Powiśle est un territoire partagé entre les voïvodies de Poméranie et de Cujavie-Poméranie, situé dans la vallée de la rivière Vistule Dolna sur sa rive droite. C’est une région à l'histoire intéressante et complexe, qui s’est retrouvée dans des pays différents en fonction des changements de frontières, ce dont elle porte encore les traces sur ses monuments.

La plus ancienne mention de ce lieu date de l’époque Prussienne, la région du Powiśle comportait alors deux territoires prussiens: la Pomésanie et la Pogésanie. Les prussiens ont été rayés de l’histoire par la force de l'épée et de la croix de l'Ordre des Chevaliers Teutonique. Ces derniers ont également laissés la plus forte empreinte sur l'histoire de la région La zone le long de la Vistule de Grudziądz jusqu’au lieu d’où s’écoule la rivière Nogat, est dominée par des châteaux médiévaux, vestiges des heures sombres de la christianisation forcée du territoire de la Prusse. Autrefois, ces châteaux étaient nombreux, quasiment un dans chaque ville, mais de nos jours ont subsistés seulement ceux de Kwidzyn et de Sztum. Le château du Chapitre de Pomésanie de Kwidzyn et sa cathédrale attenante, est l'une des forteresses médiévales les mieux conservées de Pologne. Basée sur la construction des châteaux teutoniques, il nous émerveille par sa simplicité et l'harmonie de ses proportions. 

Dans ses sous-sols reposent les dépouilles de trois grands maîtres de l'Ordre des Chevaliers Teutoniques. La forteresse de Sztum, résidence d'été du Grand Maître des Chevaliers, est le lieu d’organisation de foires et de tournois de chevaliers médiévaux.

 Le palais des Sierakowski à Waplewo Wielkie est plus récent. Résidence d’une famille célèbre de Poméranie, il fut l'un des lieux de sauvegarde de la culture polonaise lorsque la Pologne était annexée. Désormais, s’y trouve le Musée de la noblesse polonaise et le Centre de Poméranie pour les Relations avec la Communauté Polonaise de l’Etranger.

 Les écluses de Biała Góra sur la Nogat appartiennent à la catégorie des monuments de la technique. Leur origine remonte à la première moitié du XIXe siècle, mais leur construction hydrotechnique utilisée encore aujourd'hui date du début du XXe siècle.

La région de Powiśle est parfaite pour le tourisme culturel. Sa tradition multiculturelle, ses superbes monuments, ses endroits intéressants, vous pourrez y découvrir tout cela.

 

Zamek Kapituły Pomezańskiej w Kwidzynie

Powstały na przełomie XIII i XIV w. zamek kapituły pomezańskiej w Kwidzynie stanowi największą atrakcję turystyczną Powiśla, jest ważnym punktem na mapie Szlaku Zamków Gotyckich, a dla pasjonatów historii, Zakonu, średniowiecza oraz okolicznych ziem wciąż nie do końca odkrytą kartą.

Zamek wzniesiono z kamieni i cegieł w formie czteroskrzydłowej budowli na planie kwadratu o boku 44 m. W każdym z narożników ustawiona została wieża, zaś na dziedzińcu dwukondygnacyjne krużganki, które służył jako korytarze. Większość prac została zakończona do 1350 r., jedynie charakterystyczne gdanisko powstało dopiero w latach 80 XIV w.

Szlak Zamków Gotyckich

Skrzydła zamku, z których jako pierwsze powstało wschodnie, następnie kolejno południowe, zachodnie i północne, miały po pięć-sześć kondygnacji i kryte były dwuspadowym dachem. Elewacja zewnętrzna posiadała ostrołukowe, różnej wielkości, blendy, okna i okienka strzelnicze, a nad biegnącym dookoła maswerkowym fryzem widoczne są okienka strzelnicze ganku obronnego. Znajduje się tu również brama wjazdowa (zwana Zimną), która została umieszczona w bogato profilowanej niszy bramowej o dekoracyjnym układzie cegieł.

Wchodząc na dziedziniec zamkowy, kierujemy się na taras widokowy, z którego można obserwować panoramę Doliny Wisły, a szczególną uwagę przykuwają dwie armaty z 1861 i 1863 r., zdobyte przez Prusy w wojnie z Francją w latach 1870-1871.

W średniowieczu piwnice i przyziemie zamku mieściły m.in. kuchnię, spiżarnię, palenisko centralnego ogrzewania oraz pomieszczenia dla służby. Na pierwszym piętrze w skrzydle północnym mieścił się refektarz zimowy (jadalnia) z unikalnym sklepieniem palmowym, kaplica oraz mieszkanie proboszcza. W części zachodniej usytuowano sypialnię (dormitorium), zaś w nieistniejącym obecnie skrzydle wschodnim zlokalizowany był szpitalik. Skrzydło południowe mieściło refektarz letni i salę posiedzeń (kapitularz).


Ocalałe skrzydło i wieża w kwidzyńskiej warowni, fot. pomorskie.travel, M.Ochocki

Celem podróży wielu turystów zafascynowanych zamkiem w Kwidzynie jest najdłuższe w Europie średniowieczne Gdanisko, które pełniło funkcję wieży ustępowej (latryny).

Pierwotnie zamek stanowił samodzielne założenie, dopiero w późniejszym etapie został on połączony wraz z wybudowaną obok katedrą. Punktem stycznym obu budowli była wieża południowo - wschodnia, przekształcona na dzwonnicę. Katedra została ukończona na początku XIV w., na okres ten datowane jest powstanie niepowtarzalnego zespołu architektonicznego, w którego skład weszły dwa zamki (biskupi i kapituły), katedra oraz miasto. Poszczególne człony miały własne umocnienia, a połączone murami tworzyły system obronny, doskonale wkomponowany w warunki naturalne terenu. Zamek stał się siedzibą kapituły pomezańskiej, a także centrum religijnym i polityczno-administracyjnym.


Słynne gdanisko zamku w Kwidzynie, fot. pomorskie.travel, M.Ochocki

Na przestrzeni lat zamek był kilkukrotnie niszczony w wyniku działań wojennych, a na początku XVI w. całkowitemu zniszczeniu uległ zamek biskupi.

Kolejnym ważnym punktem w historii budowli jest przejście biskupów pomezańskich, którzy do tej pory rezydowali na zamku, na protestantyzm. Pierwszy protestancki biskup przeprowadził remont zamku, zaś po jego śmierci obiekt został przejęty przez urzędników księcia Albrechta Hohenzollerna, otrzymując tym samym funkcje rządowe. Zamek był także rezydencją, w której gościli znamienici goście.  To właśnie tu zatrzymał się car Rosji, Piotr I, podczas swojej wizyty w mieście, na zaproszenie króla pruskiego Fryderyka I.

Spacer po Kwidzynie

Po 1772 r. zamek stał się siedzibą sądu, a jego wnętrza przebudowano na sale sądowe i więzienne. W 1798 r. władze pruskie nakazały wyburzyć skrzydła wschodnie i najbardziej reprezentacyjne - południowe.

Po roku 1854, na mocy rozporządzenia króla Fryderyka Wilhelma IV zaprzestano dewastacji zamku i rozpoczęto prace rekonstrukcyjne. Ich najistotniejszy etap przeprowadzono w roku 1874, pod kierunkiem Gustava Reicherta. W rezultacie odbudowano wieże narożne, zrekonstruowano sklepienia w pomieszczeniach pierwszego piętra skrzydła północnego i uzupełniono detal architektoniczny.
Zamek pełnił funkcję sądu i więzienia aż do 1935 r., następnie został przekształcony na siedzibę hitlerowskiej szkoły Hitlerjugend HJ-Ostlandführerschule i tę funkcję pełnił aż do zakończenia II Wojny Światowej. Po zajęciu miasta przez Armie Czerwoną zamek, w odróżnieniu od Starego Miasta, szczęśliwie uniknął poważniejszych zniszczeń, splądrowano jedynie jego wnętrza. Od 1950 r. w swoich murach gości Muzeum Zamkowe, które na swoich wystawach prezentuje kulturę materialną Dolnego Powiśla.


Wystawa stała Muzeum Zamkowego w Kwidzynie, pomorskie.travel, M.Ochocki

Zwiedzając muzealne wystawy możemy zapoznać się z rzemiosłem artystycznym Warmii i Pomorza, rzeźbą barokową, kulturą ludową Dolnego Powiśla oraz przyrodą Polski północnej. Ciekawą wystawą stałą jest sala prezentująca narzędzia kar i tortur z XVI - XVIII w. Ponadto organizowane są wystawy czasowe, spotkania kulturalne i koncerty.