Pomorze to region o bardzo urozmaiconej rzeźbie terenu i różnorodnym krajobrazie. Liczne wzniesienia na Kaszubach, Kociewiu czy w pasie nadmorskim sprzyjają podziwianiu pomorskich panoram. Oprócz naturalnych punktów widokowych w regionie znajduje się szereg wież widokowych oraz innych miejsc, z których roztaczają się zapierające dech w piersiach widoki.

Jednym z wyróżników Pomorskiego są latarnie morskie. Zlokalizowane niemal nad samym morzem, z założenia pełnią funkcje nawigacyjne. Jednak większość latarń jest udostępniona dla zwiedzających, dzięki czemu są nie lada atrakcją turystyczną i doskonałymi punktami widokowymi. Na terenie Województwa Pomorskiego znajduje się łącznie 10 tego typu obiektów ( Ustka, Czołpino, Stilo, Rozewie, Jastarnia, Hel, Sopot, Gdańsk Nowy Port, Gdańsk Port Północny, Krynica Morska) z czego jedynie Jastarnia i Gdańsk Port Północny zamknięte są dla turystów. Spośród pozostałych na uwagę zasługuje latarnia w Czołpinie, z której roztacza się widok na wydmy, Bałtyk oraz jeziora Gardno i Łebsko. Okazałe i niepowtarzalne panoramy widoczne są również z latarń na Helu ( piękna panorama Półwyspu Helskiego), Rozewiu ( linia brzegowa morza Bałtyckiego i okolice Władysławowa) oraz Krynicy Morskiej ( panorama Mierzei Wiślanej). Interesujące widoki roztaczają się z obiektów zlokalizowanych w Sopocie i Gdańsku Nowym Porcie, które obejmują sporą część Trójmiasta i Zatokę Gdańską.

Na terenie Pomorskiego zlokalizowane są liczne wieże i platformy widokowe, które doskonale prezentują różnorodność krajobrazu w regionie. Obiekty tego typu znajdują się: w Gniewinie ( kompleks rekreacyjny Kaszubskie Oko), we Wdzydzach Kiszewskich (wspaniała panorama kompleksu jezior Wdzydzkich), na Wieżycy ( rozległa panorama Kaszub), na Górze Rowokół ( Słowiński Park Narodowy), na Górze Siemierzyckiej ( okolice Bytowa), na Górze Lemana ( we wiosce Gotów w okolicach Bytowa), Dom Rybaka ( potężna murowana wieża dawnego Domu Rybaka we Władysławowie), w Gdyni (Kolibki i Góra Donas) oraz w Gdańsku (Pachołek - piękny widok na Gdańsk i Zatokę Gdańską).

Ze względu na różnicę wzniesień, Pomorskie obfituje też w naturalne punkty widokowe. Niektóre z nich są oznakowane, inne ukryte i znane jedynie najbardziej zagorzałym piechurom.

W pasie nadmorskim nie brakuje miejsc o wybitnych walorach widokowych. Należą do nich wydmy Czołpińska, Lubiatowska oraz Łącka na terenie Słowińskiego Parku Narodowego, niezwykły widok na Bałtyk i Przylądek Rozewie roztacza się z krawędzi Wąwozu Chłapowskiego, natomiast interesującym punktem widokowym na Półwyspie Helskim jest Góra Libek w Kuźnicy. Nadmorski klif to okazały twór przyrody, który w wielu przypadkach pełni funkcję naturalnego punktu widokowego. Najbardziej popularny klif znajduje się oczywiście w Gdyni Orłowie, z wierzchołka którego podziwiać można zatokę oraz plaże w Orłowie i Sopocie. Obiekt ten jest tematem wielu obrazów, grafik, pocztówek, wielokrotnie występuje też w filmach fabularnych, dokumentalnych czy folderach promocyjnych. Inne interesujące punkty widokowe znajdują się na klifach w Orzechowie, Jastrzębiej Górze i Mechelinkach.

Charakterystyczna, silnie pofałdowana rzeźba terenu jaka występuje na Pojezierzu Kaszubskim sprawia, że obszar ten pełen jest miejsc, z których podziwiać można malownicze kaszubskie jeziora. Najbardziej interesujące i najlepiej dostępne są punkty widokowe usytuowane wzdłuż Drogi Kaszubskiej lub jej okolicach: Sobótka w Ręboszewie, Góra Jastrzębia w Ostrzycach, Góra Tamowa w okolicach Chmielna oraz Złota Góra z dobrze zagospodarowaną platformą widokową. W innej części Szwajcarii Kaszubskiej, nieopodal Kamienicy Królewskiej znajduje się niedawno zagospodarowany i dobrze oznakowany punkt widokowy ze ścieżką przyrodniczą, natomiast nieco schowany i trudno dostępny punkt widokowy znajduje się w samym sercu Lasów Mirachowskich, na terenie rezerwatu Szczelina Lechicka ( dojście pieszo czerwonym szlakiem z Kamienicy Królewskiej).

Strefa krawędziowa Wysoczyzny Gdańskiej, u stóp której położone jest Trójmiasto obfituje w liczne naturalne i zagospodarowane punkty widokowe. Najbardziej popularnym punktem widokowym w śródmieściu Gdyni jest Kamienna Góra. Z estetyczne zagospodarowanego szczytu góry, roztacza się widok na najbardziej reprezentacyjną część miasta czyli tzw. molo południowe z dużą częścią zatoki , portem jachtowym, Darem Pomorza i słynnym wieżowcem Sea Towers, natomiast po drugiej stronie wzniesienia otwiera się rozległa panorama centrum Gdyni. W Sopocie popularnym miejscem rekreacji jest Łysa Góra, która oprócz stoku narciarskiego pełni też funkcje punktu widokowego. Przy dobrej pogodzie widoczna jest stąd wieża kościoła mariackiego w Gdańsku. Nieco mniej znanym miejscem widokowym jest Wzniesienie Strzeleckie, zlokalizowane nieopodal Opery Leśnej. Oba punkty znajdują się na spacerowym szlaku lisów, zwanym również szlakiem punktów widokowych. Dwa wspaniałe punkty widokowe znajdują się na gdańskim Grodzisku. Na szczycie Góry Gradowej wznosi się potężny krzyż milenijny, ustawiony tu w 2000 r. z okazji 2000 - lecia Chrześcijaństwa i 1000 - lecia Gdańska oraz platforma widokowa. Bez wątpienia jest to najwspanialszy punkt widokowy w Trójmieście, który obejmuje niemal całe śródmieście Gdańska ze Starym i Głównym Miastem oraz terenami stoczniowymi. Na terenie Grodziska znajduje się też drugi punkt widokowy tzw. Stół Napoleona. Według legendy z tego miejsca Napoleon dowodził w 1807 r. oblężeniem Gdańska. Na pamiątkę tego wydarzenia pod niewielką jabłonką usytuowany został pomnik w postaci stołu z mapą Gdańska oraz czapką i płaszczem cesarza. Interesujące panoramy roztaczają się również z bastionów Żubr i św. Gertrudy na gdańskim Dolnym Mieście.

Góra Rowokół

Rowokół to wzgórze morenowe wznoszące się nad jeziorem Gardno tuż obok miejscowości Smołdzino.

Widziana z daleka do złudzenia przypomina wulkaniczny stożek, wyrastający wysoko ponad łagodne kaszubskie krajobrazy. Kiedy stoimy u jej podnóży jawi się jako potężna zielona masa, gęsto porośnięta wysokimi jodłami i prastarymi bukami. Rowokół, święta góra Słowińców, słynie z dwóch rzeczy - zapierającej dech w piersiach dzikiej przyrody i starych legend pobudzających od lat wyobraźnię zarówno mieszkańców okolicznych wsi, jak i gości, którzy zawitali tu tylko na chwilę.

Dzika przyroda u stóp
Spowite mgłą o poranku, owiane tajemnicą wieczorem, zbocza góry wznoszą się łagodnie na wysokość 115 metrów n.p.m. Niemal całą ich powierzchnię pokrywa las tworzący rezerwat przyrody Rowokół. Jest to swoista wizytówka ciągnącego się niedaleko szerokim, nadmorskim pasem Słowińskiego Parku Narodowego. Wiodące stokami moreny czołowej szlaki poprowadzono tak, aby podczas najkrótszego nawet spaceru można było natknąć się na takie oznaki dzikich mieszkańców tych okolic, jak grube pnie wyrzeźbione przez bobry, czy ścieżki wydeptane przez sarny i jelenie.

Burzliwe dzieje na szczycie
Pierwsze ślady ludzkiej działalności związanej z górą pochodzą z IX wieku, kiedy to pradawni Słowińcy oddawali cześć bóstwu ognia - Swarożycowi. Archeolodzy odkryli na południowy-wschodnim zboczu Rowokołu pozostałości kolistych wałów wraz z wielkim paleniskiem ofiarnym i szczątkami kości zwierząt. Na przełomie XII i XIII wieku wzniesiono na szczycie kaplicę św. Mikołaja, którą następnie Mściwoj II przekazał słupskim zakonnikom. Po dwustu latach mała kapliczka przemieniła się w Sanktuarium Maryjne, będące jedną z trzech stacji dla pątników. W czasach reformacji budowlę rozebrano, a część pochodzących z niej kamieni posłużyła do budowy kościoła w Smołdzinie.

Rowokół jest jednym z najwyższych wzniesień w tej części Kaszub. Doskonale widoczny zarówno z lądu i morza przez setki lat służył jako punkt orientacyjny dla wędrowców i marynarzy. W nocy kierunek wskazywało światło płonących ognisk, w dzień drogę wyznaczał słup dymu. Pod koniec XIX wieku rolę tę przejęła latarnia morska w Czołpinie. Obecnie szczyt góry zdobi wieża widokowa, z której rozpościera się przepiękny widok, niezależnie od tego w którym kierunku spojrzymy.


Rowokół spowity mgłą, fot. M. Kraszewska

Pirat, diabeł i szpilka
Nieodłączną częścią historii Rowokołu są związane z nim legendy. Według niektórych przekazów, głęboko w masywie góry leży skarb ukryty przez dawnych piratów - Bandemerów, którzy na swe grabieżcze wyprawy ruszali z portu w Rowach. Droga do kosztowności wiedzie przez niewielką kotlinę pod szczytem, jednak strzeże jej od stuleci sam diabeł. W niedzielne poranki, w czasie nabożeństw, rozpoczyna on swoje harce, przez co górę spowija gęsta mgła.

Jak głosi inna legenda, góra dawniej stanowiła schronienie bandy rozbójników, którzy za czasów księcia Raciborza, plądrowali okolicznych kupców, grabili podróżnych, a fałszywymi ogniskami kierowali statki na mieliznę. Książe, który niegdyś sam podejmował rabunkowe wyprawy, długo przymykał oko na niecny proceder swych podwładnych, kiedy jednak i jemu zaczęło brakować złota w skarbcu, postanowił odebrać rabusiom zagarnięte kosztowności. Uwięziony i torturowany herszt bandy, aż do swego końca nie zdradził miejsca ukrycia skarby. Tuż przed skonaniem wyznał jedynie, iż skarby spoczywa pod wielkim głazem, a jedynym sposobem na zdobycie go, jest usunięcie szpilki, która pod owym głazem leży… nie dodał jednak, że szpilka wraz z głazem stanowią śmiertelną pułapkę czyhającą na nieuważnych poszukiwaczy.

Warto odwiedzić
Okolice Rowokołu to znakomite miejsce nie tylko na jednodniową wycieczkę, ale i dłuższy pobyt. W leżącym u podnóży góry Smołdzinie na szczególną uwagę zasługuje kościół pod wezwanie Trójcy Świętej, wzniesiony w 1632 r., oraz elektrownia wodna, stojąca w pobliżu ujścia rzeki Łupawy do jeziora Gardno. Przed wyruszeniem na przyrodnicze eksploracje, warto wcześniej zwiedzić Muzeum Przyrodnicze Słowińskiego Parku Narodowego, którego ekspozycje szczegółowo prezentują faunę i florę tej części wybrzeża.

W położonej nieopodal wsi Kluki działa Muzeum Wsi Słowińskiej. Tutaj, w trakcie licznych imprez folklorystycznych stare chałupy i zagrody tętnią życiem, przywodząc na myśl ich dawnych mieszkańców.

Wędrując w stronę piaszczystych wydm, pomiędzy jeziorami Gardno i Łebsko, dostrzeżemy wyrastające ponad pasmo nadmorskiego lasu wzniesienie. Na jego szczycie znajduje się, otwarta dla turystów, czołpińska latarnia morska. Jako że jest ona usytuowana niemal w centrum Słowińskiego Parku Narodowego, widok jaki rozpościera się z jej szczytu jest przepiękny.

Natchnienie malarza
Słowińską górę można podziwiać nie tylko w czasie wizyty w województwie pomorskim, ale również odwiedzając Brücke Museum w Berlinie. Rowokół stał się tematem namalowanego w 1937 roku obrazu "Lebasee mit Revekol", którego autorem jest jeden z czołowych przedstawicieli niemieckiego ekspresjonizmu.


Karl Schmidt-Rottluff, Lebasee mit Revekol, 1934 r.