Край под названием «Жулавы" не имеет аналогов в Польше поскольку имеет почти полностью плоский рельеф. Проезжая по территории дельты королевы польских рек – Вислы можно наблюдать разноцветные прямоугольные поля, и только изредка пейзаж меняют наклонившиеся над каналами ивы. Однако то, что является простым и монотонным в действительности является краем удивительно динамичным, с идеальной взаимосвязью человека с природой. Сельскохозяйственный характер Жулав подчёркивают деревни, построенные ещё в соответствии с планами Тевтонского ордена, а живописно расположенные кладбища меннонитов напоминают о переселенцах из Нидерландов, живущих в этих областях.

Площадь Жулав составляет более 1740 км², 450 км² из которой  - это районы расположенные ниже уровня моря. В деревне Рачки Эльблонгские находится точка, расположенная 1,8 м ниже уровня моря — это самая низкая точка в Польше. На территории Жулав и по соседству находятся большие города, такие как Новы Двор Гданьски, Тчев, Мальборк и Трёхградье. Характерной особенностью Жулав является положение района ниже уровня моря,  а следовательно, большая  возможность затопления. Избыток воды регулируют каналы, насыпи, мелиорационные рвы и насосы.

Территория Жулав была заселена, вероятно, уже в эпоху бронзы. Следующие века не привели к увеличению поселенцев из-за суровых природных условий. Болотная местность и постоянная угроза затопления эффективно сдерживали потенциальных переселенцев. Ситуация изменилась под властью Тевтонского ордена. Они начали осушать территорию, строить дамбы и каналы. Это повлияло на то, что район Жулав начал заселяться.  Была начата рубка леса и возделывание земли. Уже в XV веке местные жители должны были обязательно проводить мелиорацию территории. В  XVI веке в Жулавы прибыли из Нидерландов меннониты, которые поселившись здесь, принесли с собой свои традиции и культуру. Кроме них в Жулавах функционировали иные культуры, такие как поморская, крестоносская, немецкая, польская, а после II Мировой войны также украинская, которую принесли выходцы из южных районов довоенной Польши.  Конец II Мировой войны оказался  катастрофой для Жулав. В 1945 году отступающая немецкая армия уничтожила большую часть дамб и насосов, что вызвало наводнение в этом районе. Послевоенные годы  - это время огромного труда, вложенного в осушение Жулавских земель,  куда начали прибывать поселенцы из глубины страны.

Среди памятников в Жулавах стоит выделить красивые костёлы с характерной деревянной башней, сводчатые (аркадные) дома и прекрасно расположенные кладбища меннонитов, а  также систему расположения строений в деревнях ещё со времён средневековья. Стоит также отправиться на прогулку по исторической узкоколейной железной дороге,  в рейс по рекам и каналам Жулавской Петли, посетить Жулавский Исторический парк или пройти по меннонитскому маршруту.

Żuławskie sady

Żuławskie sady

Żuławy to kraina, która skrywa w sobie wiele tajemnic. W 2015 roku podczas niezwykłej pomologicznej przygody, odkryto jedną z nich - historyczne drzewa owocowe! 

Przeprowadzono projekt edukacyjny "Tradycyjne sady i drzewa owocowe jako cenny rezerwuar przyrodniczy, historyczny i kulturowy Żuław Delty Wisły", podczas którego odbyły się:

1.Szkolenia lokalnych liderów- miłośników i pasjonatów historycznych odmian drzew owocowych.

Cykl edukacyjny skierowany był do mieszkańców powiatu nowodworskiego, wykazujących gotowość i zainteresowanie współpracą z Klubem Nowodworskim przy działaniach służących ochronie i promowaniu starych odmian drzew owocowych, w szczególności: właścicieli starych sadów, drzew owocowych, działkowców, sadowników, sołtysów, nauczycieli, aktywnych mieszkańców.

Dodatkowo Klub Nowodworski zaprosił mieszkańców powiatu Nowodworskiego do kulinarnej zabawy, której celem była promocja tradycyjnych odmian owoców rosnących na żuławach. W dniu 28 listopada 2015 roku w Żuławskim Parku Historycznym w Nowym Dworze Gdańskim odbyło się rozstrzygnięcie konkursu. Zadaniem mieszkańców było zebranie owoców (jabłka, gruszki, śliwy, morele, wiśnie, czereśnie, orzechy…) i wykonanie potrawy (ciasto, babeczki, mięso z dodatkiem owoców) lub przetwór owocowy (marynatę, sok, dżem, konfitura, cydr, piwo, nalewkę). Przy przygotowywaniu potraw pasjonaci żuławskich kulinariów historycznych mogli wykorzystać również przepisy mam, babć, prababek. W wyniku głosowania publiczności przyznano autorom oraz ich wspaniałym potrawą następujące miejsca na podium kulinarnym:

I miejsce: sałatka z brukwi Pomorskiej Różanką berneńską (jabłko), autorka przepisu: Ewa Wasilewska

II miejsce: galaretka z Papierówki z wanilią, autorka przepisu: Monika Lackowska- Łącz

III miejsce: dynia duża z Różanką berneńską, autorka przepisu: Krystyna Mrozowska

IV miejsce: Cydr na szybko na sposób angielski z Kronselskiej , autorka przepisów: Monika Lackowska- Łącz

2. Nasadzenia starych odmian w miejscach publicznych

W efekcie zasadzono 30 drzew owocowych tradycyjnych odmian przy siedzibach instytucji publicznych oraz na gruntach osób prywatnych, które udostępniły teren i zadeklarowały, że będą prowadzić opiekę nad zasadzonymi drzewami oraz edukować zainteresowane osoby w zakresie historycznych odmian drzew owocowych.

3. Inwentaryzację pomologiczną na obszarze Żuław Wiślanych

Inwentaryzacja historycznych odmian drzew owocowych głównie przeprowadzona była w starych sadach, alejach i szpalerach drzew przydrożnych siedliskach, parkach, na międzywalach na terenie powiatu nowodworskiego, przez eksperta- pomologa z Ogrodu Botanicznego Polskiej Akademii Nauk w Powsinie- Ryszard Rawski przy współpracy Marka Opitza i Dominika Sudoł, pasjonatów i miłośników historycznych odmian drzew owocowych, właścicieli starych przydomowych sadów. Zinwentaryzowano 26 miejsc. W sumie oznaczono 57 odmian.

4. Seminarium podsumowujące projekt zorganizowane przez Stowarzyszenie Miłośników Nowego Dworu Gdańskiego-Klub Nowodworski W Żuławskim Parku Historycznym w Nowym Dworze Gdańskim, 31 marca 2016 r.