Do niedawna Hel kojarzył się turystą z przepięknymi plażami, niepowtarzalnym klimatem oraz fokarium, dziś do tych atrybutów miejsca dochodzą jeszcze fortyfikacje, które przyciągają pasjonatów, ale także spacerowiczów którym słonecznych kąpieli już wystarczy i chcą pospacerować po nadmorskim lesie.

Zabytkowe bunkry, schrony, wieże kierowania ogniem, niemieckie stanowiska artyleryjskie, betonowe umocnienia oraz działa Rejonu Umocnionego Hel z roku na rok przyciągają coraz więcej turystów. Miłośników wycieczek po lesie w celu poszukania pozostałości było na tyle dużo, że powstał szlak pieszy, którym bez problemu dotrzemy do najciekawszych obiektów.

Szlak zbudowany jest na zasadzie "kręgosłupa i ości", a rozpoczyna się na dworcu kolejowym PKP, zaś kończy w okolicach helskiego cypla. Główna ścieżka, oznakowana kolorem niebieskim i tworzy niepełną pętlę o długości ok 10 km, od niego zaś odchodzą krótsze trasy - "ości" - prowadzące do najważniejszych punktów. Dodatkową zaletą szlaku jest możliwość pokonania go zarówno pieszo, jak i na rowerze, trasa prowadzi głównie drogami gruntownymi i leśnymi.


Szwedzka Góra, Foto: M.Michalska

Szlaki boczne oznaczono następująco:

- szlak czerwony (pieszy) - do obiektów fortyfikacji samego cypla Półwyspu Helskiego

- szlak żółty (pieszo-rowerowy) - do 21. baterii przeciwlotniczej

- szlak czarny (pieszy) - do pozostałości niemieckiej baterii przeciwlotniczej na plaży

- szlak pomarańczowy (pieszo-rowerowy) - do 33. baterii "Duńskiej"

- szlak brązowy (pieszy) - na wydmy ze stanowiskami baterii OPL

- szlak zielony (pieszo-rowerowy) - na Szwedzką Górkę

- szlak szary (pieszo-rowerowy) - do rzutni granatów

- szlak fioletowy - łączy się z głównym, możemy go wybrać, by skrócić trasę

Rozpoczynając wędrówkę od dworca PKP warto udać się ok 400 m w stronę Jastarni, wzdłuż drogi wylotowej, gdzie znajduje się jeden z najciekawszych obiektów na szlaku, Muzeum Obrony Wybrzeża. Znajduje się ono na terenie największej na świecie, niemieckiej baterii artylerii nadbrzeżnej Schleswig Holstein. Niestety armata została wywieziona przez Niemców do Francji w 1940 r., jednak warto odwiedzić pomieszczenia bunkra, w którym znajdują się interesujące wystawy prezentujące życie w wojsku, pomoc medyczną na froncie, a także historię "32 dni obrony Helu w 1939 r."


Bateria Schleswig Holstein, Foto: M.Michalska

Dookoła baterii, w leśnej scenerii umiejscowiony został skansen artyleryjski na którym prezentowanych jest 12 dział związanych z historią Helu, miny, torpedy, bunkry wartownicze oraz różnorodny sprzęt wojskowy. Dodatkową atrakcją jest czynna kolejka wąskotorowa, którą dojedziemy do Muzeum Kolei Helskich. Tam w ogromnym żelbetonowym schronie, wykorzystywanym niegdyś jako magazyn amunicji, możemy zobaczyć ekspozycję opowiadającą o powstaniu i działalności helskich kolei. Z górnych kondygnacji wieży rozciąga się niepowtarzalna panorama na Zatokę Pucką.

Po zakończeniu zwiedzania głównej siedziby MOW warto przejść na drugą stronę ulicy, gdzie w lesie stoi 30-metrowa wieża kierowania ogniem baterii Schleswig Holstein kalibru 406 mm, z pancerną kopułą u szczytu.

Najważniejsze obiekty militarne okresu II Rzeczypospolitej znajdują się na samym cyplu, a odwiedzić je można poruszając się czerwoną ością szlaku - "Po fortyfikacjach cypla helskiego". To właśnie na tej ścieżce będziemy mogli zobaczyć najsłynniejszą polską baterię z czasów II wojny światowej - Baterie im. Heliodora Laskowskiego, powojennych obiektów m.in.. 13 i 27 Bateria Artylerii Stałej, a także usytuowanych na brzegu morza czterech stanowisk ogniowych dział kalibru 100 mm 27 Baterii Artylerii Stałej, powstałych w 1956 r.


Muzeum Kolei Helskich, Foto: M.Michalska

Główne elementy obiektów militarnych zaczynając od cypla:

- Bateria Cyplowa

- 27 BAS

- 3 BAS

- 21 Bateria Przeciwlotnicza

- niemiecka bateria przeciwlotnicza

- 33 Bateria Duńska

- 22 dywizjonu rakietowego OPL

- Szwedzka Górka

- 13 BAS

- 32 Bateria Grecka

- 34 Bateria Artylerii tzw. z "Gryfa"

- Muzeum Obrony Wybrzeża

Na przestrzeni ostatnich lat pracownikom Muzeum Obrony Wybrzeża oraz miłośnikom helskich fortyfikacji udaje się przejąć od wojska coraz więcej obiektów. Są one oczyszczane i przygotowywane tak, aby poruszający się szlakiem mogli swobodnie do nich dotrzeć. Szlak jest oznakowany, a na jego przebiegu ustawiono wiele tablic informacyjnych odnośnie obiektów. Dodatkowym atrybutem każdego poszukiwacza helskich militariów może być wydana mapa turystyczne "Fortyfikacje Półwyspu Helskiego". To jak gotowi na poszukiwania bunkrów, schronów i stanowisk ogniowych w helskim lesie?


27 BAS - Wieża kierowania ogniem, Foto: M.Michalska