Kociewie is a geographical and ethnographical region forming part of the East-Pomeranian Lake District, which has changed over the years many times. The present borders of Kociewie were determined on the basis of Kazimierz Nitsch’s linguistic research.


The researcher divided the area of Kociewie into primary, covering the vicinity of Pelplin, and extended, where the Kociewie dialect is encountered. Today’s Kociewie is about 3 thousand sq. km. Its east border is the ca. 100-km-long section of the Vistula from near Gruczno on the south to Czatkowy village, located north of Tczew. From the north the region is delimited by the line from Pszczółki – Trąbki Wielkie, Wysin, while the western border runs along Stara Kiszewa, Bartoszy Las, Czarna Woda, Szlachta, Śliwiczki, Drzycim, and then to Gruczno towards the Vistula. In administrative terms, Kociewie is situated in the Pomeranian Voivodeship (entire districts: Starogard and Tczew, part of the Gdańsk District: part of the Trąbki Wielkie Commune and the Kościerzyna District with the Communes of Liniewo and Stara Kiszewa) and in the Kuyavian-Pomeranian Voivodeship (most of the land in the Świecie District, part of the Śliwce Commune in the Tuchola District). There are nine towns in Kociewie: Tczew, Starogard Gdański, Skarszewy, Skórcz, Czarna Woda, Gniew, Pelplin, Nowe, and Świecie. Starogard Gdański is considered the region’s capital.

The name Kociewie can be found in documents from THE early 19th Century. The first mention comes from 1807. Military sources on the history of Pomerania cite the dispatch of Lt. Col. Hurting to General Dąbrowski, in which the name Gociewie comes up. These dispatches contained a great number of misquoted town names, so it is assumed that G instead of K is such a mistake. Another name for the region was Koczewie, featured in the Szczaściejipon poem written in the Kociewie dialect. It originates from Świecie IN 1810-1820. In Florian Ceynowa’s writings we encounter the name Koczevije. Kociewie was also mentioned by Oskar Kolberg in his volume on Pomerania.

To this day, researchers have not managed to conclusively determine the etymology of the word Kociewie. Many diverse concepts and hypotheses have been proposed on the subject, but none of them have been universally accepted. A vast majority of etymologies focus on the Koć- root. According to these, Kociewie derives from the following:


- kociełki, denoting the land’s numerous hollows, marshes, and bogs surrounded by hills (Rev. Fankidejski’s concept);
- kotten, meaning cottages (according to J. Łęgowski);
- kocza, kuczen – loosely-built huts (according to Rev. J. Kujot);
- kociewie – feathers, dump, silt (according to S. Kozierski, A. Brückner);
- kocanki – plant name (according to W. Taszycki);
- koc – fish trap (according to J. Treder);
- kaczy – Kociewie, i.e. Kacewie ‘the land upon the Duck’s (Kacza) river’(according to J. Haliczer);
- Gocie – the Goths (according to F. Bujak, J. Czekanowski).

Hanna Popowska-Taborska, in her research on the name of Kociewie, referred to Rev. Bernard Sychta, who compared Kociewie with the expression kocie wiarë, meaning a ‘desolate, tumble-down region’ and the word kocevinë which carries a similar meaning. Popowska-Taborska sees Kociewie as a nickname, genetically pejorative (which may explain the fact that during the research carried out by Z. Stamirowska, the region’s inhabitants refused to be associated with the name). Its derivational base would be the appelative name ‘kot’, being an analogous formation to chrószczewie – ‘bush, thicket’ quoted in the “Kociewie Dictionary”. The rarely-recorded form koćejeve would contain the base extended with the suffix –ej.

In turn, Bogusław Kreja claims that the name Kociewie is borrowed from one of the East Slavic languages. Russian has the word kočevьe, meaning “nomadic camp”. It is a deverbative noun created with the use of the –ьe suffix from the verb kočevat, meaning “lead a nomadic life”. The name Koczewie in Ceynowa’s writings is similar to the Russian derivation.

Kreja adopted Kujot’s view about the area of Kociewie being smaller in the past (i.e. the areas left of the Wierzyca, between Nowa Cerkiew and Królów Las) and assumed that before the name appeared in written sources it had to function in the consciousness of inhabitants, i.e. according to Kreja in the 18th Century. At that time armies marched through Pomerania, including the Russian army that was also garrisoned in this area. Sources lack direct evidence that Russians stayed near Gniew and Pelplin, but Russian coins from 1759-1762 were found in the monastery in Pelplin. Besides, Kreja cites toponymic examples (such as the village Rusek, the farm Rusin) and anthroponymic examples (names such as Sobkow, Kołokolcow), which may prove that Russian troops were present in Pomerania in the 18th Century.

Gniew - Wypoczynek w rytmie natury

Gniew - Wypoczynek w rytmie natury

Gmina Gniew jest idealnym miejscem dla wszystkich tych, którzy lubią wypoczynek na łonie natury. Królowa polskich rzek, wyżłobiła tu piękną dolinę z licznymi starorzeczami, bogatą w rzadkie gatunki flory i fauny. Zwłaszcza o poranku zasnute mgłą brzegi Wisły wydają się nie mieć końca, chętnie wypoczywają tu wędkarze, miłośnicy natury i rowerzyści.

W okolicy Gniewu do Wisły uchodzi Wierzyca, druga co do wielkości rzeka płynąca przez obszar gminy. Jej dzikie odcinki niczym górskie potoki z nieuregulowanym korytem są idealne dla amatorów ekstremalnych spływów kajakowych. Natomiast rodziny z dziećmi skusi możliwość wypoczynku w położonych pośród lasów gospodarstwach agroturystycznych z pyszną, regionalną kuchnią, nauką jazdy konnej oraz z terenem rekreacyjnym dla najmłodszych. Niezależnie od tego, jaką formę wypoczynku wybierzesz, pewne jest, że naładujesz się pozytywną energią, poznasz wiele, niezwykłych miejsc i zechcesz wrócić tu ponownie.

Najważniejsze szlaki turystyczne Ziemi Gniewskiej

Wiślana Trasa Rowerowa
Obfituje w piękne widoki na Dolinę Wisły. W okolicy Opalenia można zobaczyć oddany do użytku w 2012 r. most, który jest jednym z najdłuższych mostów typu extradosed na świecie i najdłuższym w Europie. W Tymawie zachwycają piękne wzniesienia i wąwozy, nazywane dawniej Alpami Tymawskimi. Gniew to przede wszystkim średniowieczny zamek pokrzyżacki, Pałac Marysieńki, największy na Pomorzu zespół zabytkowych kamienic oraz gotycki kościół pw. św. Mikołaja. W północnej części szlaku, w okolicy miejscowości Ciepłe i Polskie Gronowo, znajdują się trzy użytki ekologiczne, a także wczesnośredniowieczne grodzisko i cmentarzysko. W tym rejonie znajdziemy też ślady bytności Mennonitów - holenderskich osadników.

Szlak Grzymisława (rowerowy)
Trasa rowerowa Grzymisława - księcia świeckiego - rozpoczyna się w Tczewie, kończy w Nowem. Na ziemię gniewską wkracza w Gogolewie, zahacza o Gniew i polnymi drogami prowadzi do Piaseczna, gdzie znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Królowej Pomorza i Matki Jedności oraz Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

Szlak Opaleński (pieszy)
Szlak Opaleński prowadzi z Opalenia lasem przez rezerwat Opalenie, wzdłuż strumyka Struga Młyńska, aż do kąpieliska nad jeziorem Rakowieckim w Małej Karczmie. W Pólku, na trasie szlaku powstała Izba Edukacji Ekologicznej. W pobliżu znajduje się rezerwat florystyczny Opalenie chroniący ciepłolubne gatunki roślin jak: groszek wielkoprzylistkowy, orlik pospolity i wawrzynek wilczełyko.

Szlak Rzeki Wierzycy (pieszy)
Prowadzi z Gniewu w kierunku Gętomia w gminie Morzeszczyn. Szlak należy do łatwych i przyjemnych - prowadzi polnymi i leśnymi drogami wzdłuż doliny Wierzycy, miejscami zbliżając się do rzeki.