Ponad 300 kilometrów plaż bałtyckich, niemal 1000 jezior, największy w Polsce leśny kompleks - Bory Tucholskie, jedyne w Polsce ruchome wydmy w Słowińskim Parku Narodowym, zabytkowe Stare i Główne Miasto w Gdańsku, zamek krzyżacki w Malborku czy Hel - miejsce, gdzie zaczyna się Polska. To tylko niektóre z wielu atrakcji, które warto odwiedzić w Pomorskiem, szczególnie rowerem.

Różnorodność dziedzictwa kulturowego, krajobrazu oraz rzeźby terenu sprawia, że Pomorskie to doskonałe miejsce do uprawiania turystyki rowerowej. Każdy znajdzie tu coś dla siebie: Kaszuby to wzgórza i jeziora, na Żuławach dominują równiny i charakterystyczny krajobraz Delty Wisły, natomiast Kociewie, Powiśle i Ziemia Słupska kuszą gotycką architekturą oraz tradycyjną regionalną zabudową. Serce regionu czyli Trójmiasto poleca rowerzystom rozbudowaną siecią miejskich dróg rowerowych oraz promenadę rowerową prowadzącą wzdłuż plaży z Gdańska do Gdyni.

Prawie jak w Szwajcarii... ale na Kaszubach!
Amatorzy górskiej jazdy zapewne upodobają sobie kaszubskie wzgórza w okolicach Kartuz i Chmielna. Tutejsze trasy rowerowe prowadzą przez najpiękniejsze rejony Szwajcarii Kaszubskiej. Nierzadko przybierają niemal górski charakter, to też widoki na rozległe leśne połacie i malownicze jeziora zapierają dech w piersiach. W zachodniej części Kaszub, między Bytowem a Słupskiem warto odbyć wycieczkę szlakiem rowerowym przez Park Krajobrazowy Doliny Słupi, którego główną atrakcją są unikalne w skali Europy elektrownie wodne. Natomiast najważniejszym szlakiem okolic Słupska jest Pierścień Gryfitów, obejmujący m.in. fragment Krainy w Kratę ze swoją stolicą Swołowem, nazwaną Pomorską Wsią Dziedzictwa Kulturowego. Szlak doskonale przybliża budownictwo regionalne tamtych stron, z charakterystycznymi chatami o konstrukcji szkieletowej.

Kaszubska Marszruta, czyli 5 pomysłów na przygodę
Nieco łatwiejsze trasy na Kaszubach, oferują okolice Kościerzyny i Chojnic. Wdzydzki Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy Bory Tucholskie to idealne miejsca na rowerowe wycieczki. Trasy przebiegają przez najcenniejsze naturalnie tereny obu parków, dzięki czemu turysta ma możliwość bezpośredniego obcowania z bogactwem przyrody oraz podziwiać wyjątkowy krajobraz jak np.: okolice jez. Wdzydze na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego czy Strugi Siedmiu Jezior w Parku Narodowym Borów Tucholskich. Sieć szlaków rowerowych na tym terenie i związana z nimi oferta nosi nazwę Kaszubskiej Marszruty. Obejmuje 5 atrakcyjnych tras w parku narodowym oraz jego okolicy, których łączna długość wynosi prawie 200 km.

Półwysep przejechany? Na rowerze!
Na północy Kaszub istnieje atrakcyjna trasa rowerowa zwana Turystycznym Szlakiem Północnych Kaszub przebiegająca przez powiat pucki i wejherowski. Jej kluczowym elementem jest droga rowerowa na Półwyspie Helskim. Należy do najatrakcyjniejszych i najbardziej popularnych tras nie tylko w regionie, ale w całym kraju. Wiedzie wzdłuż Mierzei Helskiej dostarczając rowerzystom niezwykłych widoków na Zatokę Pucką.

Śladami historii
Wyjątkowo dobrze rozwiniętą sieć szlaków rowerowych o różnej skali trudności posiada Kociewie. Kilkanaście szlaków łączy się w rozbudowaną sieć o łącznej długości ponad 1000 km. Oprócz walorów przyrodniczych, przemierzając kociewskie szlaki zwiedzić można liczne zabytki w najważniejszych miejscowościach powiatu starogardzkiego i tczewskiego ( m.in. Tczew, Pelplin, Gniew, Skarszewy czy Starogard Gdański).
Zobacz jak się jeździ po Kociewiu


Powiśle oferuje sieć szlaków zlokalizowanych między Kwidzynem, Sztumem, Prabutami, Dzierzgoniem i Malborkiem. Potencjalnym produktem turystyki rowerowej jest tu Szlak Zamków Powiśla liczący ponad 80 km, który łączy obiekty w Malborku, Sztumie, Prabutach, Przezmarku i Dzierzgoniu.

Z kolei najciekawszym szlakiem rowerowym na Żuławach jest Szlak Mennonitów, stanowiący oś rozwoju turystyki na tym niezwykłym terenie. Obejmuje miejscowości, które obrazują dziedzictwo kulturowe Żuław oraz dzieje osadnictwa na obszarze delty Wisły. Najcenniejszymi obiektami na szlaku są unikalne domy podcieniowe, gotyckie kościółki, tzw. zagrody holenderskie oraz reliktowe już cmentarze mennonickie.

Najważniejsze już wiesz - a teraz zakręć kołem na pomorskich szlakach rowerowych!



Wydmy w miejscowości Piaski, fot: W. Woch 

Długi na blisko 100 kilometrów wał między Gdańskiem a Półwyspem Sambijskim w Obwodzie Kaliningradzkim to z jednej strony idealna przestrzeń wypoczynkowo-rekreacyjna, a z drugiej miejsce o rzadko spotykanych walorach przyrodniczych. Zalewające mierzeję z dwóch stron wody Morza Bałtyckiego i Zalewu Wiślanego stwarzają warunki do rozwoju ekosystemów, obejmujących m.in. 290 gat. ptaków (w tym 274 objęte ochroną), 41 gatunków ssaków i blisko tysiąc gatunków roślin. Warto je poznawać, chronić i pielęgnować. Właśnie po to stworzono tu obszar ochrony przyrody.

 

Na obszarze Parku możemy wybrać spośród szerokiej oferty ścieżek przyrodniczych, przybliżających różne atrakcje naturalne mierzei wiślanej. W Mikoszewie na miłośników przyrody czeka ścieżka w miejscowym rezerwacie przyrody „Mewia Łacha”, znanego głównie z istniejącej tu ostoi dla wielu gatunków dzikiego ptactwa. Na 850-metrowej ścieżce umieszczono 8 tablic tematycznych, dotyczących historii powstania rezerwatu, walorów przyrodniczych rezerwatu, a także obowiązujących na jego terenie przepisów porządkowych. Podczas niewyczerpującego spaceru zobaczymy różnorodność zbiorowisk roślinnych w rejonie rezerwatu oraz dowiemy się o procesach związanych z formowaniem się wydm nadmorskich. Będąc w tej okolicy, warto wiedzieć, że tuż za Przekopem Wisły, poza administracyjnymi granicami parku, ulokowano również ciekawą ścieżkę wiodącą od przeprawy promowej Świbno-Mikoszewo do lewobrzeżnej części "Mewiej Łachy". Zwieńczeniem trasy jest tu wieża widokowa, z której bezpiecznie i komfortowo podziwiać można krajobraz stożka ujściowego Wisły, a przede wszystkim podglądać foki i różne gatunki ptaków, także te rzadko spotykane.


Rezerwat Buki w Przebrnie, fot. archiwum PKMW

Długa na blisko 2 kilometry ścieżka „Las wokół nas” została przygotowana przez Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana we współpracy z Nadleśnictwem Elbląg i Muzeum Stutthof i ma swój początek w miejscowości Stegna. Na czternastu przystankach pozyskamy nową wiedzę na temat środowiska leśnego, warstwowej budowy lasu, składu drzewostanu Mierzei Wiślanej oraz nauczymy się rozpoznawać występujące tu gatunki drzew liściastych i iglastych. Nie zabraknie również informacji o tutejszych zwierzętach, grzybach i porostach. Warstwę przyrodniczą uzupełniają tablice upamiętniające tragiczne wydarzenia, które miały tu miejsce w czasie II Wojny Światowej.


Zachód słońca w rezerwacie Kąty Rybackie, fot. W. Woch 

W tej samej okolicy znajduje się mini ścieżka "Wydma edukacyjna" w Sztutowie, ulokowana na terenie ogrodu miejscowej szkoły podstawowej i akcentująca walory przyrodnicze wydm nadmorskich (z najciekawszymi gatunkami flory i fauny), ich zagrożenia i sposoby ochrony. Atutem ścieżki jest prawdziwa wydma wybudowana w ramach projektu, na której posadzone zostały rośliny charakterystyczne dla tego typu siedliska.

W miejscowości Kąty Rybackie, położonej u nasady mierzei, obrać możemy ścieżkę poświęconą miejscowemu rezerwatowi przyrody, przygotowaną przez Nadleśnictwo Elbląg. Początek długiej na 5 kilometrów ścieżki znajduje się przy siedzibie Leśnictwa Kąty. Na terenie obiektu znajdują się tablice dydaktyczne informujące o kormoranie czarnym, m.in. o charakterystycznych cechach budowy i trybu życia tego charakterystycznego dla Mierzei Wiślanej ptaka. Zdobędziemy również garść informacji o czapli siwej oraz o tym, jaki wpływ mają ptasie kolonie na tutejszy drzewostan.

 

W samym środku polskiej części mierzei odnajdziemy Krynicę Morską, popularny kurort wypoczynkowy dostarczający atrakcji Mierzei Wiślanej. W jej sercu powstał użytek ekologiczny "Krynicki Starodrzew" z krótką ścieżką edukacyjną, która przybliża walory tego miejsca. Ścieżkę znajdziemy w pobliżu niewielkiego skwerku z fontanną, gdzie rośnie pomnikowy dąb „Benek”. Około 2 kilometry za Krynicą w kierunku miejscowości Piaski usytuowana jest z kolei dłuższa ścieżka „Wielbłądzi Garb”, wiodąca do wieży widokowej znajdującej się na wzniesieniu o tej samej nazwie (49,5 m n.p.m.). Jest to najpóźniej utrwalona wydma na Mierzei Wiślanej - nasadzenia wykonano tu w okresie międzywojennym. Ścieżka tematyczna przybliża florę i faunę tej części Mierzei.

Innym popularnym wzniesieniem wydmowym w Parku jest Góra Pirata, do której również wiedzie ścieżka edukacyjna. Jej początek znajduje się naprzeciw parkingu przy leśniczówce, około 5 kilometrów za Krynicą Morską w kierunku Piasków. Z urokliwym wzgórzem o wysokości ok. 40 m n.p.m. wiąże się legenda, która opowiada o czasach, gdy Mierzeja Wiślana nie była jeszcze jednolitym lądem, a na jej miejscu znajdowały się liczne wyspy. Na jednej z nich, na szczycie wysokiego wzgórza załoga Starego Pirata miała wybudować sporych rozmiarów wieżę, z której można było bacznie obserwować morze. Pod wieżą z kolei miały być zakopane najdroższe korsarskie skarby. Dziś stoi tu już nowoczesna wieża, skonstruowana z myślą o podpatrywaniu ptaków. Ponad wąskim pasem lądu przelatują miliony skrzydlatych wędrowców, tworząc spektakularne zjawisko przyrodnicze, przybierające na sile jesienią. Na dwupoziomowej platformie widokowej jest miejsce dla turystów (poziom niższy) oraz punkt monitoringu ptaków migrujących (poziom wyższy). Ok. półkilometrowa, wiodąca tu przez las trasa zawiera tablice edukacyjne i ławeczki.


The vistula Spit (Merzeje Wiślana) 

W miejscowości Piaski, niemal na samym końcu polskiej części Mierzei, znajduje się punkt edukacyjny z tablicami z dawnej przyrodniczo-kulturowej ścieżki dydaktycznej. Tematyka tablic obejmuje przyrodniczą i kulturową specyfikę obszaru Mierzei Wiślanej - zbiorowiska roślin nad Zalewem Wiślanym, wydmy - ich rodzaje i powstawanie, oraz roślinność siedlisk plaży, nadmorskich borów sosnowych i lasów liściastych. Pozostałe prezentują faunę, gospodarkę leśną, genezę Mierzei Wiślanej oraz historię Piasków jako osady.