Las mansiones de la nobleza y los palacios de las familias nobles de la región de Pomorze es un elemento original de esta zona. Prácticamente en cada rincón de la región se pueden encontrar las fincas, previas propiedades de las familias Krokowscy, Przebendowscy, von Massow, Wejher, von Puttkamer o von Below. Los terrenos especialmente ricos en las fincas antiguas son las tierras de Casubia del Norte y de los alrededores de la ciudad Słupsk (Ziemia Słupska), donde en un número grande se mantuvieron las residencias majestuosas rodeadas de los edificios de explotación y los parques extensos con los árboles de 100 años e incluso más antiguos. Por desgracia, muchas de ellas van desapareciendo. Pero tienen un encanto especial, que atrae y permite volver por un momento a los tiempos remotos, y por eso necesitan rescate urgente. Afortunadamente hay un grupo bastante amplio de los objetos que recuperaron su esplendor previo y hoy atraen a los visitantes polacos y extranjeros, formando en conjunto un producto turístico popular.


     Descubra las mansiones y palacios de Pomorze, sus historias interesantes y cuentos de sus propietarios antiguos.

 

Dwór Mosty

Dirección:

Ul. Lipowa 29

81-198 Mosty

Dzisiejszy dwór, mimo swego historycznego wyglądu nie ukazuje jakże bogatej historii tego miejsca.

Początki sięgają XIII wieku, kiedy to gdański książę Świętopełk II w 1224 r dzieli ziemie na Kępie Oksywskiej na część południową pozostającą nadal w rękach zakonu norbertanek w Żukowie oraz część północną, którą obdarowuje cystersów z Oliwy. Rodzi to wieloletni konflikt między stronami, który w różnych okresach przybiera na sile. Niemniej w 1288 roku cystersi otrzymują pozwolenie na zajmowanie się rybołówstwem i myślistwem, co skutkowało zaistnieniem stosownego urzędu w budynku zapewne ówczesnego dworu w Mostach. Sprawni cystersi zakładają na tym terenie grangię, czyli pomocniczy ośrodek gospodarczy w formie dużego folwarku, na 200-300 hektarach, specjalizujący się w uprawie roli. Być może miał on swą siedzibę również w dworku.

Pod koniec XVI wieku, w 1596 roku norbertanki ponownie starły się z cystersami na tle własnościowym. Dzierżawcy każdej ze stron czyli rodzina Uberfeltów kontra Stanisław Konarski nie zgadzają się na ustępstwa i deklarują opór. Jako że sprawy sądowe mogą trwać długo krewny opata cysterskiego z Oliwy zagarnia grangię siłą na okres jak się później okazuje 195 lat.

Co za tym idzie, sprowadzono na ten teren holenderskich osadników, celem osuszenia bagien i moczarów, co skutkowało pozyskaniem nowych łąk i pastwisk.

Można domniemywać iż nowy dworek powstał w okresie między 1610-1615, w samym centrum osady, nieopodal kanałów i oczka wodnego, w towarzystwie zabudowań gospodarczych.

Świadkiem tamtego czasu świetności letniej rezydencji opata oliwskiego jest kasztanowiec, do dziś dnia stojący przed obecnym dworem.

Po rozbiorach Polski i sekularyzacji dóbr zakonnych zapanowała pruska domena, której  Urząd Domenalny przetrwał w Mostach do 1819 roku, kiedy to został przeniesiony do Sopotu.

W tym czasie też ma miejsce trzecia poważna przebudowa dworku w Mostach, trwająca 10 lat.

Jednak należy pamiętać iż owa budowla nie miała już w swoim charakterze architektonicznym śladów pocysterskich. Kolejnymi właścicielami folwarku wraz z dworem od tego momentu byli: porucznik Rumpf, Fryderyk Klaasen, von Bulow, Walter  Wirthschaft, Patzig. Po likwidacji domen w 1872 r. powstały jednowioskowe gminy z wójtem na czele. Samodzielność okręgu dworskiego w Mostach został zniesiona 11 lat później,  zaś społeczność wybrała na sołtysa młynarza Englera. W 1885 roku majątek nabywa August von Wedelsteadt, który po 17 latach rozparcelował swą własność.

Podniszczony dworek kupuje od niego w 1903 roku Antoni Klebba, rodowity Kaszuba ze Smolna, jak również 75 hektarów pozostałych po parcelacji. Część dworu czyli oficynę kupują Radtkowie, którzy również mają swe ziemie wokół, sąsiadując z gruntami Klebbów. Żoną Antoniego Klebby była Maria Dominik, siostra ks. biskupa Konstantyna Dominika, sufragana diecezji pelplińsko-chełmińskiej, rektora Seminarium Duchownego w Pelplinie, którego proces beatyfikacyjny jako pierwszego biskupa Kaszuby trwa od dawna.

W czasie przed I wojną światową dworek staje się swoistym Domem Polskim, gdzie odbywały się wykłady, wystawiano sztuki teatralne, uczono pieśni ludowych. Podobnie w czasie I wojny światowej konspiracyjnie spotykali się w nim członkowie Towarzystwa Ludowego, zaś po wojnie pełnił funkcje salonu politycznego. Gościli w nim znani Kaszubi, tacy jak Antoni Abraham, czy ks. Franciszek Grucza.

W czasie II wojny światowej podczas kampanii wrześniowej dwór przechodził siedmiokrotnie z rąk do rąk. Wojenne losy dosięgły rodzinę Klebbów, podobnie jak mieszkańców i księży, którzy znaleźli się w Piaśnicy bądź w Stutthofie. Sam dworek przejęła rodzina sąsiadów Strelow, z których Wilhelm zmarł w zagadkowy sposób zimą 1942 roku. Wyzwolenie w 1945 roku nie spowodowało większych strat w majątku,  zaś sam dwór został wpisany na listę zabytków województwa gdańskiego dopiero w 1972 roku, jako obiekt zabytkowy III klasy.  W roku 1998 nabywa podupadły dworek z oficyną Jerzy Węsierski, właściciel firmy Fulmar z Gdyni-Chyloni. Nowy właściciel rozpoczyna wieloletnią renowację zabytku, scalając grunty i łącząc obiekt w całość . Od 2004 do 2010 zaczyna on spełniać swą nową rolę miejsca imprez z udziałem wielu znamienitych gości.

W momencie nagłej śmierci Jerzego Węsierskiego w 2010 roku działalność zamarła, by po 6 latach zawiłości prawnych Rada Gminy wyraziła wolę zakupu najstarszego zabytku w gminie na rzecz Gminy Kosakowo. Obecnie trwają prace nad koncepcją zagospodarowania obiektu pod działalność Kosakowskiego Centrum Kultury. Należy wierzyć iż nowy gospodarz zaadaptuje ten podupadły obiekt na działalność kulturalną, z należytym zachowaniem charakteru tego historycznego miejsca.