Pomerania is a region with a very diversified lie of the land and a varied landscape. The numerous hills in Kashubia, Kociewie, and the seaside belt, are fine places to admire the Pomeranian panoramas. Besides natural observation points, the region also has a number of observation towers and other places that provide breathtaking views.

    

     One of Pomerania’s distinctive traits is its lighthouses. Located nearly right by the sea, their original functions are navigational, but most of them are available to visitors, which make them great tourist attractions and wonderful vantage points.  There are 10 such structures in the Pomeranian Voivodeship.


         In the Pomeranian Voivodeship you can find numerous towers and observation points, which perfectly present the diversity of the region’s landscape. It is worth going to Gniewin to climb the Kashubian Eye (Kaszubskie Oko) and to Władysławowo to reach the tower of the Fisherman’s House (Dom Rybaka). The observation platforms in Wdzydze Kiszewskie, at the peaks of Wieżyca, Pachołek and Lemana Mountain near Bytów, are only a few of the places from which stretch the vast panoramas of the land.


         Due to the differences in elevation, Pomerania is also rich in natural panorama.. Some of them are marked, others hidden and known only to the most ardent hikers.


         The seaside belt has no shortage of spots offerring outstanding observation opportunities. The Czołpińska, Lubiatowska, and Łącka dunes in the Słowiński National Park and Libek Mountain in Kuźnica are places from which we can admire the beauty of the Baltic sea. The coastal cliff is also a magnificent creation of nature, which is excellent as a natural observation point. The most popular cliff is obviously in Gdynia Orłowo, From its peak you can see the bay and beaches in Orłowo and Sopot.


         Owing to the characteristic rugged terrain found in the Kashubia Lake District, this area is full of spots to admire the scenic Kashubian lakes from above. The most interesting and the best available are the observation points located along the Kashubian Road or in its vicinity: Sobótka in Ręboszewo, Jastrzębia Mountain in Ostrzyce, Tarnowa Mountain near Chmielno and Złota Góra, with a well-developed observation platform.


     Tri City also abounds in numerous natural and man-made vantage points. The most popular of these in the centre of Gdynia is Kamienna Góra. From the well-developed and aesthetically-pleasing peak of the mountain, there stretches a view over the representative part of the city, i.e. the south pier with a large section of the bay, the yacht harbour, the Dar Pomorza ship, and the famous Sea Towers building, while the other side of the mountain provides a panorama of the Gdynia city centre.


     In Sopot, Łysa Góra is a popular leisure spot – besides being a ski run, it also serves as a panorama. In good weather you can see the tower of St. Mary’s Church in Gdańsk. A slightly less popular observation point is Wzniesienia Strzeleckie located near the Forest Opera (Opera Leśna). Both spots are situated on the hiking trail of foxes, also called the observation points trail.


     Two wonderful observation points are located in the Gdańsk Grodzisko. At the top of Gradowa Mountain there soars an imposing millenium cross, placed in 2000 on the occasion of the 2000th anniversary of Christianity and 1000th anniversary of Gdańsk, and an observation platform. It is without doubt the best observation point in Tri City, which covers almost the entire Gdańsk city centre with the Old and Main Town and the shipyard areas. Grodzisko also houses another observation point, the so-called Napoleon’s Table (Stół Napoleona). According to legend, it was from this place that Napoleon led his army in 1807 during the siege of Gdańsk. To commemorate this event a monument in the shape of a table with a map of Gdańsk, and the cap and cloak of the emperor, was placed under a small apple tree. Interesting panoramas also stretch out from the Żubr and St. Gertrude’s bastions in the Gdańsk Lower Town.

Góra Rowokół

Rowokół to wzgórze morenowe wznoszące się nad jeziorem Gardno tuż obok miejscowości Smołdzino.

Widziana z daleka do złudzenia przypomina wulkaniczny stożek, wyrastający wysoko ponad łagodne kaszubskie krajobrazy. Kiedy stoimy u jej podnóży jawi się jako potężna zielona masa, gęsto porośnięta wysokimi jodłami i prastarymi bukami. Rowokół, święta góra Słowińców, słynie z dwóch rzeczy - zapierającej dech w piersiach dzikiej przyrody i starych legend pobudzających od lat wyobraźnię zarówno mieszkańców okolicznych wsi, jak i gości, którzy zawitali tu tylko na chwilę.

Dzika przyroda u stóp
Spowite mgłą o poranku, owiane tajemnicą wieczorem, zbocza góry wznoszą się łagodnie na wysokość 115 metrów n.p.m. Niemal całą ich powierzchnię pokrywa las tworzący rezerwat przyrody Rowokół. Jest to swoista wizytówka ciągnącego się niedaleko szerokim, nadmorskim pasem Słowińskiego Parku Narodowego. Wiodące stokami moreny czołowej szlaki poprowadzono tak, aby podczas najkrótszego nawet spaceru można było natknąć się na takie oznaki dzikich mieszkańców tych okolic, jak grube pnie wyrzeźbione przez bobry, czy ścieżki wydeptane przez sarny i jelenie.

Burzliwe dzieje na szczycie
Pierwsze ślady ludzkiej działalności związanej z górą pochodzą z IX wieku, kiedy to pradawni Słowińcy oddawali cześć bóstwu ognia - Swarożycowi. Archeolodzy odkryli na południowy-wschodnim zboczu Rowokołu pozostałości kolistych wałów wraz z wielkim paleniskiem ofiarnym i szczątkami kości zwierząt. Na przełomie XII i XIII wieku wzniesiono na szczycie kaplicę św. Mikołaja, którą następnie Mściwoj II przekazał słupskim zakonnikom. Po dwustu latach mała kapliczka przemieniła się w Sanktuarium Maryjne, będące jedną z trzech stacji dla pątników. W czasach reformacji budowlę rozebrano, a część pochodzących z niej kamieni posłużyła do budowy kościoła w Smołdzinie.

Rowokół jest jednym z najwyższych wzniesień w tej części Kaszub. Doskonale widoczny zarówno z lądu i morza przez setki lat służył jako punkt orientacyjny dla wędrowców i marynarzy. W nocy kierunek wskazywało światło płonących ognisk, w dzień drogę wyznaczał słup dymu. Pod koniec XIX wieku rolę tę przejęła latarnia morska w Czołpinie. Obecnie szczyt góry zdobi wieża widokowa, z której rozpościera się przepiękny widok, niezależnie od tego w którym kierunku spojrzymy.


Rowokół spowity mgłą, fot. M. Kraszewska

Pirat, diabeł i szpilka
Nieodłączną częścią historii Rowokołu są związane z nim legendy. Według niektórych przekazów, głęboko w masywie góry leży skarb ukryty przez dawnych piratów - Bandemerów, którzy na swe grabieżcze wyprawy ruszali z portu w Rowach. Droga do kosztowności wiedzie przez niewielką kotlinę pod szczytem, jednak strzeże jej od stuleci sam diabeł. W niedzielne poranki, w czasie nabożeństw, rozpoczyna on swoje harce, przez co górę spowija gęsta mgła.

Jak głosi inna legenda, góra dawniej stanowiła schronienie bandy rozbójników, którzy za czasów księcia Raciborza, plądrowali okolicznych kupców, grabili podróżnych, a fałszywymi ogniskami kierowali statki na mieliznę. Książe, który niegdyś sam podejmował rabunkowe wyprawy, długo przymykał oko na niecny proceder swych podwładnych, kiedy jednak i jemu zaczęło brakować złota w skarbcu, postanowił odebrać rabusiom zagarnięte kosztowności. Uwięziony i torturowany herszt bandy, aż do swego końca nie zdradził miejsca ukrycia skarby. Tuż przed skonaniem wyznał jedynie, iż skarby spoczywa pod wielkim głazem, a jedynym sposobem na zdobycie go, jest usunięcie szpilki, która pod owym głazem leży… nie dodał jednak, że szpilka wraz z głazem stanowią śmiertelną pułapkę czyhającą na nieuważnych poszukiwaczy.

Warto odwiedzić
Okolice Rowokołu to znakomite miejsce nie tylko na jednodniową wycieczkę, ale i dłuższy pobyt. W leżącym u podnóży góry Smołdzinie na szczególną uwagę zasługuje kościół pod wezwanie Trójcy Świętej, wzniesiony w 1632 r., oraz elektrownia wodna, stojąca w pobliżu ujścia rzeki Łupawy do jeziora Gardno. Przed wyruszeniem na przyrodnicze eksploracje, warto wcześniej zwiedzić Muzeum Przyrodnicze Słowińskiego Parku Narodowego, którego ekspozycje szczegółowo prezentują faunę i florę tej części wybrzeża.

W położonej nieopodal wsi Kluki działa Muzeum Wsi Słowińskiej. Tutaj, w trakcie licznych imprez folklorystycznych stare chałupy i zagrody tętnią życiem, przywodząc na myśl ich dawnych mieszkańców.

Wędrując w stronę piaszczystych wydm, pomiędzy jeziorami Gardno i Łebsko, dostrzeżemy wyrastające ponad pasmo nadmorskiego lasu wzniesienie. Na jego szczycie znajduje się, otwarta dla turystów, czołpińska latarnia morska. Jako że jest ona usytuowana niemal w centrum Słowińskiego Parku Narodowego, widok jaki rozpościera się z jej szczytu jest przepiękny.

Natchnienie malarza
Słowińską górę można podziwiać nie tylko w czasie wizyty w województwie pomorskim, ale również odwiedzając Brücke Museum w Berlinie. Rowokół stał się tematem namalowanego w 1937 roku obrazu "Lebasee mit Revekol", którego autorem jest jeden z czołowych przedstawicieli niemieckiego ekspresjonizmu.


Karl Schmidt-Rottluff, Lebasee mit Revekol, 1934 r.