Z wizytą w Miejskim Ogrodzie Zoologicznym w Gdańsku Oliwie
Kapibary z gdańskie zoo. Fot. Piotr Dziki

Z wizytą w Miejskim Ogrodzie Zoologicznym w Gdańsku Oliwie

Liczące 125 hektarów ZOO w Gdańsku jest jednym z największych tego typu ogrodów w Polsce. Umiejscowione jest w samym sercu Trójmiasta, w zielonej przestrzeni Parku Krajobrazowego i Dolinie Leśnego Młyna, przez którą przepływa Potok Rymaszewski. Naturalne ukształtowanie terenu pozwoliło na stworzenie wspaniałych warunków dla przebywających tutaj ssaków, ptaków i wszystkich innych gatunków zwierząt. To również urokliwe miejsce do spacerów dla mieszkańców Trójmiasta i przybywających tu licznie gości.

Historia gdańskiego ZOO

Od końca XIX wieku aż do 1945r. w Dolinie Leśnego Młyna funkcjonował pensjonat kuracyjny dla osób cierpiących na schorzenia górnych dróg oddechowych i reumatyzm. Na potrzeby istniejącego tu dzisiaj ogrodu zoologicznego zagospodarowano budynek główny niegdysiejszej lecznicy, dawny młyn i dworek młynarza. W budynku głównym mieści się dzisiaj dyrekcja ZOO.

Początki ZOO w Gdańsku Oliwie były niezwykle skromne. Jego oficjalne otwarcie nastąpiło 01 maja 1954 r. Pierwsze zwierzęta przynosili do ogrodu mieszkańcy Trójmiasta lub przywozili je przypływający do Gdańska marynarze. W ten sposób ZOO zyskało między innymi sporo gatunków papug i małp.

Na przełomie lat 50-tych i 60-tych rozpoczęła się rozbudowa gdańskiego ZOO. Ogród zawdzięcza ją przede wszystkim swojemu pierwszemu dyrektorowi Michałowi Massalskiemu oraz samym mieszkańcom pracującym tu w czynach społecznych. W ten sposób powstała pierwsza trasa zwiedzania, pogłębiono istniejące rozlewiska zamieniając je w piękne stawy. Pierwszy dyrektor był dobrym duchem gdańskiego ZOO i jego działalność dla rozwoju tego miejsca została uhonorowana tablicą pamiątkową, którą przytwierdzono do stojącego na jednej z alejek głazu narzutowego.

Najrzadsze okazy – zwierzęta, które można zobaczyć dzisiaj w ZOO w Gdańsku

Obecnie ogród zoologiczny zamieszkuje prawie 200 gatunków zwierząt. Niektóre z nich są niezwykle rzadkie oraz zwierzęta będące na wymarciu w swoim naturalnym środowisku. Gdańskie ZOO jest dumne z tego unikalnego zbioru i możliwości pokazania go odwiedzającym. Zobaczymy tu między innymi takie zwierzęta jak:

  • Oryks szablorogi, czyli duża antylopa przystosowana do życia w warunkach stepowych i pustynnych północnej Afryki. Obecnie uznany został za gatunek wymarły w stanie dzikim. Bardzo długie, szabliście wygięte rogi Oryksa stały się jedną z głównych przyczyn wyginięcia, ponieważ stanowiły one pożądane trofeum myśliwskie.
     
  • Hipopotam karłowaty to najcenniejsze w ZOO zwierzę z gatunku ziemno-wodnych. To jeden z dwóch żyjących obecnie na ziemi gatunków hipopotama. Jest dużym ssakiem roślinożernym, żyjącym w lasach deszczowych i bagnach zachodniej Afryki. Prowadzi głównie samotniczy tryb życia i jest trudny do obserwacji w naturalnym środowisku występowania. Jego populacja jest w tej chwili fragmentaryczna i jak wykazują badania, z roku na rok zmniejsza się ze względu na złe warunki panujące na jego rodzimych terenach.
     
  • Orangutany, czyli człekokształtne małpy, które obecnie zagrożone są całkowitym wyginięciem. Żyją wyłącznie na indonezyjskich wyspach Borneo i Sumatrze. Są małpami całkowicie nadrzewnymi, prowadzącymi dzienny tryb życia. Są najmniej agresywnymi i przyjaźnie nastawionymi małpami człekokształtnymi o dużej inteligencji.
     
  • Mandryle – ssaki z rodziny koczkodanowatych i najbardziej kolorowe małpy świata z charakterystyczną pomarańczową brodą, biało-czerwonym nosem i cyjano-czerwonymi pośladkami. Występują na zalesionych terenach Afryki zachodniej.
     
  • Pingwiny toniec są prawdziwą chlubą ogrodu. W naturze nie zamieszkują polarnych rejonów Arktyki. To jedyny gatunek pingwina występujący w Afryce. Pingwiny żyją w koloniach na południowo-zachodnich wybrzeżach RPA i Namibii. Potrafią nurkować nawet do 130 m, a w wodzie poruszają się z prędkością 20 km/h. Samica znosi zwykle jedno do dwóch jaj, choć w gdańskim ogrodzie zdarzyły się również trojaczki.


Grupa pingwinów w galowych strojach wita przybyłych turystów. Fot. mat. prasowe

Ssaki gdańskiego ZOO

Kolekcja ssaków ZOO w Gdańsku to 76 gatunków z całego świata. Trasę zwiedzania rozpoczyna wizyta u największych ssaków lądowych, czyli słoni. Zwierzęta ziemno-wodne żyją w trzech pomieszczeniach z wybiegami, które kończą się wygodnymi basenami z wodą. Ogród pochwalić się może sporym gronem antylop od największej współcześnie żyjącej antylopy Eland, z rodziny krętorogich, po bardzo rzadką zarówno w ogrodach jak i na wolności, przepięknie ubarwioną, leśną antylopę Bongo.

Gdańskim lwom angolskim urządzono prawdziwie królewską siedzibę, która zapewnia im doskonałe warunki. W pawilonie zbudowano sztuczne groty i wstawiono konary do ostrzenia pazurów. Zwiedzający mogą oglądać zwierzęta przez specjalne pancerne szyby. W lwim pawilonie znajdziemy również inne gatunki kotów. Terytorium z pawilonem i wybiegiem to obszar liczący 2 hektary i jest jednym z największych w Europie. Gdańskie ZOO dochowało się już trzech lwiątek, którym nadano bajkowe imiona: Bolek, Lolek i Tola. Inne koty zamieszkujące ZOO to np. gepard grzywiasty – najszybsze zwierzę lądowe, które na krótkich dystansach potrafi osiągnąć szybkość 100 km/h. Swoje mieszkanie znalazły tu także ryś europejski, żbik, karakal stepowy, serwal sawannowy, kot arabski, pantera perska, zwana również lampartem plamistym oraz tygrys amurski, największy z podgatunków tygrysa azjatyckiego, zamieszkującego w naturze wschodnie krańce Rosji a także Południowe Chiny i Koreę. Jego populację szacuje się obecnie jedynie na około 400 osobników.

Przedstawicielem zwierząt koniowatych i kopytnych jest np. kuc szetlandzki zaliczany do jednej z najmniejszych ras kuców występujących na świecie lub poczciwy osioł domowy, udomowiony przez człowieka wcześniej niż koń.
Wikunia to najmniejszy przedstawiciel rodziny wielbłądowatych, ale zobaczymy tu również wielbłąda jednogarbnego, czyli dromadera. Wielbłądom stworzono wybieg zbliżony do ich miejsca pochodzenia, czyli pustynnych terenów północnej Afryki. Wśród wielbłądziej rodziny spotkamy też jego bliskiego krewnego ze stepów Azji Centralnej - baktriana, czyli wielbłąda dwugarbnego. Z wielbłądami spokrewniona jest również mieszkająca tu lama i alpaka, która z wyglądu bardzie podobna jest do naszej owcy i nie występuje w stanie dzikim.
 
Małpy są dość szeroko reprezentowanym gatunkiem ssaków gdańskiego ZOO. Wybiegi dla małp są obszerne i pozwalają na swobodne poruszanie się po dużej przestrzeni. Na wybiegach spotkamy szympansy, makaki, gibbony i okrytą białym futrzanym płaszczem w kształcie litery „U” na grzbiecie Gerezę Abisyńską.

Niedźwiedzica Cytra zamieszkująca ZOO w Gdańsku urodziła się w 1976 roku w Zakładzie Widowisk Cyrkowych w Julinku. W przeliczeniu na wiek człowieka jest sędziwą staruszką. Do ogrodu trafiła po zamknięciu Julinka i tu dożywa w spokoju swoich dni.

Gepard, fot. Piotr Dziki
Gepard, jeden z kilku dzikich kotów mieszkających w gdańskim zoo . Fot. Piotr Dziki

Ptaki w gdańskim ZOO

Równie liczną jak ssaki grupę mieszkańców ZOO w Gdańsku stanowią występujące tu gatunki ptaków latających, ziemnowodnych oraz nielotów. Wspomnieć tu należy pingwiny, strusie Nandu, różne gatunki kaczek i gęsi, ptaki zimnolubne (np. puchacz śnieżny, orzeł stepowy, kilka gatunków sów) padlinożerne Urubu i kondory o rozpiętości skrzydeł dochodzącej do 3 metrów, ptaki brodzące (np. żuraw koroniastyi mandżurski, czerwonak różowy) i wiele przedstawicieli papug. Najstarszą mieszkanką ptaszarni jest Ara zielona, która przybyła do ZOO już jako ptak dorosły. Dzieli ona mieszkanie z Araruną zwyczajną. Zobaczymy tu również kakadu Molukka z wysp Indonezji i czarnoskrzydłego Toko, jednego z przedstawicieli dzioborożców oraz Turako fioletowego, ptaka o niezwykle silnym dziobie zamieszkującego wyłącznie Afrykę Subsaharyjską, a także kilka gatunków papug amazońskich. Niezwykłym zainteresowaniem cieszy się Żako, która potrafi naśladować różne dźwięki. W naturalnym środowisku Kenii, Tanzanii, Angoli i Kongo, gdzie występuje, narażona jest na wyginięcie z powodu licznych odłowów do hodowli.

Dla ptaków ciepłolubnych pobudowano przestronny budynek, który podzielony jest na terraria dla gadów i płazów oraz chroniącą przed chłodem ptaszarnię z jasnymi i ogrzewanymi pomieszczeniami odgrodzonymi szybami. W ciepłe dni ptaki mogą również korzystać ze wspaniale urządzonych wolier.

Gady, płazy i bezkręgowce, które zamieszkują gdańskie terraria

W cieplutkich i przestronnych terrariach gdańskiego ZOO stworzono warunki zbliżone do naturalnych i wyposażono je w baseny. Żyją tu egzotyczni przedstawiciele gadów, płazów i bezkręgowców występujących na ziemi. Gady reprezentowane są przez 29 gatunków w liczbie 73 osobników. 

Do tej gromady zwierząt należą przedstawiciele żółwi lądowych i wodno-lądowych. W terrariach gdańskich zobaczymy:

  • Żółwia promienistego z Madagaskaru o mocno wysklepionym pancerzu
  • Żółwia peloponeskiego, który jest największym lądowym żółwiem Europy
  • Żółwia lamparciego, o ciekawie ubarwionej skorupie
  • Orlicję, czyli olbrzymiego żółwia malajskiego, zagrożonego wyginięciem
  • Żółwia olbrzymiego z Laosu
  • Żółwia pustynnego, którego długość dochodzi do 50cm, a masa ciała to około 50kg

Gatunki Krokodyli reprezentują:

  • Krokodyl kubański, który uważa się za najbardziej agresywnego wśród krokodyli
  • Kajman szeroko pyski, żyjący w słodkich i słonych wodach Ameryki Południowej
  • Krokodyl nilowy - jeden z trzech gatunków Afryki i drugi pod względem wielkości po krokodylu różańcowym

Rodzina węży to:

  • Boa kubański – dusiciel o długości dochodzącej do 4,5 m
  • Boa dusiciel (3-4 m długości)
  • Pyton tygrysi – jeden z największych pytonów na świecie, dochodzący nawet do 8 m długości
  • niejadowity wąż tajwański z Chin
  • Lancetogłów kalifornijski, który nie pogardzi menu złożonym z osobników własnego gatunku
  • Lancetogłów mleczny – sam niejadowity, ale swoim wyglądem przypomina silnie jadowitego węża koralowego
  • Pyton skalny, który rośnie do długości około 6m
  • Anakonda żółta, inaczej paragwajska – wąż Ameryki Południowej z rodziny dusicieli

W terrariach i akwario-terrariach gdańskiego ZOO znajdziemy też kilka gatunków sporych rozmiarów żab. Rzekotka żabia to około 8cm płaz często hodowany w warunkach domowych. Natomiast pięknie ubarwiona Rzekotka szmaragdowa urastająca do 10cm żaba, to najpopularniejszy w hodowli domowej płaz świata. Gatunek bezkręgowców reprezentuje Ptasznik olbrzymi, brazylijski pająk owadożerny, dochodzący do 11cm długości.

Spacer po gdańskim ZOO – wspaniała przygoda dla dorosłych i dzieci

Nie sposób wymienić wszystkie zwierzęta zamieszkujące ZOO w Gdańsku. Jest ich tu naprawdę sporo i wiele z nich ma ciekawą historię do opowiedzenia. Te ciekawostki są na pewno warte wspomnienia i uwagi, ale tekst ten musiałby trwać jeszcze długo…. Mam nadzieję, że z zainteresowaniem towarzyszyliście mi Państwo w tym wirtualnym spacerze po gdańskim ZOO. Teraz zapraszam wszystkich miłośników zwierząt do realnych odwiedzin w przepięknym Miejskim Ogrodzie Zoologicznym Wybrzeża w Gdańsku Oliwie. Miejsce warte jest zobaczenia we wszystkich porach roku, bo zmienia się wraz z przeobrażającą się wokół niego przyrodą i pozwala na obserwowanie życia i rozwoju zwierząt na przestrzeni upływającego czasu.