Poznajcie i przeżyjcie Łagodną Krainę - jeden z regionów etniczno-kulturowych Pomorza. Jest nas Kociewiaków około 340 tysięcy, a Kociewie to 3,5 tys. km2. Jeden procent Polski i jeden procent Polaków to Kociewie i Kociewiacy. Powiaty: tczewski, starogardzki i świecki nad wstęgami naszych rzek: Wierzycą, Wdą i Wisłą. "Łagodna Kraina" zamieszkała przez ludzi zawsze pogodnych duchem. To gościnna ziemia, na której spokój i cisza rodzą wspomnienia…

O Kociewiu w czasie przeszłym

Scurgon ze starożytnej mapy Ptolemeusza, Szlak Bursztynowy, a po nim misja św. Wojciecha. W XII i XIII wieku osiadły tu najsłynniejsze zakony rycerskie - Starogardem Gdańskim władali joannici, a Ziemię Gniewską zamczyskiem zwieńczyli Krzyżacy. W XVII wieku starostwem w Gniewie zarządzał Jan III Sobieski. W kronikach Świecia zapisał się Józef Wybicki, a w tczewskich annałach kolejny bohater narodowy - gen. Henryk Dąbrowski. A i najnowsze dzieje Polski, Europy, a nawet świata zaczynają swój bieg na Kociewiu - od wysadzenia słynnych nadwiślańskich mostów tczewskich, rozpoczęła się II wojna światowa, której bolesnym świadectwem są mogiły w żwirowni w Mniszku oraz w Lesie Szpęgawskim...

Wywołaj wszystkie wspomnienia

Karta pamięci będzie ich pełna po wizycie na Kociewiu. Wyjątkowe fortyfikacje pokrzyżackie: Świecie, Nowe, Gniew. Z dala od miejskiego gwaru, stoją urokliwe wiejskie kościółki, przydrożne krzyże, boże męki. Nad całą Łagodną Krainą góruje pocysterski zabytek architektury - Bazylika Katedralna w Pelplinie. W Muzeum Diecezjalnym zgromadzono przebogate zbiory z jedynym w Polsce egzemplarzem Biblii Gutenberga. Na wiślanych nizinach tu i ówdzie dziedzictwo holenderskie a gdzie indziej rodzima tradycja ludowa drewnianych chat wiejskich. Za miedzą rozciągający się mikroświat pałaców i kociewskich pałacyków. Wróćmy jeszcze na chwilę myślami do świata techniki - tczewskie mosty, starsze niż Wieża Eiffel'a, a może i nawet niż sama myśl Eiffel'a o jego wieży?

Tysiąc lat podróży

Trwanie świata pomiędzy tym, co boskie, a tym, co cesarskie. Sanktuaria i pelplińska Góra Jana Pawła II, gdzie nauk udzielał Ojciec Święty. Kociewskie spotkania z Innym. Szacunek i pojednanie: przy mennonickich lapidariach, ewangelickich nekropoliach, żydowskich kirkutach… Kociewie w ciszy, Kociewie w zamyśleniu… Zupełnie inne miejsce, zupełnie inny czas…

Widokówki z Kociewia

Ten, kto domaga się cudów, żąda by natura przerwała ich nieustanny ciąg: w Dolinie Wisły, w Borach Tucholskich, nad ponad dwustoma kociewskimi jeziorami. Kociewie dba o zabytki, Kociewie chroni przyrodę - w dwóch parkach krajobrazowych, w ponad 20 rezerwatach. Jak w soczewce piękno skupia się w Arboretum w Wirtach. I tak właśnie pachnie Kociewie. A jak smakuje? Aperitif z dojrzałych owoców starych sadów. Powiesz: "Wiem, jak smakują jabłka, gruszki i śliwki". Odpowiemy: "Nie wiesz, jak smakują te, którymi obrodziło na Kociewiu".

Kociewie - zmysłowa tradycja

Na dzień powszedni chleb rżany i zacierka. Po ciężkiej pracy parzybroda, na niedzielę karbónada. W karnawale - nie może zabraknąć grochowinek! Po sutym posiłku czas zacząć zabawę. Skoczna muzyka, wartko płynące z ust frantówki i poruszające całym ciałem kociewskie tany. Gdy nad ranem umilkną muzykanci i śpiewacy, przyjdzie czas na rozmowę. O naszych baśniach, czasach dawnych, może o przyszłości? A i samo Kociewie z pewnością zrodzi dyskusję. Skąd tak zwiemy naszą małą ojczyznę? Czy znajdziemy tą jedną, właściwą odpowiedź? Nieważne. Ważne, że będziemy mieli o czym ze sobą rozmawiać, że będziemy rozmawiać. Łagodnie...

Kociewie - czas przyszły (już dokonany)

Przystań albo przycumuj, by naładować akumulatory. Energia pozyskana z wód Wdy i Wierzycy oraz wiatrakowych pól przekazywana jest podczas meczów na pierwszoligowych parkietach i na nowoczesnych obiektach sportowo-rekreacyjnych. Prędkość postępu wzdłuż Bursztynowej Autostrady, aktywna podróż po regionie szlakami kajakowymi i Kociewskimi Trasami Rowerowymi. Początek wypraw przygodowych lub powroty pourlopowe zachęcająco rozpoczynają się lub wesoło kończą w nowoczesnych centrach handlowo-rozrywkowych. Dobrobyt dostarczają specjalne strefy ekonomiczne i przodujące na rynku firmy. Kociewie - nowości dla obieżyświatów. Przyjedź, przystań, zostań na chwil wiele… Kociewie - Łagodna Kraina…

Starogard Gdański

Starogard Gdański

Starogard jest jednym z najstarszych miast Pomorza. Jako blisko 50-tysięczna stolica Kociewia jest gminą miejską, na terenie której mają swoją siedzibę również władze gminy wiejskiej oraz władze powiatu starogardzkiego.

Sama nazwa Starigrod pojawiła się po raz pierwszy w 1198 roku w dokumencie księcia pomorskiego Grzymisława, który ziemię starogardzką przekazał joannitom. W latach 1308-1309 rycerze zakonu krzyżackiego przejęli Pomorze Gdańskie, w związku z czym do ziemi posiadanej przez Krzyżaków wcielono joannicki gród starogardzki wraz z okolicą. To właśnie zakon krzyżacki przyczynił się do gospodarczego rozkwitu grodu. W 1348 roku wielki mistrz zakonny Henryk IV Dusemer nadał Starogardowi prawa miejskie.

Centralnym punktem miasta jest przestronny rynek z usytuowanym pośrodku placu Ratuszem Staromiejskim. Przy rynku znajdują się dwa zabytkowe kościoły: gotycki pw. św. Mateusza z XIV wieku oraz kościół pw. św. Katarzyny z początku XIX wieku. W otaczających rynek księgarniach można nabyć mapy i turystyczne informatory. Stare miasto otoczone było średniowiecznym murem obronnym, z którego w dobrym stanie zachował się jego północno-zachodni i północno-wschodni odcinek. Narożniki murów oraz przepusty bram obwarowano basztami, z których do naszych czasów ocalały trzy.

Do najcenniejszych zabytków Starogardu należą:

Mury obronne:
Najlepiej zachowane są mury od strony północno-zachodniej. Osiągają wysokość do 5 m, przy szerokości muru sięgającej prawie 2 m. Do dnia dzisiejszego zachowały się trzy baszty narożne oraz charakterystyczny prostokątny układ ulic starówki z okalającymi miasto uliczkami ciągnącymi się po wewnętrznej stronie grodu wzdłuż murów. Obecnie baszty Gdańska i Szewska wchodzą w skład Muzeum Ziemi Kociewskiej i mieszczą zarówno stałe ekspozycje historyczno-etnograficzne, jak też są miejscem organizowania ciekawych wystaw. Z kolei baszta Młyńska (zwana również Tczewską) jest rekonstrukcją dawnych umocnień. Na kamiennych fundamentach osadzona została w pierwszej ćwierci XIV wieku. Dzięki prywatnemu właścicielowi odtworzona została szachulcowa konstrukcja jej górnej kondygnacji oraz nakrycie dachowe. Dzisiaj, wraz z odcinkiem narożnym murów obronnych, stanowi urokliwy fragment średniowiecznej panoramy miasta.

Rynek:
Rynek Starogardu stanowi najstarszy fragment miasta. Na lewym brzegu rzeki Wierzycy istniał w średniowieczu folwark i wieś należąca do Piotra Święcy. Odkąd w 1305 roku ten teren wykupili Krzyżacy, wkrótce przystąpili do wytyczenia obszaru pod zabudowę osady warownej. Pracami budowlanymi kierował Teodot z Florencji, któremu Starogard zawdzięcza ukształtowanie przestrzenne z regularną siecią ulic rozchodzących się od centralnie położonego rynku, którego kwadrat 107x107 m przewyższa rozmiarami Rynek Starego Miasta w Warszawie. Wskutek pożaru w 1772 roku starówka, niemal zupełnie drewniana, została doszczętnie zniszczona - dzisiejsza zabudowa starego miasta wokół rynku, wzniesiona na średniowiecznych fundamentach i piwnicach, pochodzi z XIX wieku. Pośrodku rynku znajduje się ratusz, w dwóch zaś jego narożnikach dwa kościoły: średniowieczny bazylikowy kościół farny pw. św. Mateusza oraz poewangelicki kościół św. Katarzyny, wzniesiony na przełomie XVIII i XIX w.

Ratusz:
Dzisiejszy ratusz, o neogotyckim kształcie, zwieńczony żelazną chorągiewką z datą 1339 r., przypominającą datę nadania Starogardowi herbu (w 1348 r. gród otrzymał chełmińskie prawa miejskie), jest gmachem wzniesionym w XIX wieku, jako że pierwotny ratusz spłonął jeszcze z końcem średniowiecza, następny zaś został poważnie zniszczony podczas wojen szwedzkich. Niemniej jednak pozostały dawne fundamenty gotyckie. Budynek ratusza zdobi pamiątkowa tablica: "W tym ratuszu 17 sierpnia 1769 na apel konfederatów barskich zawiązano Konfederację Województwa Pomorskiego w obronie suwerenności Rzeczypospolitej i wiary katolickiej". Obecnie w ratuszu mieści się Urząd Stanu Cywilnego oraz oddział Muzeum Ziemi Kociewskiej.

Kościół farny św. Mateusza
Bazylikowa bryła tej świątyni jest najokazalszym zabytkiem Starogardu, o bardzo ciekawej sylwecie gmachu, bez wątpienia godna polecenia każdemu pielgrzymowi i turyście również ze względu na cenne i unikatowe wnętrze, na które składają się m. in. gotycka kropielnica, okazały (42 m kw.) XV-wieczny fresk Sądu Ostatecznego, renesansowy nagrobek Jerzego Niemojewskiego, średniowieczne dzieła snycerki - figura św. Jakuba na rokokowym ołtarzu oraz słynny Chrystus Starogardzki (kopia; oryginał z ok. 1320 r. w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie).

Kościół św. Katarzyny
W północno-wschodnim narożniku starogardzkiego rynku usytuowany jest kościół św. Katarzyny z częściowo zachowanym autentycznym wystrojem wnętrza. Przebudowana w roku 1873 wieża kościoła jest najwyższym obiektem w starej części miasta i stanowi dobry punkt orientacyjny podczas wędrówek po Starogardzie.

Pałac Wiecherta
Tradycje młynarstwa w Starogardzie sięgają 1283 roku, kiedy to wzmiankuje się o istnieniu tutaj młyna wodnego. W 1871 roku nabył go Franciszek Wiechert, przekształcając w wielkie przedsiębiorstwo rodzinne. Położony przy kompleksie młynów eklektyczny pałacyk o wysmakowanych formach zdobniczych pochodzi z 1893 roku, kiedy to został przebudowany na cele reprezentacyjne rodu Wiechertów. Cały kompleks - własność prywatna w stadium konserwacji i rekonstrukcji - nie jest udostępniony do celów turystycznych.

Żródło: Wrota Pomorza

Foto: R.Baranowski, Dep. Turystyki, UMWP