O bogactwie i przywiązaniu do dobrobytu dawnych Pomorzan, dowodzą w dużej mierze zachowane do dziś okazałe kamienice mieszczańskie oraz domy i rezydencje patrycjuszowskie. Miejscem szczególnym pod tym względem był Gdańsk, w którym kamienice tworzą jeden z najcenniejszych elementów architektury miasta. Bogaci gdańscy mieszczanie budowali swe domy z wyjątkowym rozmachem, korzystając z usług najwybitniejszych architektów i rzeźbiarzy. O skali tego przedsięwzięcia może świadczyć fakt, iż polscy królowie odwiedzający nadmotławski gród mieszkali właśnie w patrycjuszowskich kamienicach, gdyż były one często bardziej komfortowe niż specjalnie przygotowane dla nich budowle (np. Brama Zielona). Tak więc właśnie w Gdańsku podziwiać możemy najwspanialsze przykłady kamienic mieszczańskich w skali kraju. Również w innych miastach nie brakuje interesujących zabytkowych domów: w Słupsku, Chojnicach, Tczewie czy Wejherowie. Specyficznym przykładem jest natomiast Gdynia, gdzie niemal całe śródmieście zabudowane jest monumentalnymi, modernistycznymi kamienicami z lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Dziś stanowią one wybitny przykład tego stylu w skali Europy. Należy też wspomnieć o uzdrowiskowej architekturze w Sopocie i Ustce, gdzie eklektyczne i secesyjne budynki tworzą niepowtarzalny klimat.

Zwiedzając pomorskie miasta warto zatem zwrócić uwagę na interesującą, często unikalną zabudowę mieszkalną, odkryć misterne zdobienia i detale architektoniczne, rozpoznać poszczególne style i dowiedzieć się jak mieszkali ludzie na przestrzeni wieków.

Budynek mieszkalny przy ul. Gdańskiej 10 w Kartuzach

Adres:

Ul. Gdańska 10

83-300 Kartuzy

Eklektyczny budynek mieszkalny o formach neobarokowych przy ul. Gdańskiej 10.

Trójkondygnacyjny, murowany budynek, wzniesiony na początku XX w. Obiekt figurował już na planie z 1876r., ale w mniejszym zarysie. Pierwsza kondygnacja boniowana, pozostałe licowane cegłą, z dekoracja tynkarską imitującą okładzinę kamienną. Elewacja frontowa (północna) jest siedmioosobowa, ujęta z obu stron jednoosiowymi ryzalitami, zwieńczonymi neobarokowymi, półokrągłymi szczytami z okrągłym oknem i kulami na postumentach. W pierwszej kondygnacji znajdują się cztery półkoliście zamknięte okna czteropolowe z klińcami w kluczu, w centrum troje półkoliście zamkniętych, dwuskrzydłowych drzwi płycinowych, nad nimi wsparty na czterech wspornikach balkon obwiedziony gzymsem z kutą balustradą oraz ruszt do powieszenia markizy i cztery słupki z kulami. W drugiej kondygnacji, w części środkowej znajdują się drzwi balkonowe i okna czteropolowe, powiązane ze sobą poziomymi pasami tynku oraz ze sztukatorskimi motywami roślinnymi w nadprożach. Nad drzwiami widnieje stylizacja herbu. W trzeciej kondygnacji okna zdobione tak samo. W osiach zewnętrznych w trzeciej kondygnacji znajduje się trójkąt obwiedziony gzymsem, ze stylizowanym motywem kartuszowym w polu. W ryzalitach ujętych z obu stron pilastrami znajdują się sześciopolowe okna, w pierwszej kondygnacji obramowane boniami, z muszlą w nadprożu.


Informacje opracowane na podstawie:

PROGRAMU OPIEKI NAD ZABYTKAMI POWIATU KARTUSKIEGO 2010 -2013