to W. Taszycki);
- koc – fish trap (according to J. Treder);
- kaczy – Kociewie, i.e. Kacewie ‘the land upon the Duck’s (Kacza) river’(according to J. Haliczer);
- Gocie – the Goths (according to F. Bujak, J. Czekanowski).

Hanna Popowska-Taborska, in her research on the name of Kociewie, referred to Rev. Bernard Sychta, who compared Kociewie with the expression kocie wiarë, meaning a ‘desolate, tumble-down region’ and the word kocevinë which carries a similar meaning. Popowska-Taborska sees Kociewie as a nickname, genetically pejorative (which may explain the fact that during the research carried out by Z. Stamirowska, the region’s inhabitants refused to be associated with the name). Its derivational base would be the appelative name ‘kot’, being an analogous formation to chrószczewie – ‘bush, thicket’ quoted in the “Kociewie Dictionary”. The rarely-recorded form koćejeve would contain the base extended with the suffix –ej.

In turn, Bogusław Kreja claims that the name Kociewie is borrowed from one of the East Slavic languages. Russian has the word kočevьe, meaning “nomadic camp”. It is a deverbative noun created with the use of the –ьe suffix from the verb kočevat, meaning “lead a nomadic life”. The name Koczewie in Ceynowa’s writings is similar to the Russian derivation.

Kreja adopted Kujot’s view about the area of Kociewie being smaller in the past (i.e. the areas left of the Wierzyca, between Nowa Cerkiew and Królów Las) and assumed that before the name appeared in written sources it had to function in the consciousness of inhabitants, i.e. according to Kreja in the 18th Century. At that time armies marched through Pomerania, including the Russian army that was also garrisoned in this area. Sources lack direct evidence that Russians stayed near Gniew and Pelplin, but Russian coins from 1759-1762 were found in the monastery in Pelplin. Besides, Kreja cites toponymic examples (such as the village Rusek, the farm Rusin) and anthroponymic examples (names such as Sobkow, Kołokolcow), which may prove that Russian troops were present in Pomerania in the 18th Century.

Wierzyca - nurty natury, nurty kultury - szlak kajakowy na Kociewiu

Wierzyca - nurty natury, nurty kultury - szlak kajakowy na Kociewiu

Wierzyca – nurty natury, nurty kultury Szanowni Państwo. Uprzejmie prosimy o nie używanie silników, akumulatorów, odtwarzaczy multimedialnych, wyłączenie oraz co ważniejsze szczelne zabezpieczenie telefonów komórkowych, a także przygotowanie wodoodpornych kamer i aparatów fotograficznych. Dziękujemy życząc miłych i niezapomnianych wrażeń. Wierzyca to rzeka o długości 160 kilometrów będąca lewym dopływem Wisły. Choć pomorska, posiada charakter górski cechujący się licznymi meandrami. Choć w przeważającej długości kociewska, to wypływa ze źródła na Pojezierzu Kaszubskim niedaleko Będomina. Choć stworzona przez naturę, to przyjaźnie związała się ze światem kultury ludzkiej nad jej brzegami. A na całej swej długości nieujarzmiona, dzika i tętniąca życiem przyrody.

Powtórka z ortografii z odrobiną językoznawstwa

Wierzyca pisana przez "rz" - bo wymienia się na "r". Verissa. Nazwa pochodzi od słowa "ver" - wilgoć i przyrostka "issa" - typowego dla języka Wenedów przybyłych na te tereny w II wieku p.n.e. Pod takim mianem Wierzyca po raz pierwszy zagościła w XII-wiecznych dokumentach. Dziś na początku XXI wieku nadal fascynuje swoimi tajemnicami historii i przyrody. To podwójne bogactwo nadal nie jest powszechnie znane i turystycznie oblegane.

Jeden nurt i dwa brzegi to mnóstwo atrakcji zapewniających wiele przyjemności podczas wypoczynku. W zdrowym ciele - zdrowy duch! Spływy kajakowe wśród nieskażonej natury to tętno życia zdrowego ciała. Zdrowy duch to podróż przez wiele i obok wielu najważniejszych kulturowo oraz cywilizacyjnie miejsc Kociewia - od Starej Kiszewy, przez Pogódki, Skarszewy, Starogard Gdański, Pelplin, aż po Zamek w Gniewie.

Aktywna ciałem i umysłem Wierzyca - nurty natury, nurty kultury.

Kajakową podróż w czasie i przestrzeni po Wierzycy zaczniemy przy jej ujściu, a następnie skierujemy się w górę rzeki. Będziemy miło zmagać się z nurtem natury tak, aby podjąć również próbę cofnięcia czasu.

W tej chwili góruje nad Państwem średniowieczna, monumentalna warownia. Straszne miano pięknego miasta. Ileż barw! Wystarczy zmrużyć oczy i niczym w śnie ich drganiami odmierzać rodzące się i przemijające po sobie epoki. Przejrzysto-mętna złocistość bursztynu, śnieżna biel naznaczona krucyfiksową czernią zakonnych płaszczy, rosnąca warstwa po warstwie czerwień murów. Podróż przez niezwykłą historię grodu nie za pomocą przewodnika, a po łuku tęczy, zanurzając i wynurzając się miarowo z jej kolejnych warstw.

Na horyzoncie duchowa stolica Kociewia - i tu także wszystko ogromne, gdy się przybędzie i spotka z tradycją tego miasta. Wielkie postacie wielkich władców europejskich, prawie dwa tuziny ołtarzy. Bezcenne precjoza, niepowtarzalne zabytki, spisane "Słowo Boże" wytłoczone w pierwszej manufakturze drukarskiej. Po plecach biegnie dreszcz wywołany tembrem masywnych organów, po nozdrzach snuje się zapach wirydarza i biskupiego parku.

Jesteśmy w połowie drogi szlakiem kultury Wierzycy. Za kolejnym meandrem czeka na nas stolica regionu, a stołeczność choćby regionalna zobowiązuje. Gęstwina dat, wydarzeń, postaci. Fakty, osoby, niezwykłe chwile: kamienne wprawki niewprawnych rąk ludzkich, świt światowego handlu, armię księcia o wykrzywionych wargach, czcigodnego polskiego kronikarza i dzieło jego życia, myśl inżynierską astronoma, który "wstrzymał Słońce, a ruszył Ziemię", przyszłego bohatera Odsieczy Wiedeńskiej, pierwsze "rogale" legendarnej futbolowej 10-tki.

A jak to wszystko zawsze się rozpoczyna? Tak jak na początku kociewskiej Wierzycy - osiadłe życie, cywilizacja zaczyna się zawsze od grodziska. Ono z czasem zmienia się w obronną warownię. Wojenne zawieruchy obracają pamiątki w perzynę, a współcześni próbują odnaleźć ślady minionej świetności, odbudować dawne mury i nauczyć się czegoś z bogatej historii Kociewia i jego rzeki.

Zachęcamy do odkrywania innych kulturowych tajemnic Wierzycy, których tu nie zdradziliśmy.

Na koniec proponujemy ponowne włączenie telefonów komórkowych i podzielenie się wrażeniami z bliskimi, którzy Państwu nie towarzyszyli na Wierzycy.

Za zastosowanie się do poleceń organizatora spływu oraz skupioną uwagę dziękuje:

Lokalna Organizacja Turystyczna KOCIEWIE

Nasz numer telefonu: 58 531 37 41

www.wierzyca.pl