Wydmy, pałace i zachwycająca przyroda. Odwiedzamy Ziemię Lęborską

Trochę historii, sporo zabytków i mnóstwo przyrody. Ziemia Lęborska położona między Wejherowem a Słupskiem to teren, gdzie warto zatrzymać się na dłużej. Lębork to średniowieczna historia, a Łeba to zaproszenie do wyjątkowego spotkania z przyrodą Słowińskiego Parku Narodowego i prawdziwym nadmorskim fenomenem - ruchomymi wydmami.

Ziemia Lęborska, jak sama nazwa wskazuje, w pierwszej kolejności zaprasza do swojego największego miasta, tj. Lęborka. Historia położonej na szlaku Pomorskiej Drogi Św. Jakuba miejscowości cofa nas do czasów średniowiecznych i wiąże się z działalnością Zakonu Krzyżackiego. Odwiedzając Lębork nie sposób nie zwrócić uwagi na XIV-wieczne mury obronne i baszty. To pozostałości po dawnych, ponad 1200-metrowych fortyfikacjach. W okolicy znajdziemy również pozostałości dawnego zamku krzyżackiego z basztami i XIV-wiecznym kompleksem, który był niegdyś siedzibą krzyżackiego wójta.

Najważniejszym zabytkiem w mieście jest Sanktuarium św. Jakuba, którego budowa zakończyła się w 1345 roku, a który dziś zachwyca m.in. XVIII-wiecznym tabernakulum z kości słoniowej. Gotycki kościół ceglany jest siedzibą klasztoru franciszkanów i znajduje się na szlaku pielgrzymkowym do hiszpańskiego Santiago de Compostella.

Opuszczając Lębork, warto udać się na północ, w kierunku Bałtyku i zaczarowanego świata Słowińskiego Parku Narodowego.

Pałace i rezerwaty

Nim dotrzemy do Łeby, przejeżdżamy przez "pałacową" gminę Wicko. Ponad stuletni pałac w Poraju, wpisany na listę zabytków pałac w Charbrowie z 1660 roku czy XVI-wieczny pałac w Nowęcinie to przykłady wspaniałej, dostojnej architektury sprzed lat. Ale Wicko i okolice to także bardzo zielone tereny. Na Wybrzeżu Słowińskim podziwiać można Łebsko, trzecie największe jezioro w Polsce i Mierzeję Łebską, która cienką linią lądu oddziela je od morza. Znajdują się tu rezerwaty przyrody na czele z Mierzeją Sarbską odgradzającej jezioro Sarbsko od Bałtyku.

Znaleźć tu można ruchome wydmy, których wysokość sięgać może nawet 24 m n.p.m.

Wędrówka po wydmach

Północna część Ziemi Lęborskiej to przede wszystkim Słowiński Park Narodowy. Raj dla miłośników przyrody, jezior, torfowisk, lasów, łąk, flory i fauny. Raj dla tych, którzy pragną ciszy i spokoju, chcą pooddychać świeżym, morskim powietrzem, poczuć bryzę znad Bałtyku. Słowiński Park Narodowy to ruchome wydmy i liczne ciekawostki, które zgłębiać można na własną rękę lub z przewodnikiem. Jedną z ciekawostek jest fakt, że dopóki wydmy nie pokryją się roślinnością, przesuwają się zgodnie z rytmem wiejącego wiatru. Spacerowanie po wydmach (tylko po szlakach wyznaczonych przez pracowników Słowińskiego Parku Narodowego!) przypomina momentami wycieczkę po pustyni. O tym, że jesteśmy nad morzem a nie na gorących piaskach przypomina wiatr, który nad otwartym Bałtykiem nieustannie daje o sobie znać.

 

Najlepszym miejscem wypadowym do spacerów po wydmach i Słowińskim Parku Narodowym jest Łeba. To niewielka nadmorska miejscowość ze świetną infrastrukturą. Znajdziemy tu hotele, pensjonaty, apartamenty, restauracje, kafejki. Łeba urzeka lokalizacją: od północy otwiera się na Bałtyk, od wschodu graniczy z jeziorem Sarbsko, a od zachodu otula jezioro Łebsko i Słowiński Park Narodowy.

Choć Łeba to dziś przede wszystkim cel podróży turystów i miłośników przyrody, nie można zapominać, że to również stary port,  ośrodek rybacki i przystań jachtowa.

Wiosną i latem Łeba oferuje szereg atrakcji dla dzieci i dorosłych. Łeba to wydmy, park, ale też piękna, szeroka plaża, na której wylegujemy się aż do zachodu słońca.

Zamek Krzyżacki w Lęborku

Zamek Krzyżacki w Lęborku

Historia zamku w Lęborku zaczyna się w I połowie XIV wieku wraz z założeniem miasta na prawie chełmińskim. Założycielami grodu i budowniczymi zamku byli Krzyżacy, którzy w ten sposób umacniali swoje panowanie nad zdobytym nieco wcześniej Pomorzem Gdańskim.

Zamek włączono w system miejskich fortyfikacji, umieszczając go w ich południowo-wschodnim narożniku. Była to warownia dość okazała, jak na jej peryferyjne położenie. Wznosząc mocne twierdze i lokując miasta na rubieżach swojego państwa, zwłaszcza na terenach zawojowanych, Krzyżacy tworzyli politykę faktów dokonanych. Sprowadzając z krajów niemieckich osadników, całkowicie zależnych od siebie, zabezpieczali swoje początkowo mocno wątpliwe posiadanie nowo pozyskanych obszarów. Tak było również w przypadku Lęborka, który od II połowy wieku XIV był siedzibą krzyżackiego wójta.

Warownia powstała na planie zbliżonym do kwadratu, gdzie od południowej jego części, do muru obronnego przylegał zajmujący całą długość boku kwadratu budynek mieszkalny. Pozostałe dwa narożniki wyposażono w czworoboczne baszty. Osobliwością założenia zamkowego było przecięcie dziedzińca kanałem, nad którym - również na dziedzińcu - wzniesiono młyn i browar. Na zamkowy kompleks składały się ponadto zabudowania gospodarcze, w tym stajnia i spichlerz na podzamczu.

Do połowy XV wieku zamek pozostawał w rękach krzyżackich, okresowo zdobywany i obsadzany wojskiem polskiego króla. Ostatecznie jednak przypadł jako lenno, pomorskiemu księciu Erykowi II. Pod rządami dynastii pomorskiej zamek lęborski uległ znaczącej przebudowie, zgodnie z duchem renesansu. Dobudowano obiekty na jego terenie, a innym zmieniono nowe przeznaczenie. Spadkobiercy Eryka władali zamkiem i miastem z krótkimi przerwami aż do XVII wieku, kiedy to w związku z wygaśnięciem rodziny, lenno powróciło we władanie polskiego króla. Odtąd na zamku rezydował królewski starosta. Wkrótce potem, w trakcie wojny ze Szwecją znaną pod nazwą "potopu", warownia uległa poważnym zniszczeniom. Od połowy XVII wieku, znowu jako lenno, zamek i miasto trafiło w ręce brandenburskich Hohenzollernów. W konsekwencji rozbiorów Rzczypospolitej Lębork znalazł się w granicach państwa pruskiego.

Znaczne zmiany w kształcie zamku przyniósł wiek XIX i okres międzywojenny. Najpierw rozebrano mury obronne, a następnie zaadaptowano kompleks zamkowy na potrzeby sądu. Spowodowało to niemalże całkowite zatarcie dawnego kształtu zamkowych budowli. Wprawne oko może wprawdzie jeszcze wypatrzeć relikty oryginalnej, gotyckiej struktury, jednak nie jest to zadanie łatwe.

To co pozostało do dnia dzisiejszego z lęborskiego zamku służy od osiemdziesięciu lat pełni funkcję głównej siedziby sądu rejonowego. Będąc w Lęborku warto przyjrzeć się budynkowi i spróbować odszukać śladów dawnej, zamkowej przeszłości.

Foto: R.Baranowski, Dep. Turystyki, UMWP