Ziemia Słupska. Gdzie historia spotyka się z nowoczesnością 

Otwarta na Bałtyk, ozdobiona malowniczą rzeką Słupią, z licznymi zabytkami miasta Słupska, przykładami klasycznej zabudowy szkieletowej i dowodami postępowej myśli hydrotechnicznej Ziemia Słupska jest niezwykle atrakcyjnym terenem Pomorza. Warto zatrzymać się tu na dłużej.

Największym miastem regionu, jak sama nazwa wskazuje, jest Słupsk. To ponad 700-letnie miasto, nad którym dumnie góruje gotycki Zamek Książąt Pomorskich z odrestaurowanymi spichlerzem Richtera, młynem i Bramą Młyńską. Historia Słupska sięga czasów formowania się państwa polskiego. To tutaj panował ród Gryfitów, którego wspomnienie nadal żywe jest w historycznych murach miasta. Liczne zabytki (oprócz zamku to m.in. ratusz z okazałymi witrażami) sprawiają, że Słupsk jest miastem chętnie odwiedzanym przez turystów.

Nie każdy wie, że to właśnie w Słupsku, we wspomnianym Zamku Książąt Pomorskich, znajduje się największa na świecie kolekcja obrazów awangardowego artysty Stanisława Ignacego Witkiewicza. Muzeum Pomorza Środkowego zgromadziło ponad ćwierć tysiąca portretów, obrazów, rysunków Witkacego.

Kolekcja prac Witkiewicza w Muzeum Pomorza Środkowego, fot. pomorskie.travel

Są również tacy, którzy nie wiedzą, że to właśnie w Słupsku, w budynku Domu Towarowego przy Placu Zwycięstwa, znajduje się prawdziwy zabytek techniki - najstarsza winda w Europie.

Nadmorskie atrakcje

Jeśli zapytasz o nadmorskie atrakcje Ziemi Słupskiej, odpowiedź jest tylko jedna: Ustka. To kąpielisko, które wiosną i latem tętni życiem. Plaża w Ustce to raj dla tych, którym zależy na bliskości miasta i świetnej infrastrukturze (plaża wschodnia) oraz dla tych, którzy leżąc na piasku pragną wyciszenia i spokoju (plaża zachodnia). Ustka to również uzdrowisko, gdzie leczone są schorzenia kardiologiczne i reumatologiczne. Solanki i torfy znajdujące się w tej okolicy to naturalne lekarstwo na wiele dolegliwości. Ustka to świetne restauracje, letnie koncerty, spacery brzegiem morza. Ustka to latarnia morska, która licząc ponad 100 lat, nadal świeci. Warta uwagi jest również latarnia w nieodległym Czołpinie oraz nieco dalej położona latarnia morska Stilo, która uchodzi za jedną z najbardziej urokliwych na całym Pomorzu.

Latarnia morska w Ustce, fot. pomorskie.travel

Ziemia Słupska to jednak nie tylko Bałtyk. To także rzeka Słupia z Papieskim Szlakiem Kajakowym upamiętniającym wodną wyprawę Karola Wojtyły z 1964 roku. Szlak jest niemal tak długi, jak sama rzeka, a jego przepłynięcie dostarcza niezwykłych wrażeń, zarówno sportowych, jak i estetycznych. Warto bowiem podkreślić, że część doliny rzeki Słupi to przepiękny park krajobrazowy z licznymi gatunkami flory i fauny, a także, z drugiej strony, przykład technicznego postępu. To właśnie tutaj na początku XX wieku wznoszono elektrownie wodne, które, ciągle działając, otwarte są dla zwiedzających. Zainteresowanych tego typu atrakcjami z pewnością zainteresuje fakt, że całkiem niedaleko znajduje się również Elektrownia Wodna Żarnowiec, największa w Polsce elektrownia szczytowo-pompowa.

Historyczne perły regionu

Charakterystyczne biało-czarne domy wiejskie. Białe, bo bielone wapnem. Czarne, bo z belkami oblepionymi smołą. Tak właśnie wyglądały (i nadal wyglądają) tradycyjne domostwa Ziemi Słupskiej. Mnóstwo ich tutaj, szczególnie w okolicy Swołowa. Nie bez kozery rejon ten nazywa się Krainą w Kratę. Wspaniale zachowane przykłady budownictwa szkieletowego to powód, dla którego Swołowo ochrzczono Europejską Wsią Dziedzictwa Kulturowego. O to, by stodoła bogatego pomorskiego chłopa, dom chlebowy czy chałupa zagrodnika nadal cieszyły oko, dba Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie.

Po wizycie w pomorskich zagrodach bogatych chłopów, warto udać się do Kluk, gdzie mieści się Muzeum Wsi Słowińskiej. To wyjątkowy skansen, gdzie zobaczyć można, jak Słowińcy, rdzenna ludność tej ziemi, żyła 200 lat temu. Zwiedzamy chałupy z zadbanymi, choć skromnie urządzonymi izbami, przydomowe ogródki, chaty rybackie, niezbędne w okolicy jezior Gardno i Łebsko. Na koniec zjemy wafle, wypiekane na miejscu według starodawnych receptur.

Wizytę na Ziemi Słupskiej warto zakończyć koncertem. Tak, w kompleksie Dolina Charlotty w lipcu i sierpniu każdego roku odbywa się Festiwal Legend Rocka, wyjątkowa uczta muzyczna dla wszystkich miłośników najlepszej muzyki!

 

Tradycja regionu, czyli odwiedzamy pomorskie skanseny

Pomorze to miejsce z niezwykle bogatą kulturą i historią oraz wyjątkowymi ludźmi. Mieszkają tu Kaszubi, Kociewiacy, Żuławianie. Mamy tu również Powiśle, Bory Tucholskie oraz Trójmiasto, metropolię, gdzie czuć wielkomiejskość. Zwiedzając Pomorze warto odwiedzić skanseny, muzea na wolnym powietrzu, które w niezwykle obrazowy sposób przybliżają historię całego regionu.

 

Jak żyli mieszkańcy Pomorza? Odpowiedź jest prosta: różnie. To zależało w głównej mierze od tego, w którym miejscu znajdowała się ich osada. Żuławianie to przede wszystkim lud rolniczy. Ze względu na żyzne gleby w okolicy większość pałała się rolnictwem. Siano tu zboża, uprawiano warzywa.

Ludy zamieszkujące północną część regionu nad samym Bałtykiem korzystały z dobrodziejstw natury i trudniły się rybołówstwem oraz tym, co z wyprawami w morze związane. Mnóstwo tu więc rybaków, ale też rzemieślników, którzy wytwarzali łodzie rybackie.

Głębiej, na Kaszubach, zajmowano się i rolnictwem, i rybołówstwem. Mamy tam bowiem nie tylko bardzo żyzne gleby, ale również liczne jeziora, które dostarczały niezliczonych gatunków ryb, a także lasy z obfitym runem leśnym, owocami lasu i zwierzyną, na którą polowali myśliwi. 

Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach

Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach, fot. pomorskie.travel

W dawnych czasach region ten zamieszkiwali Pomorzanie, wielkie plemię słowiańskie. Zajmowali tereny dzisiejszego Gdańska, Starogardu Gdańskiego i Tczewa. Antropolodzy uważają, że Pomorzanie są przodkami współczesnych Kaszubów.

Wiejskie życie sto, dwieście czy pięćset lat temu nie było łatwe. Mieszkańcy Pomorza prowadzili raczej skromny tryb życia.  Proste sprzęty domowe, dni wypełnione pracą, jasny podział obowiązków domowych - tak mijał dzień za dniem.

Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach

Dawne życie w wiosce rybackiej najlepiej poznamy odwiedzając Muzeum Wsi Słowiańskiej w Klukach. To oddział Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, gdzie znaleźć można dziesięć stałych wystaw przybliżających codzienność Słowińców, niewielkiej grupy ludności kaszubskiej. Najciekawsze są domostwa i zabudowania gospodarskie, do których można zaglądać i po których można się przechadzać. W kuchni sprzed stu lat zjeść można ciepłą zupą i upiec wafle. W Klukach odbywają się również imprezy folklorystyczne, pokazy i warsztaty. Skansen warto odwiedzić w majowy weekend, podczas którego odbywa się Czarne Wesele, czyli tradycyjne kopanie torfu.

Swołowo - stolica Krainy w Kratę

Swołowo "Kraina w kratę", fot. M.Bieliński

Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie

Całkiem niedaleko znajduje się niewielka, choć niezwykle popularna wieś Swołowo. To centrum tak zwanej "krainy w kratę", czyli regionu, gdzie króluje zabudowa szachulcowa. W Swołowie działa Muzeum Kultury Ludowej Pomorza. Warto zajrzeć do zagrody Albrechta, typowej dla XIX wieku zagrody zamożnego chłopa. Znajdziemy tam domostwo, budynek inwentarski i stodołę. Swołowo warto odwiedzić także w listopadzie, gdy odbywa się tradycyjne święto pomorskiej gęsiny.

Słowiańska Osada w Sławutowie

W okolicach Pucka trafiamy na Sławutowo. To Słowiańska Osada, która pozwala przenieść się w czasie nawet o 1000 lat! Drewniane chaty z dachami pokrytymi słomą, gliniane naczynia, pracownicy i rekonstruktorzy ubrani w stroje z epoki. Słowiańska Osada Sławutowo prezentuje barwne, choć prymitywne czasy średniowiecza w grodach warownych.

Słowiańska Osada w Sławutowie

Słowiańska Osada w Sławutowie, fot. Osada Sławutowo

Grodzisko Owidz

Grodzisko znajdziemy również w Owidzu. Postawiono tu rekonstrukcję XII-wiecznego grodu, który rósł w siłę jeszcze za czasów króla Bolesława Chrobrego! Obejrzymy tu domostwa, zagrodę dla zwierząt, wieżę bramną, a także stołp, czyli wieżę ostatniej obrony.

Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach

Na południu Kaszub koniecznie odwiedzić należy Muzeum - Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach Kiszewskich. Na 22 hektarach odbędziemy prawdziwą podróż w czasie. Znajdziemy wiatraki, kościoły, chałupy, dawne warsztaty rzemieślnicze, kuźnię, budynki szkolne czy nawet dwory. W sumie zwiedzić można ponad 50 obiektów z Kaszub i Kociewia. To wspaniała wycieczka dla każdego, kto interesuje się architekturą regionu sprzed 100, 200 a nawet 300 lat.

Grodzisko w Owidzu

Grodzisko w Owidzu, fot. pomorskie.travel

Wybierając się na Pomorze warto w planie wycieczki uwzględnić wizyty w skansenach. Swego rodzaju podróż w czasie, której tu doświadczymy, to niezapomniane przeżycie.