Odkrywaj z nami największe atrakcje na Kaszubach 

Co warto zobaczyć na Kaszubach - atrakcje Kaszub

Od jezior i wzgórz po pola pełne maków i doliny porośnięte trawą. Od klasycznej tabaki po truskawkę kaszubską skąpaną w promieniach letniego słońca. Od dawnej kaszubskiej chëczy po liczne muzea przybliżające niezwykle bogatą tradycję regionu. Kaszuby Południowe, teren od Żukowa po Przechlewo, zachwyca krajobrazem i fascynuje kulturą.

Kaszuby Południowe czy Kaszuby Północne? Gdyby zadać miłośnikom Kaszub takie pytanie, z pewnością nie potrafiliby na nie odpowiedzieć. To bardzo różnorodny teren, z nieporównywalnymi do siebie walorami i inną historią.  

Szwajcaria Kaszubska, czyli wzgórza i jeziora

Szwajcaria Kaszubska -  tak mówi się o centralnej części Kaszub. Nazwa nie jest przypadkowa. To część o największym zróżnicowaniu terenu, pełne wzgórz i jezior. Zlokalizowana jest w okolicy Wieżycy (329 m n.p.m.), najwyższego wzniesienia nie tylko na Kaszubach i w północnej Polsce, ale w całym Niżu Europejskim. To tutaj znajduje się Kaszubski Park Krajobrazowy z bukowymi, sosnowymi i świerkowymi lasami oraz wyjątkowymi gatunkami ptaków (jak tracze czy sowa włochatka) oraz nietoperzami, a nawet żmiją zygzakowatą. Przez Szwajcarię Kaszubską przebiega czerwony szlak turystyczny, który każdego roku pokonywany jest zarówno przez piechurów jak i rowerzystów. Zimą okolice Wieżycy to fantastyczne miejsce wypadowe dla narciarzy. Latem zaś warto wejść na szczyt i z wieży widokowej podziwiać okolicę.

Foto: Kaszubski Park Krajobrazowy, M.Karczewska

Wieżyca, Fot: Kaszubski Park Krajobrazowy

Szwajcaria Kaszubska to jednak nie tylko podgórskie krajobrazy czy polodowcowe jeziora. To także kultura i tradycja, która w tym miejscu widoczna jest na każdym kroku. Nazwy miejscowości pisane są w dwóch językach - po kaszubsku i po polsku. Wszędzie słychać język kaszubski, swoistą mieszankę języka niemieckiego i polskiego. Trudno zrozumieć, co mówi Kaszub. Na szczęście ludzie zamieszkujący te tereny są mili i uczynni i gdy coś nie jest jasne, puszczają oko przekładając ze swojego na polski.

Stolica Kaszub?

Które miasto jest stolicą Kaszub? Tego nie wie nikt, bo od lat w tej kwestii zdania są mocno podzielone. Choć z reguły przyjmuje się, że stolicą całego regionu są Kartuzy, nie brakuje zwolenników tezy, że to Kościerzyna powinna nosić to zaszczytne miano. Z kolei, gdy wjeżdżamy do Gdańska, na tablicach widnieje napis: Gdańsk, stolica Kaszub. I bądź tu, człowieku, mądry?

Foto: UM Kościerzyna

Rynek w Kościerzynie, Fot: UM Kościerzyna

Niezaprzeczalny jest jednak fakt, że Kartuzy, położone nad czterema jeziorami to jedno z tych miast, które najbardziej promuje kulturę kaszubską. Już przed II wojną światową Kartuzy stanowiły centrum Szwajcarii Kaszubskiej. Turyści bywali tu przez cały rok, odwiedzali kolegiatę i pływali po okolicznych jeziorach. Dziś działa tu m.in. Muzeum Kaszubskie im. F. Tredera zawierające zbiory dotyczące historii i folkloru Kaszub.

Kaszuby - kultura, zwycaje, tradycja

W okolicach Kartuz, na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego otoczonego jeziorami i lasami znajduje się Chmielno. Niewielka miejscowość, jednak niezwykle popularna wśród wodniaków oraz… miłośników kaszubskiej ceramiki. Niezmiennie od pokoleń Chmielno zamieszkuje rodzina Neclów, znana w całej Polsce z zamiłowania do garncarstwa. Do dziś Neclowie ręcznie produkują tradycyjne kaszubskie wazony, zastawy, dzbany czy misy z typowymi regionalnymi wzorami: tulipanami, liliami, rybimi łuskami czy kaszubską gwiazdą.

Muzeum Ceramiki Neclów w Chmielnie, Fot: Pomorskie.travel

Ozdoby te to jednocześnie tradycyjne motywy malarskie (sztuka malowania na szkle) i hafciarskie na Kaszubach. Szkół haftu kaszubskiego jest kilkanaście, dlatego w zależności od miejsca, w którym się znajdziemy, wzory będą się różnić.

Podróżując dalej w głąb regionu, mijając Kościerzynę z odrestaurowaną starówką i wspaniałym Starym Browarem, gdzie warzy się klasyczne kaszubskie piwo, dojedziemy do Wdzydz Kiszewskich. To miejscowość turystyczna, prawdziwy raj dla wodniaków i miłośników historii. Wdzydze, położone nad jeziorem Gołuń, są jednocześnie siedzibą najstarszego w Polsce skansenu – Kaszubskiego Parku Etnograficznego. Założono go w 1906 roku i do dziś jest jedną z najważniejszych atrakcji historycznych na Pomorzu i w Polsce.

Foto: Jezioro Wdzydze

Zachód slońca we Wdzydzach, Fot: LOT Serce Kaszub

Kaszuby Południowe hipnotyzują i zachwycają. To miłość od pierwszego wejrzenia, a kto raz je pokocha, kochać będzie już zawsze.

Kaszuby, a co dalej?

Kaszuby to niesamowita kraina, która na zawsze pozostanie w pamięci odwiedzających. Warto jednak wybrać się na sąsiednie Kociewie, które zachwyca zarówno krajobrazami jak i zabytkami. Opactwo w Pelplinie, zamek krzyżacki w Gniewie czy zabytkowe Mosty Tczewskie to absolutne "must see" na liście każdego turysty. Tym, którzy preferują odpoczynek na łonie natury proponujemy Bory Tucholskie. Ścieżki rowerowe w ramach Kaszubskiej Marszruty to obowiązkowy punkt rowerzystów, którzy wybrali się do Parku Narodowego Bory Tucholskie. Miłośników miejskiego życia i wielbicieli city breaków zapraszamy zaś do Trójmiasta, tu na pewno każdy znajdzie coś dla siebie. 

Co o Kaszubach turysta wiedzieć powinien

Co o Kaszubach turysta wiedzieć powinien

Kaszubi to życzliwi, serdeczni i porządni ludzie. Kochają przyrodę, śpiew i zachwycają się przyrodą, która tak hojnie obdarzyła tereny, na których mieszkają. Nim odwiedzimy Kaszuby, warto zapoznać się z elementami, które składają się na wyjątkowy folklor tego regionu.


Region kaszubski oprócz pięknych widoków, przywita wszystkich gościnnością oraz wielowiekową tradycją. 
Fot. pomorskie.travel
 
 
"Kim jestem? Jestem Kaszubą!", odpowiada Bòlesłôw, Kaszub z krwi i kości. Silne poczucie tożsamości, pewnej odrębności, przywiązania do ziemi i tradycji to cechy charakterystyczne osób zamieszkujących ten region Pomorza. Z własnoręcznie wykonaną tabakierą, w której znajduje się aromatyczna tabaka, Bòlesłôw przemierza ścieżki nad kaszubskimi jeziorami. Myśli o tradycjach, które przekazywane są z dziada pradziada - zimą kolęduje w kolorowych orszakach, wiosną polewa wodą na śmigus-dyngus, a lato wita podczas nocy świętojańskiej.
Jak twierdzą Kaszubi... Tabaka na pomorzu była od zawsze.  Na zdjęciu kaszubskie tabakierki Fot. pomorskie.travel
Mówiąc o wielkanocnym zwyczaju polewania wodą warto wspomnieć jak to dawniej bywało. Na Kaszubach  „dyngowano” gałązkami jałowca. Chłopcy chodzili od domu do domu smagając nimi dziewczęta po nogach. Dziewczęta chętnie znosiły ból wierząc, że im bardziej podrapane, pokłute i posiniaczone będą ich nogi, tym większe będą miały powodzenie u chłopców. Obrzędy i zwyczaje są stałym elementem kaszubskiego folkloru. Jednak nie istniałyby one, gdyby nie…

 

Język, hymn, flaga i godło

Przede wszystkim Kaszubi posiadają swój własny język. Nie jest to dialekt czy gwara, a właśnie język. Trzeba wziąć to pod uwagę, gdy będziemy zwiedzać ten region, ponieważ nie doceniając tej kwestii, bardzo łatwo Kaszubów urazić. W Chmielnie czy w Kartuzach usłyszymy oczywiście język polski i jest duża szansa, że do przyjezdnych Kaszubi będą mówić w języku dla wszystkich zrozumiałym.


Kaszubskie nuty czyli regionalna odmiana alfabetu. Fot. pomorskie.travel

Po kaszubsku rozmawiają przede wszystkim między sobą, podczas spotkań, zjazdów, w muzeach czy regionalnych restauracjach. W języku kaszubskim powstawały i powstają powieści i pieśni. Gdy z głośników popłynie popularna pieśń – wyliczanka "Kaszubskie nuty" (inaczej "Kaszubski alfabet"), możemy być pewni, że właśnie zapoznajemy się z najbardziej charakterystycznym elementem kaszubskiego folkloru.
 

Za kaszubskie godło uważa się czarnego gryfa na żółtym tle. To nawiązanie do historii ze średniowiecza, gdy właśnie gryf stał się symbolem Pomorza Wschodniego po pokoju toruńskim.

Kolejny element zbioru kaszubskich symboli jest flaga dumnie łopocząca na dachach wielu regionalnych instytucji. W naturalny sposób nawiązuje ona do kolorów godła. Górny pas jest czarny a dolny żółty (ewentualnie złoty).


Żółty i czarny to oficjalne barwy kaszubskiej flagi. Fot. materiały ZPK

Co ciekawe, Kaszuby nie mają oficjalnego hymnu, chociaż istnieją dwie pieśni, które są za takowy uważane. To starsza, licząca prawie 140 lat, "Kaszëbsczi marsz" i młodsza "Zemia Rodnô".

 

Kaszubski strój, haft i kuchnia

Wspaniałym, niezwykle barwnym elementem kultury kaszubskiej jest tradycyjny strój ludowy, zakładany od święta, na specjalne okazje. Niebieskie, czerwone i zielone, szerokie, damskie spódnice sięgające za kolana, biały fartuch, biała haftowana bluzeczka i czarny aksamitny gorset – to popularny damski strój kaszubski. Panowie z kolei  do białej koszuli zawiązywanej czerwoną wstążką pod brodą zakładają białe spodnie. Na koszulę z kolei naciągają czarną kamizelkę.


Charakterystyczny układ kolorów i wzorów tworzący typowy kaszubski haft. Fot. pomorskie.travel

Kaszubski haft, czyli kaszëbsczi wësziwk, to znak rozpoznawczy Kaszub. Choć kaszubskiego haftu mamy kilkanaście rodzajów, cechą wspólną są kolory. To pięć  podstawowych barw: niebieski, czarny, żółty, zielony i czerwony. Tradycyjne motywy to nawiązania do kwiatów: tulipanów, bratków, lilii, róż i niezapominajek. Dziś haftowanie to nadal hobby wielu Kaszubek i pomysł na spędzanie wolnego czasu. Trudno odnaleźć kaszubskie domostwo, gdzie nie znajdziemy chusty, obrusu czy zastawy przyozdobionych tradycyjnym haftem.


Haftem często zdobione są regionalne kaszubskie stroje. Fot. pomorskie.travel

Jednak nie samą sztuką Kaszubi żyją. Region zachwyca lokalną kuchnią, opartą na tradycyjnych, zdrowych składnikach. Kaszubska kuchnia tradycyjna to bogactwo ryb i mięs, w tym gęsiny, która jest kulinarną dumą. Niepowtarzalne ruchanki czyli racuszki z ciasta drożdżowego lub chlebowego   czy szneka z glancem będąca okrągłym lukrowanych ciastkiem z rodzynkami  to domowe desery, które znajdziemy w wielu kaszubskich restauracjach.


Jednym z kaszubskich przysmaków jest  szneka z glancem. Fot. pomorskie.travel

 Dodatkowo będąc na Kaszubach warto zapamiętać jeszcze takie nazwy jak zupa brzadowa  i kaszebska malena.   Nazwa zupy pochodzi od słowa „brzad” oznaczającego susz owoców z sadu i pewnie potrawa ta była by zwykłą zupą owocową gdy nie były do niej dodane… grzyby.  Z kolei widząc nazwę kaszebska melena, większość zapewne pomyśli  o kaszubskiej odmianie malin.  Tym bardziej będzie zdziwiony kiedy  okaże się, że za moment zajadał się będzie regionalna odmianą truskawek.  


Kaszebska melena to najbardziej popularny owoc w tym regionie, oprócz jedzonego na świeżo występuje np w regionalnej odmianie... piwa.  Fot. pomorskie.travel

Bogactwo kaszubskiej kultury jest ogromne i niezwykle różnorodne. Warto się z nim zapoznać przed podróżą w te malownicze pomorskie rejony.